Blog Archives

მიტროპოლიტ ილარიონის ვიზიტი და აფხაზეთის რეაქცია უკრაინის ავტოკეფალიაზე

 

40012799_1480376145439867_1935290878935433216_nმღვდელ-მონაზონი ლეონიდე ებრალიძე

უკრაინის საკითხზე მხარდაჭერის მოპოვების მიზნით მოსკოვის საპატრიარქოს საგარეო საქმეთა განყოფილების თავმჯდომარემ, მიტროპოლიტმა ილარიონ ალფეევმა 2018 წლის აპრილის შემდეგ რამდენიმე ტურნე მოაწყო აღმოსავლეთის პატრიარქებთან. ბოლო პერიოდში, 15 ნოემბერს სტუმრობდა ალექსანდრიის ეკლესიას[i], 17 ნოემბერს ანტიოქიას,[ii] 19 ნოემბერს კვიპროსს[iii]. 29 ნოემბერს ანტიოქიის საპატრიარქოს მოსკოვის საპატრიარქომ გაუგზავნა ფულადი დახმარება, სირიის ომისას დანგრეული ტაძრების აღსადგენად[iv]. მოსკოვის საპატრიარქოს თანამშრომლები 7 ნოემბერს სტუმრობდნენ ბულგარეთის ეკლესიას[v], 15 ნოემბერს ჩეხეთისა და სლოვაკეთის ეკლესიას[vi], 23 ნოემბერს ამერიკის მართლმადიედებელ ეკლესიას[vii].

ამა წლის 10 დეკემბერს მიტროპოლიტი ილარიონ ალფეევი თბილისშიც ჩამობრძანდა. მან საქართველოს საპატროარქოში ჩამოასვენა წმ. აღმსარებლის, იღუმენია თამარ მარჯანიშვილის წმინდა ნაწილები.

რუსი იერარქის ვიზიტის შესახებ ინფორმაციის გავრცელებისთანავე სოციალურ ქსელებში საზოგადოების მიერ გამოითქვა ეჭვი, რომ მისი ვიზიტის მიზანი მხოლოდ წმინდა ნაწილების ჩამოსვენება არ უნდა ყოფილიყო. მართლაც, საქართველოს საპატრიარქომ, ოფიციალური საიტის მეშვეობით, მალევე შეატყობინა მრევლს, რომ საპატრიარქოში გამართულ შეხვედრაზე “მეუფე ილარიონმა შეშფოთება გამოხატა უკრაინის პრობლემების გამო და საქართველოს ეკლესიას გადმოსცა საბუთები, სადაც დაფიქსირებულია რუსეთის ეკლესიის პოზიცია[viii].

ამავე განცხადებაში საქართველოს საპატრიარქოს ადმინისტრაციამ კიდევ ერთხელ გაიმეორა ამა წლის 10 სექტემბრის განცხადებაში დაფიქსირებული პოზიცია: სანამ არ მოხდება საკითხის შესწავლა და საკითხში ჩართული ეკლესიების მხრიდან პოზიციათა საბოლოო დაფიქსირება, და მათი სინოდალური განხილვა, მანამდე საქართველოს ეკლესია თავს შეიკავებს შეფასებისგან[ix].

თავად მოსკოვის საპატრიარქოს საგარეო საქმეთა განყოფილების ოფიციალური საიტი კი რუსი იერარქის თბილისში ვიზიტის ერთადერთ მიზეზად ასახელებს წმინდა ნაწილების გადმოცემას[x].

ეს ერთადერთი შემთხვევა არ არის, როდესაც მოსკოვის საპატრიარქოს წარმომადგენლის ვიზიტის რეალური მიზანი არ სახელდება ამავე საპატრიარქოს საინფორმაციო ქსელებში. მაგალითად, მას შემდეგ, რაც ამა წლის 20 აპრილს კონსტანტინოპოლის საპატრიარქოს წმინდა სინოდმა მიიღო გადაწყვეტილება ოფიციალურ წარმოებაში მიეღო უკრაინის ავტოკეფალიის საკითხი, მიტროპოლიტმა ილარიონმა წამოიწყო უკრაინის თემაზე პირველი ტურნე და თითქმის ყველა ადგილობრივი ეკლესია მოიარა. ამ პირველი ტურნეს ფარგლებში, 4 ივნისს იმყოფებოდა თბილისშიც და მოსკოვის საპატრიარქოს მედია-საშუელებებს არც ამ შემთხვევაში განუცხადებიათ, რომ ვიზიტის რეალური მიზანი უკრაინის საკითხში საქართველოს საპატრიარქოს მხარდაჭერის მოპოვების მცდელობა იყო[xi]. ამჯერადაც, მიტროპოლიტ ილარიონის ვიზიტის რეალური მიზანი ისევ საქართველოს საპატრიარქომ შეატყობინა საკუთარ მრევლს, ოფიციალური საიტის მეშვეობით[xii].

ეკლესიას დასამალი არაფერი უნდა ჰქონდეს და საქართველოს საპატრიარქოს ადმინისტრაციაც უდაოდ სწორედ იქცევა, როდესაც ახერხებს ქართველი მრევლის ინფორმირებას ვიზიტების რეალურ შინაარსთან დაკავშირებით.

მეორეს მხრივ, ჩნდება კითხვა, თუ რატომ მალავს თავად რუსული მხარე მიტროპოლიტის ვიზიტის რეალურ მიზანს?!

