Blog Archives

ზოგიერთი შენიშვნა სტატიისათვის “ევქარისტიული ცთომილებანი ლათინთა და სომეხთა ეკლესიებში”

ავტორი: იეროდიაკვანი ლეონიდე ებრალიძე

pope_fishermanring_cp_75122

წინამდებარე პუბლიკაციაში გვსურს მოკლედ შევეხოთ და რამდენიმე შენიშვნა გამოვთქვათ მღვდელ ლონგინოზ სუარიშვილის მიერ “თბილისის სასულიერო აკადემიის საღვთისმეტყველო-სამეცნიერო შრომებში” გამოქვეყნებულ სტატიაზე: “ევქარისტიული ცთომილებანი ლათინთა და სომეხთა ეკლესიებში”[1].

დასაწყისშივე აღვნიშნავთ, რომ სტატია, შესაბამისი ისტორიულ-კულტუროლოგიური კონტექსტუალიზაციის გარეშე, a priori ცდილობს დაამოწმოს ლათინურ ეკლესიაში უფუარი პურისა და სომხურ ეკლესიაში განუზავებელი ღვინის გამოყენების ტრადიციათა ცთომილება.

თუმცა, როდესაც ტრადიციათა სიმცდარეზე ვაპირებთ საუბარს, აუცილებელია სქოლასტიკური სტერეოტიპებისგან გათავისუფლება (სწორედ ბიზანტიაში შობილმა და კათოლიკურ ეკლესიაში აყვავებულმა სქოლასტიციზმმა მიგვიყვანა მსგავსი საკითხების ცალმხრივ განსჯასთან) და პატრისტიკული ხედვით აღჭურვა. შეიძლება ერთი შეხედვით უცნაურადაც კი მოგვეჩვენოს, მაგრამ ეკლესიის მამები გაცილებით აკადემიურნი და დიდი თვალსაწიერის მქონენი იყვნენ, ვიდრე საუკუნეთა გამოცდილების მქონე თანამედროვე ზიგიერთი საღვთისმეტყველო სკოლის წარმომადგენლები.

ადგილობრივი ტრადიციისადმი პატრისტიკული დამოკიდებულების გადასააზრებლად, ნეტარი ავგუსტინესეული ერთი მაგალითით შემოვიფარგლებით: “როგორც ზემოთაც ვთქვი, სახარებასა და მოციქულთა ნაწერებში, რომელნიც წარმოადგენენ ახალი აღთქმის ნაწილს, არ არის გაწერილი თუ ზუსტად რომელ დღეებში ეგების მარხვა, რამდენადაც ეს პრაქტიკაც ჰპოვებს თავის ადგილს მეფის ასულის, ანუ ეკლესიის ფერადი სამოსლის მრავალსახეობაში, როგორც სხვა უამრავი [ტრადიცია, პრაქტიკა], რომელთა რიცხოვნების გამო ჩამოთვლა შეუძლებელია. ამიტომაც მსურს მოგითხრო, მილანის ეპისკოპოსის, უღირსეულესი ამბროსის, რომლის მიერაც მოვინათლე, პასუხი ჩემს მიმართ, როდესაც მას მივმართე ამ შეკითხვით[…] დედაჩემი შეწუხებული იყო და არ იცოდა, უნდა ემარხულა შაბათ დღეს, როგორც ჩვენს ქალაქშია მიღებული, თუ უნდა ეჭამა, როგორც მილანის ეკლესიაშია მიღებული, მისი მწუხარების გამო მივმართე ხსენებულ ღვთის კაცს, რომელმაც მომიგო: ‘რა შემიძლია ვასწავლო სხვებს, იმაზე მეტი, რასაც მე თავად ვიქმ? […] როდესაც ვარ აქ [მილანში], შაბათობით არ ვმარხულობ, ხოლო როდესაც ვარ რომში, შაბათობით ვმარხულობ. რომელ ეკლესიაშიც არ უნდა იყოთ, დაიცავით ადგილობრივი წესი, რომ არ იქცეთ დაბრკოლების მიზეზად[2].

