მეცნიერება და შუა საუკუნეების დასავლეთის ქრისტიანული ეკლესია

22/02/2018
By

Did-the-Medieval-Church-Suppress-Scienceავტორი: თეიმურაზ ბუაძე
(სტატია ჟურნალ “გული გონიერიდან”)

რელიგია და მეცნიერება ჩვენი საზოგადოებრივი ყოფის, კულტურისა და ცივილიზაციის განმსაზღვრელი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორებია. სხვადასხვა ეპოქაში, ცივილიზაციასა და კულტურაში ერთმანეთისგან განსხვავებული, მრავალფეროვანი შეხედულებები ჰქონდათ ღმერთზე, ადგილზე, სადაც რელიგიურსა და სეკულარულს შორის არსებულმა ზღვარმა უნდა გაიაროს, მეცნიერული ცოდნის შესაძენად ვარგის მეთოდებზე და, ზემოთქმულიდან გამომდინარე, რელიგიასა და მეცნიერებას შორის არსებულ თუ შესაძლებელ, სასურველ თუ დაუშვებელ ურთიერთზემოქმედების ფორმებზე. ამ მრავალფეროვნების მიუხედავად მიგვაჩნია, რომ რელიგიისა და მეცნიერების ურთიერთმიმართების საკითხის არსებითი განხილვისთვის საკმარისი იქნება თუ სიტყვა „რელიგიაში“ ქრისტიანობას ვიგულისხმებთ, „მეცნიერებაში“ კი – საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებს. რადგან, მეცნიერება – ამ სიტყვის თანამედროვე, მოდერნული გაგებით,  XVI-XVII საუკუნეების ქრისტიანულ ევროპაში ჩამოყალიბდა და, რელიგიასა და მეცნიერებას შორის ვითომდა „კონფლიქტური ურთიერთმიმართების“ თეზისის მხარდამჭერები, როგორც წესი, სიტყვა „მეცნიერებაში“ უფრო საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებს გულისხმობენ, ვიდრე ჰუმანიტარულს.
Read more »

მსოფლიო პატრიარქი ბართლომე – ქადაგება, წარმოთქმული სამი მღვდელმთავრის, ბასილი დიდის, გრიგოლ ღვთისმეტყველის და იოანე ოქროპირის დღესასწაულზე

a35b9a1e939112245f37e8e746493744

თარგმნა იეროდიაკვანმა ლეონიდე ებრალიძემ

ეკლესიამ დასაწყისიდანვე, მოციქულთა დროიდან, მიიღო ბერძნული ლიტერატურიდანა და ფილოსოფიიდან მომავალი კეთილი გავლენა და შეცდომა არის ამ ეპოქის ყველა ქრისტიანი პროტაგონისტის უწიგნურად მიჩნევა.

მაგალითად, მოციქული და მახარებელი იოანე ღვთისმეტყველი გახლდათ პითაგორიზმის შესანიშნავი მცოდნე და განსწავლული ბერძნულ ფილოსოფიაში ელინისტი ფილოსოფოსის, ფილონის მეშვეობით. მისი ლოგოსის თეოლოგია, სახარების პროლოგში ეხმიანება პლატონისა და ფილონის ფილოსოფიას.

მოციქული პავლე გახლდათ საუკეთესო ბერძნული კულტურის მატარებელი.   მოციქულნი პეტრე და ანდრია იყვნენ ბერძნული ენის შესანიშნავი მცოდნენი, რასაც პეტრეს ორი კათილიკე ეპისტოლე გვიდასტურებს.

იგივე შეგვიძლია ვთქვათ მახარებელ ლუკაზე, რომელიც ექიმიც კი იყო. პირველი ქრისტიანული ტექსტები, რომლებიც შეიცავენ ჩვენი რწმენის საძირკვლის, იესო ქრისტეს საქმეებსა და სიტყვებს, ფორმათა თვალსაზრისით ენათესავებიან ქსენოფონტესეულ “მოგონებები სოკრატეზე”, და ბერძნული ფილოსოფიის სხვადასხვა ნამუშევრებს. იმისთვის, რომ მივხვდეთ ამ ყველაფერს, საჭიროა ახალი აღთქმის შესწავლა.