შესაძლოა იმიტომ, რომ მოსკოვში შესანიშნავად იციან ქართველი და უკრაინელი ხალხის მეგობრობის შესახებ, იციან რომ საქართველოში მოსახლეობის დიდი ნაწილი და განსაკუთრებით კლეროსი რუსულად თუ არ ლაპარაკობს კითხულობს მაინც, ისიც იციან, თუ რამდენი ვიზიტორი ჰყავს ჩვენი ქვეყნიდან მათ ოფიციალურ საიტებს (რაც თავისთავად ცუდი არ არის), ამიტომ იჩენენ სიფრთხილეს, რათა ქართული საზოგადოებისათვის რუსული საეკლესიო პოზიციის ღიად თავსმოხვევამ უკურეაქცია არ გამოიწვიოს.

აღნიშნულზე ბევრი თეორია შეიძლება გამოითქვას, სწორიც და მცდარიც, მაგრამ ამ შემთხვევაში ჩვენთვის საინტერესოა არა მოსკოვის საპატრიარქოს მხრიდან ასეთი დაფარული პოლიტიკის წარმოების მოტივი, არამედ მისი წარმოების მეთოდი, რადგან სწორედ მეთოდში სინთეზირდებიან მიზნები და მიზეზები. მოსკოვურ მეთოდთან დაკავშირებით კი, სახარებისეული სიბრძნე გვასწავლის რომ “ვინც კარიდან არ შედის ცხვრის სადგომში, არამედ სხვა გზით გადადის, ქურდია და ავაზაკი” (იოან. 10:1).

სამწუხაროდ მოსკოვი სხვის სადგომში შესვლას მხოლოდ შეფარული, ერთდღიანი ვიზიტებით არ ახორციელებს. თითქმის სამი ათეული წელიწადია მოსკოვის საპატრიარქო საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე “სხვა გზით გადადის” და ცდილობს აფხაზეთის საეკლესიო საკითხი პოლიტიკური სპეკულაციის საგნად აქციოს: თითქოს კონსტანტინოპოლის საპატრიარქოს განზრახული ჰქონდეს აფხაზეთის ეპარქიისათვის ავტოკეფალიის მინიჭება.

აქ რამდენიმე დეტალზე უნდა გავამახვილოთ ყურადღება. უპირველეს ყოვლისა უნდა ითქვას, რომ ასეთ ინფორმაციას ქართულ საზოგადოებაში გამოკვეთილად პრორუსული (და სავარაუდოდ რუსული დაფინანსების მქონე) მედია-საშუალებები ტირაჟირებენ[xiii].

შემდეგი დეტალი, რომელიც არ უნდა გამოგვრჩეს მხედველობიდან, არის ის, რომ თითქოს ორ ნაწილად გაყოფილ აფხაზ სასულიერო პირებში დიდი უმრავლესობა (12 მღვდელი) მოსკოვურ ფრთას აქვს, რომელსაც მღვდელი ბესარიონ აპლია ხელმძღვანელობს, მოსკოვის პატრიარქის კარზე დიდად მიღებული პირი[xiv]. ეს დაჯგუფება დაკომპლექტებულია რუსეთის ეკლესიის მიერ გამოგზავნილი მღვდლებით, მოსკოვის საპატრიარქოს მხარდაჭერაზე ღიად საუბრობს თავად მღვდელი აპლიაც.

არ ვიცით მიტროპოლიტმა ილარიონ ალფეევმა მოიპოვა თუ არა უკრაინის თემაზე ადგილობრივი ეკლესიების საბოლოო მხარდაჭერა, მაგრამ “აფხაზეთის მართლმადიდებელმა ეკლესიამ” მოსკოვს სრული მხარდაჭერა გამოუცხადა. რამდენად პარადოსქულადაც არ უნდა ჟღერდეს, გავრცელებულ განცხადებაში მღვდელი აპლია თავის თანამოაზრეებთან ერთად კონსტანტინოპოლის საპატრიარქოს ადანაშაულებს უცხო საპატრიარქოს ტერიტორიაზე შეჭრაში, საეკლესიო კანონების უგულვებელყოფაში და მართლმადიდებელი ეკლესიის მოწყობის პრინციპების დარღვევაში და დაუშვებლად მიიჩნევს უკრაინის ავტოკეფალიას[xv]. ანუ ხდება მსოფლიო საპატრიარქოს დადანაშაულება იმ ყველაფერში, რასაც მოსკოვის საპატრიარქო თავად ახორციელებს საქართველოს ეკლესიის კანონიკურ ტერიტორიაზე, სწორედ აფხაზეთში და ცხინვალის რეგიონში.

კიდევ ერთი დეტალი, რომელზეც ყურადღება უნდა მივაქციოთ, არის აფხაზი მღვდლების მეორე დაჯგუფება, არქიმანდრიტ დოროთე დბარის მეთაურობით. ეს დაჯგუფება უმცირესობაში იმყოფება, შედგება მხოლოდ ორი მღვდლისაგან და მათი ძალაუფლება ვრცელდება ახალი ათონის მონასტერზე. დბარის ფიგურა ხშირად გამოიყენება როგორც ერთგვარი საფრთხობელა – თითქოს ის დაპირისპირებულია მღვდელ აპლიას დაჯგუფებასთან, შესაბამისად არამოსკოვური გავლენისაა, კონსტანტინოპოლთან დაახლოებული პირია და არსებობს საშიშროება, რომ კონსტანტინოპოლმა მას ლეგიტიმაცია მისცეს (დბარს საბერძნეთში აქვს განათლება მიღებული).