ყურადღება მივაქციოთ იმ ფაქტს, რომ მოცემული მონაკვეთის სამივე პროტაგონისტი წმინდანია და სამივე მათგანი თანაბრად აღიარებს სხვა გეორგრაფიულ-კულტურულ არეალში არსებულ განსხვავებულ საეკლესიო ფორმათა ლეგიტიმურობას, ამდენად, როდესაც საკუთარისაგან განსხვავებულ ტრადიციებზე ვსაუბრობთ, უნდა მოვახერხოთ მაქსიმალურად გავთავისუფლდეთ სტერეოტიპებისაგან, ამისთვის კი დასახული საკითხის საფუძვლიანი, აკადემიური შესწავლაა საჭირო, მთელი რიგი გარეშე ფაქტორების გათვალისწინებით. თუმცა ამ ეტაპზე არ გვსურს სტატიაში მოცემულ ორ ძირითად თეზისსა და კვლევის მეთოდოლოგიის დეფექტებზე ვრცლად საუბარი, რადგან შესაძლოა აღქმული იქნეს, როგორც ლათინური და სომხური ეკლესიების აპოლოგია. მხოლოდ ნაშრომის შესავალით შემოვიფარგლებით, რამდენადაც პირველივე გვერდი მნიშვნელოვან ინფორმაციას გვაწვდის ლიტურგიული მეცნიერებისადმი სტატიის დამოკიდებულებაზე. ძირითადად სამ პუნქტზე გავამახვილებთ ყურადღებას:

  1.            პირველივე აბზაცში ავტორი თვითწინააღმდეგობრივად აცხადებს, რომ “ევქარისტიული მღვდელმოქმედების წმინდა წეს-განგება, რაც მოციქულთა დროსვე განისაზღვრა და დადგინდა, დღემდე უცვლელია”. სავარაუდოდ ავტორს სურდა ეთქვა, რომ წმ. ევქარისტიის არსი, ეკლესიას დღემდე ისევე ესმის, როგორც მოციქულთა ეპოქაში და დღემდე წმინდა მართლმადიდებელი ეკლესია იმავე რწმენით, იმავე მანდატითა და შეგნებით აღასრულებს წმინდა ევქარისტიას, როგორც ამას იესო ქრისტეს მოწაფეები აღასრულებდნენ. ამ გაგებითა და ევქარისტიის ზედროული, ესქატოლოგიური ბუნების ძალით, ფორმათა ცვალებადობის მიუხედავად, ეკლესიის მიერ ნებისმიერ ეპოქაში აღსრულებული ევქარისტია, იგივე არის იესო ქრისტეს აღსრულებული ევქარისტიისა. თუმცა ავტორი “წეს-განგებაზე” საუბრობს, ეს კი გაიგება როგორც ფორმათა (ტექსტები, ჟესტები, ინსტრუმენტები) იგივეობრიობა, რაც ისტორიულ სიმართლეს არ შეესაბამება, საკმარისია ვიფიქროთ თავად პოსტაპოსტოლური ეპოქის ლიტურგიულ მოწმობათა დიდ სხვაობრიობაზე, რომ მსგავსი დებულება აბსოლუტურად გაუმართლებელი აღმოჩნდეს[3].
  2.            მეორე აბზაცი პირველ აბზაცთან თვითწინააღმდეგობრივი განცხადებით იწყება: “მოგვიანებით სხვადასხვა ადგილობრივი ეკლესიის ღვთისმსახურებაში გაჩნდა მეტ-ნაკლებად განსხვავებული ტრადიციები” თუმცა, სამწუხაროდ, არც მოცემული აბზაცის აზრი შეესაბამება მეცნიერულ მოცემულობას. რობერტ ტაფტმა სწორედ შენიშნა სხვაობა XIX და XX საუკუნის მიდგომებს შორის: “XX საუკუნემდე განსხვავებული ლიტურგიული წესების შესახებ არსებულ თეორიებში დომინირებდა აზრი ე.წ. ‘რიტუალების დივერსიფიკაციაზე’, გერმანელი მკვლევარის, ფერდინანდ პრობსტის მიერ ფორმულირებული. ამ თეორიის თანახმად დასაწყისში არსებობდა საერთო სამოციქულო ლიტურგია, რომელიც ეტაპობრივად გადაიზარდა სხვადასხვა წესის ლიტურგიებში. […] ანტონ ბაუმშტარკმა კი დაამტკიცა, რომ პირველი სამი საუკუნის განმავლობაში ქრისტიანობა იცნობდა ადგილობრივი ლიტურგიების დიდ სიმრავლეს. […] საეკლესიო ადმინისტრაციული ერთეულების, შემდგომში საპატრიარქოების, განვითარებასთან ერთად კი ქრისტიანობა განიცდიდა რიტუალთა უნიფიკაციის მუდმივად მზარდ პროცესს, არსებული საეკლესიო ადმინისტრაციების საზღვრებში[4], და მართლაც, ანტონ ბაუმშტარკის ფუნდამენტურ ნაშრომში “კომპარატიული ლიტურგია” წარმოდგენილი სამი კანონიდან, რომელნიც ლიტურგიული კვლევის პრინციპულ მეთოდებს წარმოადგენენ თანამედროვე მეცნიერისთვის, პირველივე სწორედ ამ კანონზომიერებას ამტკიცებს: რიტუალები ადგილობრივი თემებიდან ნელ-ნელა უნიფიცირდებიან ცენტრისკენ და არა პირიქით[5]. ალბათ ნიშნეულია, რომ პირველივე ბიბლიოგრაფიული ერთეული, რომელსაც სტატიის ავტორი ეყრდნობა, სწორედ XIX საუკუნეში, 1855 წელსაა გამოცემული, კიევის აკადემიის ნაკლებად ცნობილი პროფესორის, ივანე ბობროვნიცკის მიერ.
  3.           მომდევნო აბზაციც ისტორიულ რეალობასთან შეუსაბამო მტკიცებით იწყება: “IV საუკუნიდან ბიზანტიის ეკლესიაში და მართლმადიდებლურ აღმოსავლეთში ერთიანი სახის ღვთისმსახურება მკვიდრდება…” ცალკე კვლევის საგანია რას გულისხმობს ავტორი, როდესაც IV საუკუნესთან მიმართებაში იყენებს ისეთ მყიფე დეფინიციებს, როგორიცაა “ბიზანტიის ეკლესია” და “მართლმადიდებლური აღმოსავლეთი”, მაგრამ რასაც არ უნდა გულისხმობდეს, მოცემული მტკიცებაც რომ არ შეესაბამება ისტორიულ სიმართლეს, ამის მაგალითად ისიც კმარა, რომ ვიდრე XI საუკუნემდე საქართველოში აღსრულებული ლიტურგია და კონსტანტინოპოლში აღსრულებული ლიტურგია არათუ ერთიანნი იყვნენ, არამედ განსხვავებულ ლიტურგიული ოჯახებს წამოადგენდნენ: კონსტანტინეპოლში დასავლურ-ანტიოქიურ მოდელზე ყალიბდებოდა ბიზანტიური ოჯახი, საქართველო კი ვიდრე XI საუკუნის ბიზანტინიზაციამდე, რჩებოდა იერუსალიმურ ლიტურგიულ ოჯახში[6].

როგორც უკვე ვთქვით, ჩვენი პუბლიკაციის მიზანი დასახელებული სტატიის შესავლისათვის სამი ფუნდამენტური შენიშვნის დართვა იყო. ვფიქრობთ მოცემული შენიშვნების წყალობით მკითხველს გარკვეული წარმოდგენა შეექმნება სტატიაში გამოთქმულ ზოგიერთ გაუმყარებელ დებულებაზე, მეორეს მხრივ ისიც არ უნდა დავივიწყოთ, რომ შეცდომებისგან დაზღვეულნი არავინ ვართ, მითუმეტეს კვლევისთვის საჭირო ინსტრუმენტების არარსებობის პირობებში.