Read more »

სადიაკვნე ორარი და ე.წ. შემოსვის ლოცვასთან დაკავშირებული ერთი გაუგებრობა

ΔΙΑΚΟνοσავტორი: იეროდიაკვანი ლეონიდე ებრალიძე

სადიაკვნე ორარი და .. შემოსვის ლოცვასთან დაკავშირებული ერთი გაუგებრობა

 

როგორც მკვლევართა უმრავლესობა თანხმდება, დაახლოებით პირველი ოთხი საუკუნის განმავლობაში ლიტურგიული სამოსი არ გამოირჩეოდა სამოქალაქო სამოსისაგან. შეგვიძლია მხოლოდ ვივარაუდოთ, რომ ლიტურგიისთვის ერთხელ გამოყენებული სამოქალაქო სამოსი შემდეგ ისევ მისთვის გამოიყენებოდა და ყოველდღიურ საქმიანობაში აღარ იხმარებოდა [1]. ეს კი იმას ნიშნავდა, რომ სალიტურგიო შესამოსელი სამოქალაქო მოდის ცვლილებებს არ მისდევდა და კონსერვატიული რჩებოდა; რაც უფრო იზრდებოდა მათ შორის სხვაობა, მით უფრო მეტ საკრალურობას იძენდა კლიროსისათვის ეკლესიაში გამოყენებული შესამოსლები და ყალიბდებოდა ექსკლუზიურად კლერიკალურ, სალიტურგიო ინსიგნიებად.

Read more »

იერუსალიმში ტამპლიერებისა და ქართველი ბერების ურთიერთობა (1155-1187 წწ.)

15/01/2018
By

 

20046309_10155554258113594_732948817340924140_nავტორი: იოანე კაზარიანი

აპოლოგეტი, მისიონერი და დამოუკიდებელი მკვლევარი.

ქართველთა კონტაქტები ჯვაროსნულ სახელმწიფოებთან (XIII ს.) არაერთხელ გამხდარა ისტორიკოსთა ინტერესის საგანი[1], ქართველთა ურთიერთობას ტამპლიერთა ორდენთან კი ისტორიოგრაფიაში სათანადო გაშუქება არ ჰქონია. ტამპლიერებისა და ქართველი ბერების კავშირების შესახებ ცნობები პირველად მხოლოდ XX საუკუნის შუახანებში ხდებიან ცნობილნი. 1948 წელს გამოქვეყნდა ელენე მეტრეველის სტატია «იერუსალიმის ერთი ხელნაწერი» [2], სადაც ავტორი XII საუკუნის ქართულ ხელნაწერს «გოლგოთას სვინაქსარს» იკვლევს, მოჰყავს მოსახსენებლები (ანუ „აღაპები“), სადაც ტამპლიერთა ორდენის რაინდები იხსენიებიან. ხელნაწერი H-1661 დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში[3], შეიცავს 25х18 ზომის 340 ფურცელს, ტექსტი კი კალიგრაფიული ძველი ქართული საეკლესიო ანბანით – ნუსხურით – არის შესრულებული. «გოლგოთას სვინაქსარი» 1155 წელს იურუსალიმში ბერ გიორგი დოდისს გადაუწერია, ცნობილ ქართულ ჯვრის მონასტერში, რასაც ხელნაწერის ანდერძიც მოწმობს: «დაიწერა წიგნი ესე წ՜ა ქალაქსა იჱრუსალიმსა მონასტერსა შინა ჯ՜რისასა ჴელითა უცბად მჩხრეკალისა ფრიად უღირსისა ხუცეს მონაზონისა გიორგი დოდისითა. სრულ იქმნა ღ՜წლსა წ՜თასა მოსაჴსენებელი ესე წიგნი ბერძენთა ზედა მეფობასა მანოელისსა, ქართლს დიმიტრისსაჲ, იჱ՜ლმს ბულდიონისსაჲ, დასაბამითგანნი წელნი იყვნეს ხღნთ და ქორონიკონი ტოგ», ანუ დასაბამითგან 6759 წელს, ქორონიკონით კი 375 წელს [4].