სიახლე არ არის, რომ აფხაზეთში დე ფაქტო ხელისუფლება მინიმალური დემოკრატიული ნორმების გარანტირებასაც კი ვერ ახერხებს და ყველა ის საჯარო თუ კერძო პირი, რომელიც მოსკოვური პოლიტიკის წინააღმდეგია, იქცევა დევნის ობიექტად. მაშ რა უშლია ხელს აფხაზ ხელისუბლებასა და ბესარიონ აპლიას უბრალოდ ადგნენ და გამოასახლონ ახალი ათონიდან დოროთე დბარი და საერთოდ აღკვეთონ მისი მოღვაწეობა აფხაზეთში? ეს შეკითხვა საშუალებას გვაძლევს საკითხს სხვა კუთხიდან შევხედოთ – იქნებ დბარიც რუსული პროექტია?! სხვას ვის უნდა აწყობდეს დბარის, როგორც მცხეთისა და კონსტანტინოპოლის საყდრებს შორის უნდობლობის ფაქტორის არსებობა?! მითუმეტეს, რომ დბარსა და აპლიას შორის ურთიერთობა არც ისეთი მტრულია, როგორც ამის წარმოჩენას ცდილობენ რუსული მედია-საშუალებები (იხ. ფოტო). ამ პერსპექტივიდანვე ხდება ცხადი, საიდან აქვს აფხაზეთში დბარის დაჯგუფებას ის უზარმაზარი დაფინანსება, რომელიც მას საშუალებას აძლევს აწარმოოს დიდი ავტოკეფალისტური კამპანია, შეინახოს საგამომცემლო ორგანოები, მუზეუმი, მომლოცველთა ცენტრი და ა.შ.

სანამ მოსკოვი არქიმანდრიტ დბარის “პრო-კონსტანტინოპოლურობით” აშინებს ქართულ საეკლესიო საზოგადოებას, მანამდე აფხაზეთში პრო-მოსკოვური ფრთის შემადგენლობას ყოველწლიურად აძლიერებს და ზრდის. თავად ეს მოსკოვური შემადგენლობა კი, როგორც კლიროსი მოსკოვის საპატრიარქოსი, ბუნებრივია, მოსკოვთან ერთად ეწინააღმდეგება უკრაინის ავტოკეფალიას. და ეს არის ერთგვარი ლუსტრაცია ამ საეკლესიო დაჯგუფებებისა: ამ მღვდლებისთვის, ვინც მოსკოვური არგუმენტებით აკრიტიკებენ უკრაინის ეკლესიის დამოუკიდებლობის შესაძლებლობას, აფხაზეთის ეკლესიის ავტოკეფალიის მოთხოვნა არა თავისთავადი ღირებულების აქტია, არამედ მხოლოდ რუსეთის პოლიტიკის წისქვილზე წყლის დასხმა, რადგან შეუძლებელია რომელიმე დაჯგუფება გულწრფელად ითხოვდეს ავტოკეფალიას და თან ეწინააღმდეგებოდეს ავტოკეფალიის გაცემის პრეცენდენტს.

[i] https://mospat.ru/ru/2018/11/16/news166692/

[ii] https://mospat.ru/ru/2018/11/18/news166741/

[iii] https://mospat.ru/ru/2018/11/19/news166809/

[iv] https://mospat.ru/ru/2018/11/30/news167393/

[v] https://mospat.ru/ru/2018/11/07/news166332/

[vi] https://mospat.ru/ru/2018/11/15/news166671/

[vii] https://mospat.ru/ru/2018/11/23/news166986/

[viii] http://patriarchate.ge/geo/saqartveloshi-wminda-aghmsarebel-tamaris-marjanishvili/

[ix] http://patriarchate.ge/geo/saqartvelos-sapatriarqos-ganmarteba-08-10/

[x] https://mospat.ru/ru/2018/12/10/news167864/

[xi] https://mospat.ru/ru/2018/06/04/news160640/

[xii] http://patriarchate.ge/geo/informacia-04-06-2018/

[xiii] https://www.mythdetector.ge/ka/myth/sasuliero-piris-manipulatsia-titkos-msoplio-patriarki-sapatriarkos-apkhazetis-da-tskhinvalis

[xiv] http://www.patriarchia.ru/db/text/1983961.html

[xv] https://eadaily.com/ru/news/2018/10/23/abhazskaya-cerkov-prizvala-chad-hristovyh-molitvenno-byt-s-rpc

“მამაო ჩვენოს” ახალი იტალიური თარგმანი

preghiera-contro-il-maleficioრომის კათოლიკური ეკლესიის იტალიის მღვდელმთავართა კრებამ (ეპისკოპოსთა კონფერენციამ), ამა წლის 12-15 ნოემებრს, გენერალური ანსამბლეის მიმდინარეობისას დაამტკიცა რომაული მესალის (სამღვდელო კონდაკი) იტალიური თარგმანის ახალი რედაქცია.

მესალის ახალ რედაქციაში განსაკუთრებული ყურადღება მიექცა “მამაო ჩვენოს” ტექსტის იმ მუხლის თარგმანს, სადაც განსაცდელზეა საუბარი. ძველი თარგმანი ასე გამოიყურებოდა: “e non indurci in tentazione (და ნუ ჩაგვაგდებ ჩვენ განსაცდელში)”, ახალ რედაქციაში კი იგივე ფრაზა შემდეგნაირად ითარგმნა: “e non abbandonarci in tentazione (და ნუ მიგვატოვებ ჩვენ განსაცდელში)”.

“მამაო ჩვენოს” ტექსტის ახალი, ადაპტირებული იტალიური თარგმანის აუცილებლობაზე წლების წინ საუბროდნენ ისეთი საღვთისმეტყველო ავტორტეტები, როგორებიც იყვნენ კარდინალები კარლო მარია მარტინი და ჯაკომო ბიფი. ბოლო პერიოდში პაპმა ფრანცისკემაც აღნიშნა რომ აუცილებელია ამ ტექსტის იტალიურ თარგმანში არსებული ხარვეზის გასწორება, რადგან ძველი თარგმანი სრულად ვერ გადმოსცემს ტექსტის იმ მნიშვნელობას, რომელიც მას ორიგინალში აქვს.

შესწორებული თარგმანის გამოყენება იტალიის სამღვდელოებისათვის მესალის ახალი რედაქციის დასტამბვის შემდეგ გახდება სავალდებულო.