 

[1] იხ. სუარიშვილი, ლ., ევქარისტიული ცთომილებანი ლათინთა და სომეხთა ეკლესიებში, ჟურნ. თბილისის სასულიერო აკადემიის საღვთისმეტყველო-სამეცნიერო შრომები, 7 (2017), გვ. 485-497.

[2] Aurelius Augustinus Hipponensis, Epistola 36 (14:32), In CSEL 34 (1), Wien 1895, 61-62.

[3] იხ. Siniscalo, P., L’eucaristia nei padri apostolici, In Dizionario di Spiritualità Biblio-Patristica, L’Eucaristia nei Padri della Chiesa, Vol 20, Roma 1998, გვ. 12-61.

[4] Taft, R.F., The Byzantine Rite, A Short History, Collegeville 1992, გვ. 24-25.

[5] Baumstark, A., Litutgie comparée, Chevetogne 1934, გვ. 16-32.

[6] Tarchnišvili, M., Georgia, In Enciclopedia Cattolica VI, Città del Vaticano 1951, გვ. 74, (= თარხნიშვილი, მ., წერილები, თბილისი 1994, გვ. 241).

 

ღვთის აღსარების კრიზისი აღსარების საიდუმლოში

jesu-gegenwart

ავტორი: იეროდიაკვანი ლეონიდე ებრალიძე

ეკლესიაში სინანულის საიდუმლოს ხშირად „აღსარება“ ეწოდება, ეს სიტყვა ბიზანტიურ ლიტურგიკულ ტრადიციაში ზმნა ἐξομολογέω-დან (ვაღიარებ) მოდის და გვახსენებს 135-ე ფსალმუნის პირველივე მუხლს: Εξομολογείσθε τω Κυρίω, ότιαγαθός, ότι εις τον αιώνα τοέλεος αυτού (აუარებდით უფალსა, რამეთუ კეთილ, რამეთუ უკუნისადე არსწყალობა მისი), თუმცა თანამედროვე ქართულ თარგმანებში ებრაული ზმნა yadáh  ხშირად თარგმნილია როგორც „ადიდეთ“, მაგრამ  სეპტუაგინტაში[1] (Εξομολογείσθε), ისევე როგორც ვულგატაში[2] (Confitemini), ზმნა თარგმნილია ქართულში „აღსარების“ საპირწონე ზმნებით, ამრიგად ფსალმუნის ეს მუხლი არის არა ღვთის დიდება (δόξα, gloriæ) არამედ არის „ღვთის აღსარება“.

რა კავშირია ორ ἐξομολογέια-ს, ორ „აღსარებას“ შორის? ანუ რა კავშირია ღვთისა და ცოდვათა აღსარებას შორის?

Read more »

კიევის საპატრიარქოს დელეგაცია ფანარში

politics-religion-e12892473528862017 წლის 12 იანვარს სტამბულში, მსოფლიო საპატრიარქოს რეზიდენციაში ოფიციალური ვიზიტით იმყოფებოდნენ ჯერ არაღიარებული კიევის საპატრიარქოს იერარქები. დელეგაციის ხელმძღვანელს, პერიასლავ-ხმელიცის მიტროპოლიტი ეპიფანეს თან ახლდნენ დელეგაციის წევრები: ლვოვის მიტროპოლიტი დიმიტრი და ჩერნიგოვის მთავარეპისკოპოსი ევსტათი.

მსოფლიო საპატრიარქოს მხრიდან დელეგაცია მიიღეს უკრაინის საკითხზე შექმნილი სინოდალური კომისიის წევრებმა, წმ. სინოდის გენერალურმა მდივანმა მიტროპოლიტმა ბართლომემ და გალიის მიტროპოლიტმა ემანუელმა.