Read more »

სრულიად საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქის – ილია II ს საშობაო ეპისტოლე (აუდიო ვერსია)

pic 1წმინდა პავლე მოციქულის სახელობის მართლმადიდებლური ღვთისმეტყველების ცენტრი გილოცავთ ქრისტეშობის დღესასწაულს! გთავაზობთ სრულიად საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქის მცხეთა-თბილისის მთავარეპისკოპოსის, ბიჭვინთისა და ცხუმ-აფხაზეთის მიტროპოლიტის, უწმინდესისა და უნეტარესის, ილია II ს საშობაო ეპისტოლეს აუდიო ჩანაწერს. (ტექსტს კითხულობს არქიდიაკონი დემეტრე (დავითაშვილი))

სამების საკათედრო ტაძარი 2018 წელი

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

გიორგი მთაწმინდელი და ფილიოკვე

03/01/2018
By

St_George_of_Athos_(Akhtala_fresco)ექვთიმე კოჭლამაზაშვილი, ანა ღამბაშიძე

ათანასე ალექსანდრიელის “სიმბოლოს” ძველი ქართული თარგმანი

“სიმბოლო”, ანუ მოკლე გადმოცემა მართალი სარწმუნოების დოგმატის უმთავრესი დებულებებისა, უძველესი დროიდან გამოიყენებოდა საეკლესიო პრაქტიკაში, როგორც ნათლისღების წინ საჯაროდ წარმოსათქმელი აღსარება სარწმუნოებისა, გამოთქმა ქრისტიანული მრწამსისა.
ნიკეა-კონსტანტინოპოლის კრებებამდე სარწმუნოების სიმბოლოს სხვადასხვაგვარი ფორმულირება იყო გავრცელებული მსოფლიოს სხვადასხვა რეგიონში. ცნობილია “იერუსალიმური სიმბოლო”, “კესარიულ-პალესტინური სიმბოლო”, “ალექსანდრიული სიმბოლო”, “ანტიოქიური სიმბოლო” და სხვ[1]. საეკლესიო ტრადიციით, თითოეულ მათგანს საფუძვლად დაედო მოციქულთა მოძღვრება, გადმოცემული “მოციქულთა სიმბოლოში”. ნიკეა-კონსტანტინოპოლის სიმბოლო, როგორც საერთო-საეკლესიო მრწამსის ფორმულა, ამ სიმბოლოთა შეჯერებით იქნა შემუშავებული[2].

Read more »

კონსტანტინოპოლის პატრიარქის საშობაო ეპისტოლე

26/12/2017
By

 

+ ბართლომეოსი არქიეპისკოპოსი კონსტანტინოპოლის,

ახალი რომის და მსოლიო პატრიარქი

ეკლესიის მთელ სისავსეს

მადლი, წყალობა და მშვიდობა ბეთლემში შობილი იესო ქრისტეს მიერ

 

ღმერთის წყალობით კიდევ ერთხელ გავხდით ღირსნი ვიზეიმოთ ღვთის სიტყვის ხორციელად შობის ეს უდიდესი დღესასწაული, რომელიც ქვეყანაზე იმისთვის მოევლინა რომ ჩვენთვის მოეტანა „კეთილდღეობა“,[1] ცოდვებისგან ხსნა,გავეთავისუფლებინეთ სჯულისგან და სიკვდილის  მონობისგან, რათა ებოძებინა ჭეშმარიტი სიცოცხლე  და უდიდესი სიხარული და „არავინ მიმიღოს იგი ჩემგან“.[2]

ვეგებებით „სრულყოფილ ღმერთს“,[3] რომელმაც „სიყვარული მოიტანა ქვეყნად“[4] და იმაზე უფრო მეტად ახლობელი გახდა „ვიდრე ჩვენ საკუთარი თავის მიმართ ვართ“.[5] სიტყვა ღმერთმა თავი დაიმდაბლა და ქმნილი სხეული შეიმოსა  „გამოუთქმელი და მიუწვდომელი სიმდაბლით“.[6] „დაუტევნელი“დაიტია ქალწულის წიაღში, უდიდესი უმცირესში  შევიდა. ჩვენი სარწმუნოების ეს უმნიშვნელოვანესი საკითხი, თუ როგორ მოხდა, რომ ზებუნებრივი ღმერთი, „ზეადამიანი გახდა ადამიანი“,[7] გამოუკვლეველ საიდუმლოდ რჩება. „ღმერთის განკაცების საიდუმლოს სიდიადე მუდამ საიდუმლოდ დარჩება“.[8]
Read more »