“მართლმადიდებელ ეკლესიათა ოჯახი” – მოსკოვური ეკლესიოლოგიის კრიზისი

Intalnire-Patriarhul-Ecumenic-si-Patriarhul-Kirill-6.x71918მღვდელ-მონაზონი ლეონიდე ებრალიძე

მოსკოვის საპატრიარქომ ქ. მინსკში გამართულ 15 ოქტომბრის სინოდის სხდომაზე მიიღო გადაწყვეტილება სრულად შეწყვიტოს ევქარისტიული კავშირი კონტანტინოპოლის დედა ეკლესიასთან[1]. ამასთანავე, სინოდის სხდომის შემდეგ ბრიფინგისას, მიტროპოლიტმა ილარიონ ალფეევმა მსოფლიო საპატრიარქოსთან მიმართებაში კიდევ ერთხელ იხმარა ისეთი ტექნიკური ტერმინი, როგორიც არის “ერესი”[2].

როდესაც მოსკოვის პატრიარქი კირილე მინკსში ჩაფრინდა, აეროპორტში, ჟურნალისტებთან საუბრისას განაცხადა, რომ მინსკში ჩანიშნულია რუსეთის ეკლესიის წმინდა სინოდის სხდომა, რომელზეც, პატრიარქის თქმით, განიხილავენ სხვადასხვა საკითხს, მათ შორის “მართლმადიდებელ ეკლესიათა ოჯახში მიმდინარე თანამედროვე მოვლენებს”[3].

რა თქმა უნდა ეს პირველი შემთხვევა არ არის, როდესაც პატრიარქი კირილე, ან საპატრიარქოს წარმომადგენელი ღვთისმეტყველები, მიტროპოლიტ ილარიონ ალფეევით სათავეში, მართლმადიდებელ ეკლესიაზე საუბრისას იყენებენ ასეთ ტერმინებს, როგორიც არის “მართლმადიდებელ ეკლესიათა ოჯახი”, “მართლმადიდებელ ეკლესიათა თანამეგობრობა / თანამშრომლობა[4]” და ა.შ.

ჩვენ ერთხელ უკვე ვისაუბრეთ იმაზე, რომ მოსკოვის საპატრიარქო არის ექსპორტიორი ხარვეზებით სავსე ეკლესიოლოგიისა[5], ამ ეკლესიოლოგიის ფესვები კი არც მეტი, არც ნაკლები პროტესტანტიზმში იძებნება და დასახელებული ფორმულების მუდმივი გამოყენება მართლმადიდებელი ეკლესიის ერთობის კონტექსტში, მნიშვნელოვან სიგნალს შეიცავს მათი ავტორების ეკლესიოლოგიური ხედვის შესახებ.

ჩანს მოსკოველებისთვის მართლმადიდებელი ეკლესია წარმოადგენს ადგილობრივი ეკლესიების კონსორციუმს, ეს არის ერთგვარი საეკლესიო დსთ ( СНГ – დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობა), რომელში შემავალი თითოეული ერთეულიც აბსოლუტურად სუვერენულია, მაგრამ საერთო პოლიტიკას განსაზღვრავს ის, ვისაც მეტი ძალაუფლება აქვს.

მაგალითად, მოსკოვის მხრიდან გამუდმებით ისმის ბრალდებები, რომ კონსტანტინოპილის საპატრიარქო არღვევს წმინდა კანონებს და აჭარბებს თავის ძალაუფლებას. მაგრამ როგორ გავიგოთ ის ფაქტი, რომ პატრიარქმა კირილემ 2 ოქტომბერს გაუგზავნა წერილები სხვა ადგილობრივ ეკლესიებს, სადაც ითხოვს საერთო-მართლმადიდებლური სინაქსისის მოწვევას?[6] თავად ეს წერილიც, სადაც პატრიარქი კირილე გამოდის სინაქსისის მოწვევის იდეით, არის საეკლესიო მოწყობის დარღვევა, რადგან ასეთის მოწვევის უფლება უპირობოდ თანასწორთა შორის პირველს აქვს. აღარაფერს ვიტყვით იმაზე, რომ მოსკოვმა ორმოციანი წლებიდან მოყოლებული, არაერთხელ სცადა მოეწვია წმინდა და დიდი კრება! როგორც ვთქვით, მოსკოველებისთვის მართლმადიდებელი ეკლესია არა ყოვლადწმინდა სამების მოდელზე მოწყობილი გამოხსნილთა საზოგადოებაა, სადაც როლები დელიკატურად არის განსაზღვრული, არამედ უფრო მეტად საერთაშორისო საზოგადოება, სადაც იმარჯვებენ დიდი რესურსის მქონე ქვეყნები, აქ არ არსებობს ერთი ეკლესია, არამედ “ეკლესიათა ოჯახები” – დამოუკიდებელ ერთეულთა თანამეგობრობა.

არის მართლმადიდებელი ეკლესიის ერთობა “ეკლესიათა ოჯახი ან თანამეგობრობა”? – რა თქმა უნდა ეს საკითხი საეკლესიო განათლების ანბანია და მასზე საუბარი უხერხულიც კია. მართლმადიდებელი ეკლესია არის “ერთი, წმინდა, კათოლიკე და სამოციქულო” – როგორც ეს ნიკეა-კონსტანტინოპოლის სარწმუნოების სიმბოლოში (მრწამსში) წერია. ანუ ეკლესიის მოწყობის უპირველესი პრინციპი მისი ერთობა/ერთადერთობაა, და არა თანამეგობრობა.