გულთბილი მისალმების შემდეგ, უკრაინულმა მხარემ გულისტკივილი გამოთქვა მოსკოვის საპატრიარქოს მხრიდან მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა და დიდი კრების საბოტაჟის მცდელობის გამო და აღნიშნა, რომ უკრაინის ავტოკეფალური ეკლესია წმინდა და დიდი კრების დოკუმენტებს სცნობს, რის დასტურადაც  უკრაინელმა დელეგატებმა მასპინძლებს საჩუქრად გადასცეს კიევის საპატრიარქოს 2017 წლის ოფიცილური საეკლესიო კალენდარი, რომელშიც კრების ყველა დოკუმენტია შესული.

სტუმრებმა იმედი გამოთქვეს, რომ კონსტანტინოპოლის საყდარი, როგორც მსოფლიო საპატრიარქო და უკრაინის დედა ეკლესია რაც შეიძლება სწრაფად გადაწყვეტს უკრაინის ეკლესიაში განხეთქილების საკითხს. თავის მხრივ მიტროპოლიტებმა ბართლომემ და ემანუელმა ხაზი გაუსვეს, რომ საკითხი ძალიან კომპლექსურია, მსოფლიო საპატრიარქოს სინოდალური კომისია მთელი დატვირთვით მუშაობს და საპატრიარქოს ნება არის საეკლესიო კონფლიქტის უმტკივნეულოდ მოგვარება.

დასასრულს მასპინძლებმა უკრაინელ დელეგატებს აღუთქვეს, რომ შეხვედრის დეტალებს მოახსენებენ მის ყოვლადუწმინდესობას, მსოფლიო პატრიარქ ბართლომესა და  კონსტანტინოპოლის წმ. სინოდს.

წყარო

ტერმინისათვის “ლიტურგია”

 

msoflio_eklesia_

ავტორი: იეროდიაკვანი ლეონიდე ებრალიძე

ლიტურგია (ბერძ. Λειτουργία) – საერთო (სახალხო, საზოგადო) საქმე – კომპოზიტური ტერმინი, შედგენილია ბერძნული სიტყვებისაგან Λάος (ერი, ხალხი) და ἔργον (საქმე).

ელინურ ეპოქაში Λειτουργία იხმარებოდა ფართო მნიშვნელობით, დაწყებული მონათა მხრიდან ბატონისათვის გაწეული მომსახურების, დამთავრებული მეგობრისათვის გაწეული პატარა დახმარების მნიშვნელობით[i]. მოგვიანებით ტერმინმა შეიძინა კერძო პირისაგან საზოგადო სარგებლისათვის მსახურების მნიშვნელობა, შემდეგ კი იგი იძენს სახელმწიფოს, ან ღვთაების წინაშე გაწეულ საველდებულო სამსახურის მნიშვნელობას[ii]. Read more »

საქართველოს პატრიარქის იუბილე

cms_image_000009581_19418დღეს საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქს, მცხეთა-თბილისის მთავარეპისკოპოსს და ბიჭვინთისა და ცხუმ-აფხაზეთის მიტროპოლიტს, უწმინდესსა და უნეტარეს ილია II – ს დაბდებიდან 84 წელი შეურულდა.

წმინდა პავლე მოციქულის სახელობის მართლმადიდებლური ღვთისმეტყველების ცენტრი ულოცავს მის უწმინდესობასა საიუბილეო თარიღს, უსრვებს მხნეობასა და  ჯანმრთელობას.

წინასაშობაო რეფლექსია – იეროდიაკვანი ლეონიდე ებრალიძე

86251რეფლექსია მართლმადიდებლური წინასაშობაო ლიტურგიული პერიოდის ზოგიერთ სულიერ თემაზე წაკითხული პონტიფიკალურ სემინარია ლომბარდოში.