მრწამსი არ საუბრობს ეკლესიის მოწყობის ადგილობრივ, რეგიონულ და საერთაშორისო მოდელებზე, მრწამსი საუბრობს საყოველთაო ეკლესიაზე როგორც ადამიანის ცხონებისთვის მოცემულ საიდუმლოზე. ადგილობრივი და რეგიონული ეკლესიის მოწყობის მოდელები კი ერთიანი ეკლესიის რეალიზებას/გამოვლინებას წარმოადგენენ მოცემულ გეორგრაფიულ სივრცესა და დროის არეალში. ანუ მართლმადიდებელი ეკლესიის ერთობა არსებობს არა იმიტომ, რომ თხუთმეტ პატრიარქს ერთმანეთისთვის კარგი უნდათ, არამედ მართლმადიდებელი ეკლესიის ერთობა მოცემულობაა და ამ ერთობის დარღვევა შეუძლებელი, როგორც ეს კრეტის წმინდა და დიდმა კრებამაც აღნიშნა[7].

შესაბამისად როდესაც ვინმე საუბრობს “მართლმადიდებელი ეკლესიების ოჯახზე”, მართლმადიდებელი ეკლესიის ერთობას წარმოადგენს სრულიად ამქვეყნიური ლოგიკით: ადგილობრივი ეკლესიები (ეპარქიები) ერთიანდებიან რეგიონალურ ეკლესიებში (საპატრიარქოები), ამ რეგიონალური ეკლესიების “ოჯახი” თუ “თანამეგობრობა” კი ქმნის ერთიან მართლმადიდებელ ეკლესიას. ცხადია ეს არის შესანისშნავი მოდელი, მაგრამ არა ეკლესიისათვის. ეს მოდელი შეიძლება ფუნქციონირებდეს საერთაშორისო ორგანიზაციებში, მაგრამ ეკლესიის ბუნების უპირველეს ნიშანს წარმოადგენს არა მისი სუბორდინაციული ორგანიზაციის გზები, არამედ მისი ერთობა: მართლმადიდებელი ეკლესია არის ერთი, და ის განახორციელებს თავის მისიას რეგიონულ დონეზე (საპატრიარქოები) და ადგილობრი დონეზე (ეპარქიები) და ცხადია ეს ერთობა განხორციელდება პიროვნებების მეშვეობით და არა იდეებისა. ამასთანავე ეს ერთობა სძენს ადგილობრივ თემს თავის განუმეორებელ და შეულახავ ღირსებას და იცავს მას.

უფრო მარტივად რომ ვთქვათ, პროტესტანტული ეკლესიოლოგიისაგან განსხვავებით, მართლმადიდებელი ეკლესია არ წარმოდგება ასეთი მიმდევრობით: ადგილობრივი (ეპარქიები) -> რეგიონული (საპატრიარქოები) -> ერთიანი ეკლესია, (უნივერსალური); არამედ წარმოდგება აბსოლუტურად სხვა სახით: მართლმადიდებელი ეკლესია იწყება ეკლესიის კათოლიკობით (საყოველთაოობით, უნივერსალურობით, ერთობით) და ეს კათოლიკობა ვლინდება რეგიონულ და ადგილობრივ დონეებზე.

ამრიგად მართლმადიდებელი ეკლესიის წარმოდგენა “ეკლეისიათა ოჯახად” ან “ეკლესიათა თანამეგობრობად” – ძალიან საშიში ტენდენციაა, ეს არის სახელმწოფო მოდელების ეკლესიის მოწყობაში გადმოტანის მცდელობა, ეს არის ამქვეყნიური აზროვნების შემოჭრა ეკლესიაში. ასეთი აზროვნება კი საკუთარი სუვერენული ერთეულის ინტერესების დასაცავად ნებისმიერ პერიოდში გასწირავს ეკლესიის საერთო ინტერესს.

როგორც ეს პატრიარქმა ბართლომემ წინასწარმეტყველურად აღნიშნა, ჯერ კიდევ შორეულ 2004 წელს, “სქიზმის ფესვები ეკლესიაში ამქვეყნიური აზროვნების შემოჭრაშია”[8]. როგორც ჩანს პატრიარქ კირილესა და მიტროპოლიტ ილარიონის მიერ გაჟღერებული სქიზმის ფესვები სწორედ მოსკოვური ეკლესიოლოგიური ხედვის გაამქვეყნიურებაშია, ისინი მართლმადიდებელ ეკლესიას არა ერთად, არამედ “ერთეულთა ოჯახად” მიიჩნევენ.

 

[1] იხ. http://www.patriarchia.ru/db/text/5283737.html

[2] იხ. https://www.youtube.com/watch?v=stKpjBtgp38

[3] იხ. https://www.youtube.com/watch?v=t8SkX0NYcdI

[4] იხ. https://tass.ru/obschestvo/5510599

[5] იხ.   https://www.palamacentre.com/2018/09/15/primus-sine-paribus-%E1%83%9E%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%A2%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%9E%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A2%E1%83%98-%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9E%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%A4%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%A1-%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98/

[6] იხ. https://regnum.ru/news/2493272.html

[7] იხ. მართლმადიდებელი ეკლესიის დამოკიდებულება დანარჩენი ქრისტიანული სამყაროსადმი, #1): http://patriarchate.ge/geo/martlmadidebeli-eklesiis-damokidebuleba-danarcheni-qristianuli-2/

[8] იხ. http://www.30giorni.it/articoli_id_2524_l1.htm

 

“პაპიზმის ერესი” – გიორგი დემაკოპულოსი

Ilarion_Alfeevუკრაინის ეკლესიის ავტოკეფალიის საკითხზე რუსულ საეკლესიო და სამოქალაქო მედიასაშუალებებში მიმდინარე პროპაგანდისას არაერთხელ დაადანაშაულეს მსოფლიო პატრიარქი “პაპიზმის ერესში”. მსგავს ბრალდებას, უპირველეს ყოვლისა, რუსული საიდუმლო სამსახურების მიერ პროვოცირებული, ფანატიკურად განწყობილი სასულიერო პირები იყენებენ თავიანთ გამოსვლებში, მაგრამ საკითხმა სერიოზული სახე მიიღო, როდესაც ეს ფრაზა მიტროპოლიტ ილარიონ ალფეევმაც გააჟღერა. გთავაზობთ ფორდემის უნივერსიტეტის მართლმადიდებლური კვლევების ცენტრის თანა-პრეზიდენტის გიორგი დემაკოპულოსის გამოხმაურებას.


სამმხრივი დისკუსია უკრაინას, რუსეთსა და მსოფლიო საპატრიარქოს შორის, უკრაინის საეკლესიო დამოუკიდებლობის შესახებ, ჩვენი თაობის მართლმადიდებელ ქრისტიანთა ერთობის უდიდეს გამოწვევად იქცა. წმინდად პოლიტიკური თვალსაზრისით, უკრაინის ავტოკეფალია რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიისათვის გამოუსწორებელი შედეგების მომტანი იქნება. რუსეთის ეკლესია არა მხოლოდ დაკარგავს თავისი სამრევლოების ერთ მესამედს და ძირი გამოეთხრება “რუსკი მირი”-ს (რუსული სამყაროს) პროექტს, არამედ დრამატულად გაცრუვდება მოსკოვის მხრიდან მსოფლიო მართლმადიდებლობაზე ლიდერობის პრეტენზიაც.

Read more »

სული წმინდის მაცხოვნებელი და მაკურთხეველი მოქმედება ღვთისმსახურებასა და საიდუმლოებებში

msoflio_eklesia_თარგმნა მღვდელმონოზონმა ლეონიდე ებრალიძემ

მორწმუნე ადამიანისათვის, დამოუკიდებლად მისი რელიგიური შეგნებისა და წარმოდგენებისა, არსებითია ლოცვა, რომელშიც ის სულიერად მაღლდება მიწიერი ყოფის საზღვრებს მიღმა მის მიმართ, ვისაც ის ატარებს გულით და ვისაც ის უწოდებს ღმერთს. ამიტომ ყველა რელიგიისთვის არის დამახასიათებელი ღვთისმსახურება, რომელიც შეიძლება განვიხილოთ როგორც ზეცად მიმართული გონებითა და სუფთა გულით გაერთიანებული სიმრავლის სოლიდური მიმართვა ღვთისადმი. ეს ყოველივე შეიძლება ითქვას როგორც მონოთეისტურ, ასევე პოლითეისტურ რელიგიებზე, მაგრამ საკმარისი არა არის ქრისტიანული ღვთისმსახურების დასახასიათებლად.

Read more »

რატომ სჭირდება უკრაინას თავისუფალი და აღიარებული ეკლესია?

12-14-3164_76284471550_592706550_2133059_2977409_nუკრაინის ეკლესიის ავტოკეფალიის საკითხთან დაკავშირებით გთავაზობთ არქიმანდრიტ კირილე ჰოვორუნის ინტერვიუს (თეოლოგიის დოქტორი, პროფესორი, მოსკოვის საპატრიარქოს უკრაინის მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელმსახური), რომელიც ინგლისურენოვანი გამოცემის http://euromaidanpress.com -ის ჟურნალისტ ალია შანდრასთან ჩაიწერა. ინტერვიუში არქიმანდრიტი ახდენს უკრაინაში არსებული რელიგიური სიტუაციის სინთეტურ ანალიზს და ეხება უკრაინის ეკლესიის ისტორიის საინტერესეო მხარეებს. საკითხის მრავალფეროვნებისა და სირთულისაგან გამომდინარე, შესაძლოა მკითხველისათვის საინტერესო იყოს ინტერვიუში განხილული ზოგიერთი საკითხი.

თარგმნა მღვდელ-მონოზონმა ლეონიდე ებრალიძემ

 


 

  • უკრაინის საეკლესიო სტრუქტურა მეტწილად კომპლექსურია, რატომ აქვს უკრაინას ასეთი სტრუქტურა? და რომელ სტრუქტურას ვგულისხმობთ, როდესაც ვსაუბრობთ ავტოკეფალიაზე?
  • საეკლესიო მოწყობა უკრაინაში, არ არის ჩვეულებრივი. მართლმადიდებელი ქვეყნების უმრავლესობაში არის ერთი ეკლესია. ერთ სახელმწიფოში ერთი ეკლესიის იდეა ასახავს მართლმადიდებელ ეკლესიოლოგიას, რომელიც ჩამოყალიბდა წარსულში, განსაკუთრებით შუა საუკუნეებში და მე ვიტყოდი, რომ ეს მოწყობა ნორმატიულია მართლამდიდებელ ქვეყნებში. ამ გაგებით ის არ არის ნორმატიული უკრაინისათვის, მაგრამ ვერც იმას ვიტყვით რომ არანორმალურია. “კანონიკური [ეკლესია]” ნიშნავს “ლეგიტიმურს”, ანუ მას, რომელიც აღიარებულია ეკლესიად სხვა მართლმადიდებელი ეკლესიების მიერ, რომლებიც აღიარებენ ერთმანეთს და არიან ერთმანეთთან თანაზიარებაში.
  • რამდენ ეკლესიაზე ვსაუბრობთ?
  • ჩვენ ვსაუბრობთ მსოფლიოში თხუთმეტ ეკლესიაზე. ზოგიერთ მათგანს მეთაურობს პატრიარქი, ანუ არიან საპატრიარქოები, ზოგიერთი კი საპატრიარქო არ არის, მაგრამ არის ავტოკეფალური ეკლესია. ამ გაგებით ავტოკეფალია, მართლმადიდებელი ეკლესიისათვის, ნორმალური სტატუსია და წარმოადგენს საეკლესიო ერთობის ერთადერთ ფორმას. ეს არის ეკლესიის მოწყობის ყველაზე ძველი და ყველაზე მიღებული ფორმა.