“რწმენით მიიყვანა აბრაჰამმა მსხვერპლად ისაკი, როცა გამოიცადა; და რაკი აღთქმა ჰქონდა, მხოლოდშობილსაც სწირავდა. რომელზეც ითქვა: “ისაკში გეყოლება შენ შთამომავლობა”. ვინაიდან სჯეროდა, რომ ღმერთს მკვდრეთით აღდგენის ძალაც შესწევს; ამიტომ შეგვიძლია ვთქვათ, რომ დაიბრუნა იგი, როგორც მკვდართაგან აღმდგარი რწმენით აკურთხა ისაკმა იაკობი და ესავი მომავლისთვის. რწმენით აკურთხა იაკობმა სათითაოდ იოსების ძეები და თავის კვერთხს დაყრდნობილმა თაყვანი სცა ღმერთს. რწმენით მოიხსენია აღსასრულისას იოსებმა ისრაელიანთა გამოსვლა და ანდერძი დატოვა თავისი ძვლების თაობაზე” (ებრ. 11:17-22).

 

ძვირფასო კოლეგებო, საკმაოდ რთული დავალება მომანდეთ – გესაუბროთ მართლმადიდებელი ეკლესიის წინასაშობაო ლიტურგიული პერიოდის ზოგიერთ თემაზე. ასეთ შემთხვევებში ყოველთვის არის საცდური, მედიტაცია იქცეს ლიტურგიის ლექციად, მაგრამ ვეცდებით ყურადღება სულიერ თემებზე შევაჩეროთ.

მართლმადიდებლურ ლიტურგიულ ციკლში, კათოლიკურისგან განსხვავებით, არ არსებობს მკვეთრი წინასაშობაო ლიტურგიული პერიოდი, რამდენადაც კვირეულთა ათვლა კვლავ სულთმოფენობიდან გრძელდება, მაგრამ მართლმადიდებელი ეკლესია დიდი მარხვით შთაგნოებული, ამზადებს ორმოც დღიან წინასაშობაო მარხვასაც, რომელიც იწყება 14 ნოემბერს და გრძელდება 25 დეკემბრამდე. სავარაუდოდ მარხვის 14 ნოემბერს დაწყება გვიანდელი ფაქტია, რამდენადაც საღვთისმსახურო ტექსტებში შობის თემა მხოლოდ 21 ნოემბრიდან ჩნდება და შობის დღესასწაულის მოახლოებასთან ერთად მოსამზადებელი ელემენტები მატულობენ და შობის წინა ორ კვირა დღეს მთლიანად იკავებს წინასაშობაო მნიშვნელობის თემები, სწორედ ამ უკანასკნელზე მსურს ყურადღება შევაჩერო: მართლმადიდებელი ეკლესიის ლიტურგიულ წელიწადში ძველი აღთქმის პერსონაჟთა ცალკეულ ხსენებათა გარდა მათ ეთმობათ წინასაშობაო ორი კვირა – პირველი მათგანი იხსენებს იესო ქრისტეს წინაპრებს, ხოლო მეორე მათგანი ძველი აღთქმის ყველა მართალს, რომელნიც ღმერთს ესათნოვნენ, დაწყებული ადამიდან დასრულებული იოსებ დამწინდველით, რომელიც წმ. ოჯახის მცველი იყო.

Read more »

ბულგარეთის ეკლესიის სინოდმა კრეტის წმინდა და დიდი კრების შესახებ დადგენილება მიიღო

dsc_5640ამა წლის 15 ნოემბერს ბულგარეთის ეკლესიის სინოდმა კუნძულ კრეტაზე გამართულ წმინდა და დიდ კრებასთან დაკავშირებით საბოლოო გადაწყვეტილება მიიღო. სხდომას ესწრებოდა ბულგარეთის ეკლესიის სინოდის წევრი ყველა იერარქი. სხდომის ოქმი #22 ბულგარეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა  სინოდის ოფიციალურ გვერდზე გამოქვეყნდა.