Read more »

ლიტურგიული შესწორებანი ამერიკის მართლმადიდებელი ეკლესიის სინოდისაგან

1500x1500orthodoxchurchinamerica

მოამზადა იეროდიაკვანმა ლეონიდე ებრალიძემ

2018 წლის 15 თებერვლით დათარიღებული დეკლარაციით, ამერიკის მართლმადიდებელი ეკლესიის (OCA) პრიმატმა, უნეტარესმა მიტროპოლიტმა ტიხონმა ამერიკის ეკლესიის ღვთისმსახურთ შეატყობინა 2017 წლის საგაზაფხულო სესიაზე წმინდა სინოდის მიერ ლიტურგიულ პრაქტიკაში შეტანილი ორი მნიშვნელოვანი შესწორების შესახებ:

  1. ბასილი დიდის ჟამის-წირვის ევქარისტიული კანონიდან გვიანდელი ინტერპოლაციის “შესცვალე სულითა შენითა წმიდითა” ამოღება. დოკუმენტის თანახმად ბასილი დიდის ევქარისტიული კანონი დასრულდება სიტყვებით “რომელი გარდამოჴდა ცხოვრებისათჳის სოფლისა – ამინ.”
  2. პირველშეწირულ ძღვენთა ლიტურგიაზე მღვდელმსახურთა ბარძიმიდან ზიარებისას და ბარძიმის მიღებისას იგივე წესების დაცვა, რაც იოანე ოქროპირისა და ბასილი დიდი ჟამის-წირვაზე აღესრულება. დოკუმენტის თანახმად, ეკლესიას ძველთაგანვე სწამდა, რომ პირველშეწირულ ძღვენთა ლიტურგიაზე, მას შემდეგ, რაც უკვე შეწირული უპატიოსნესი სხეული ბარძიმში ჩაბრძანდება, იქ არსებული ღვინოც იქცევა მაცხოვრის უწმინდეს სისხლად.

მოცემული შესწორებანი შესულია წმინდა ტიხონის მონასტრის ტიპოგრაფიის “სამღვდელო კონდაკის” ბოლო გამოცემაშიც.

დოკუმენტს თან ერთვის დოქტორ ვიტალი პერმიაკოვისა და წმინდა ტიხონის მონასტრის მღვდელმონოზონ გერმანეს შენიშვნები, სადაც მოკლედ არის ახსნილი სინოდის მიერ მიღებული დადგენილების ისტორიულ-საღვთისმეტყველო მოტივები:

  1. ბასილი დიდის ჟამის-წირვის უძველეს რედაქციებში არ გვხდვება იოანე ოქროპირის ანაფორის სიტყვები “შესცვალე სულითა შენითა წმიდითა”. ეს ფრაზა ბასილი დიდის ჟამის-წირვათა ბერძნულ რედაქციებში არ ფიქსირდება XV საუკუნემდე, მისი ბასილი დიდის ანაფორაში მოთავსების წინააღმდეგი იყო წმ. ნიკოდიმოს მთაწმინდელიც.

გარდა იმისა, რომ ეს ფრაზა იოანე ოქროპირის ევქარიტიული ლიტურგიის ორგანული ნაწილია და არა ბასილი დიდის ლიტურგიისა, მისი ბასილი დიდის ჟამის-წირვაში მოთავსება არღვევს ანაფორის დინამიკას. იოანე ოქროპირის ანაფორაში ეკლესია ევედრება მამას, გარდამოავლინოს თავისი სული და შესცვალოს ძღვენი, ანუ მოქმედებს მამა სული წმინდის მიერ, შესაბამისად მღვდელი ევედრება “შესცვალე სულითა შენითა წმიდითა”. ბასილი დიდის ლიტურგიაში კი მღვდელი ლოცულობს, რათა მამის კეთილი ნებით მოვიდეს სული წმინდა, ანუ აქ სული წმინდა არის მოქმედი და არა მამა, შესაბამისად ამ ანაფორის საერთო კონტექსტისათვის უცხოა მამისადმი მიმართვა “შესცვალე სულითა შენითა წმიდითა”.

  1. XVII საუკუნემდე მართლმადიდებლურ საღვთისმსახურო წიგნებში არ არსებობდა განსხვავება სამღვდელოების ზიარების წესში პირველშეწირულ ძღვენთა ლიტურგიისას და ბასილი დიდის ან იოანე ოქროპირის ევქარისტიული ლიტურგიებისას. 1646 წელს კიევის მიტროპოლიტმა პეტრე მოგილამ გამოაქვეყნა შესწორებული “კურთხევანი”, სადაც მოახდინა ზოგიერთი ბიზანტიური საღვთიმსახურო პრაქტიკის შესწორება სქოლასტიკური ღვთისმეტყველების მიხედვით. ამ შესწორებათა და 1699 წლის რუსული “კონდაკის” ერთი რუბრიკის თანახმად, რამდენადაც პირველშეწირულ ძღვენთა ლიტურგიის ბარძიმზე არ წარმოითქმის კურთხევის სიტყვები, ის არ გარდაარსდება სისხლად, თუმცა განიწმინდება და რჩება განწმენდილ ღვინოდ.

თუმცა ეს სქოლასტიკური მიდგომა უცხო იყო ადრეული საეკლესიო პრაქტიკისათვის. მაგალითად წმ. სიმეონ თესალონიკელი წერდა, რომ “პირველშეწირულ ძღვენთა ლიტურგიაზე ბარძიმი იკურთხება (გარდაიქმნება) არა სული წმინდის მოხმობითა და კურთხევით, არამედ ცხოვრების მომცემელ პურთან ერთობითა და შერევით”.

წყარო: https://oca.org/news/headline-news/holy-synod-of-bishops-issues-liturgical-instructions

“ფანტაზიები” ანტონი დიდის ცხოვრებაში

ანტონის ცხოვრების ცკლიდან, ჯოვანი ბატისტა დელლა მარკა (XVI ს).

ანტონის ცხოვრების ციკლიდან, ჯოვანი ბატისტა დელლა მარკა (XVI ს).

ავტორი: იეროდიაკვანი ლეონიდე ებრალიძე

ქრისტიანული დემონოლოგიის შესწავლის უმნიშვნელოვანეს წყაროს ჰაგიოგრაფიული ნაწარმოებები წარმოადგენენ, პირველ რიგში ცხოვრებათა, შემდეგ კი წამებათა ჟანრისა. როდესაც ჰაგიოგრაფიაზე, როგორც დემონოლოგიის შესწავლის წყაროზე ვსაუბრობთ, პირველი ნაწარმოები, რომელიც გათვითცნობიერებულ მკითხველს ახსენდება არის “ანტონი დიდის ცხოვრება”, ადრექრისტიანული ეგვიპტური დემონოლოგიის ნამდვილი ენციკლოპედია, ევაგრე პონტოელისა და იოანე კასიანეს ასკეტურ ნაშრომებთან ერთად. “ცხოვრება” ათანასე ალექსანდრიელმა 357 წელს, მონოზვნობის პატრიარქის გარდაცვალებიდან ერთი წლის თავზე დაწერა. ნაწარმოები წარმოადგენს ქრისტიანული ჰაგიოგრაფიის მოდელს და ცხოვრებათა ჟანრში ერთ-ერთი პირველია. ძირითადი კორპუსი შედგება ავტორისაგან პროტაგონისტის ბიოგრაფიის თხრობით, შუაში კი ჩართულია ანტონისეული ვრცელი სიტყვა მონოზონთადმი (VA 16-43) [1]. ანტონის ცხოვრების ქართული ვერსია XI საუკუნის დასაწყისშია თარგმნილი ექვთიმე ათონელის მიერ[2].

Read more »

მსოფლიო პატრიარქი ბართლომე – ქადაგება, წარმოთქმული სამი მღვდელმთავრის, ბასილი დიდის, გრიგოლ ღვთისმეტყველის და იოანე ოქროპირის დღესასწაულზე

a35b9a1e939112245f37e8e746493744

თარგმნა იეროდიაკვანმა ლეონიდე ებრალიძემ

ეკლესიამ დასაწყისიდანვე, მოციქულთა დროიდან, მიიღო ბერძნული ლიტერატურიდანა და ფილოსოფიიდან მომავალი კეთილი გავლენა და შეცდომა არის ამ ეპოქის ყველა ქრისტიანი პროტაგონისტის უწიგნურად მიჩნევა.

მაგალითად, მოციქული და მახარებელი იოანე ღვთისმეტყველი გახლდათ პითაგორიზმის შესანიშნავი მცოდნე და განსწავლული ბერძნულ ფილოსოფიაში ელინისტი ფილოსოფოსის, ფილონის მეშვეობით. მისი ლოგოსის თეოლოგია, სახარების პროლოგში ეხმიანება პლატონისა და ფილონის ფილოსოფიას.

მოციქული პავლე გახლდათ საუკეთესო ბერძნული კულტურის მატარებელი.   მოციქულნი პეტრე და ანდრია იყვნენ ბერძნული ენის შესანიშნავი მცოდნენი, რასაც პეტრეს ორი კათილიკე ეპისტოლე გვიდასტურებს.

იგივე შეგვიძლია ვთქვათ მახარებელ ლუკაზე, რომელიც ექიმიც კი იყო. პირველი ქრისტიანული ტექსტები, რომლებიც შეიცავენ ჩვენი რწმენის საძირკვლის, იესო ქრისტეს საქმეებსა და სიტყვებს, ფორმათა თვალსაზრისით ენათესავებიან ქსენოფონტესეულ “მოგონებები სოკრატეზე”, და ბერძნული ფილოსოფიის სხვადასხვა ნამუშევრებს. იმისთვის, რომ მივხვდეთ ამ ყველაფერს, საჭიროა ახალი აღთქმის შესწავლა.

Read more »

სადიაკვნე ორარი და ე.წ. შემოსვის ლოცვასთან დაკავშირებული ერთი გაუგებრობა

ΔΙΑΚΟνοσავტორი: იეროდიაკვანი ლეონიდე ებრალიძე

სადიაკვნე ორარი და .. შემოსვის ლოცვასთან დაკავშირებული ერთი გაუგებრობა

 

როგორც მკვლევართა უმრავლესობა თანხმდება, დაახლოებით პირველი ოთხი საუკუნის განმავლობაში ლიტურგიული სამოსი არ გამოირჩეოდა სამოქალაქო სამოსისაგან. შეგვიძლია მხოლოდ ვივარაუდოთ, რომ ლიტურგიისთვის ერთხელ გამოყენებული სამოქალაქო სამოსი შემდეგ ისევ მისთვის გამოიყენებოდა და ყოველდღიურ საქმიანობაში აღარ იხმარებოდა [1]. ეს კი იმას ნიშნავდა, რომ სალიტურგიო შესამოსელი სამოქალაქო მოდის ცვლილებებს არ მისდევდა და კონსერვატიული რჩებოდა; რაც უფრო იზრდებოდა მათ შორის სხვაობა, მით უფრო მეტ საკრალურობას იძენდა კლიროსისათვის ეკლესიაში გამოყენებული შესამოსლები და ყალიბდებოდა ექსკლუზიურად კლერიკალურ, სალიტურგიო ინსიგნიებად.

Read more »