ოქმის დასკვნით ნაწილში ვკითხულობთ:  “კრეტაზე ჩატარებული კრება არ წარმოადგენს არც დიდ, არც წმინდა და არც საერთომართლმადიდებლურ კრებას”, ამ პოზიციის გასამართლებლად კი სამ პუნქტზე ამახვილებენ ყურადღებას:

1. კრებაში არ მიიღო მონაწილეობა ყველა ადგილობრივმა ეკლესიამ, დაშვებულ იქნა საორგანიზაციო და საღვთისმეტყველო შეცდომები.
2. ზოგიერთი დოკუმენტთაგან შეიცავს “შეუსაბამობას მართლმადიდებელ საეკლესიო სწავლებასთან, ეკლესიის დოგმატურ და კანონიკურ გარდამოცემასთან, მსოფლიო და ადგილობრივ კრებათა სწავლებასა და სულთან”.
3. კრეტაზე მიღებული დოკუმენტები თანამდებნი არიან შემდგომი საღვთისმეტყველო განხილვისა და შესწორებების შეტანისა.

სამწუხაროა, რომ ბულგარეთის ეკლესიის წმინდა სინოდის დადგენილება კრეტის წმინდა და დიდი კრებისადმი სერიოზულ საღვთისმეტყველო ბრალდებებს შეიცავს, სცდება რა კანონიკურ-სამართლებლივ უთანხმოებას, შესაძლოა ინტერპრეტირებულ იქნეს როგორც წმინდა და დიდ კრებაში მონაწილე მართლმადიდებელ იერარქთა და ადგილობრივ ეკლესიათა დოგმატურ ცდომილებაში დადანაშაულება.

თავად ის ფაქტი, რომ ბულგარეთის სინოდის მამები, რომლებიც ოქმის ბოლოს თავს მართლმადიდებელი ეკლესიის განუყოფელ ნაწილს უწოდებენ და აღნიშნავენ, რომ ისინი აგრძელებენ სრულ ერთობაში მსახურებას მართლმადიდებელი ეკლესიის დანარჩენ ნაწილთან, თანამოძმე ეპისკოპოსების შეკრებას “არა წმინდას” უწოდებს, რადგანაც თუ შესაძლებელია დისკუსიას დაექვემდებაროს კრეტის კრების სტატუსი, როგორც “საერთომართლმადიდებლურისა” ან “დიდისა” – შეუძლებელია მისი სიწმინდის ეჭვქვეშ დაყენება, რადგან თუ მართლმადიდებელი ეკლესიის ტრადიცია ადგილობრივი ეკლესიის კრებას (სინოდს) უწოდებს “წმინდას” მაშინ რაოდენ წმინდა იქნება ადგილობრივ ეკლესიათა უმრავლესობის გაერთანებული კრება? ან როგორ შეიძლება ასეთ მართლმადიდებელ სინაქსისს არა წმინდა ეწოდოს, მასთან სრულ ერთობაში დარჩენის ხაზგასმით?

წყარო

პაპი ფრანცისკე კვლავაც სიყვარულით იხსენებს საქართველოში ვიზიტს

14517656_1176833899048684_7818869072901542129_n

გულმოწყალების საიუბილეო წლის დასასრულს, 17 ნოემბერს პაპმა ფრანცისკემ ინტერვიუ მისცა ჟურნალისტ სტეფანია ფლასკას, რომელიც დღეს გამოქვეყნდა მედიასაშუალება avvenire-ში. სასიამოვნოა, რომ პაპი ფრანცისკე, რომელმაც არაერთხელ ისაუბრა საქართველოში ვიზიტსა და მის უწმინდესობა პატრიარქ ილიასთან შეხვედრასა და მისი უწმინდესობის პიროვნებაზე, კვლავ აგრძელებს საქართველოში ვიზიტის გახსენებას და უწმინდეს ილიაზე, როგორც ღვთის კაცზე საუბარს.

 

გთავაზობთ ნაწყვეტებს ინტერვიუდან.

 

პაპმა ფრანცისკემ საუბრის დასაწყისში გულმოწყალების წელიწადის მნიშვნელობაზე ისაუბრა:

 

„ვინც აღმოაჩენს, რომ ის უყვართ, იწყებს ბოროტი სიმარტოვიდან გამოსვლას, გამოსვლას განდგომილებისაგან, რომელსაც მოაქვს სხვათა და საკუთარი თავის სიძულვილი. ვიმედოვნებ, რომ მრავალმა ადამიანმა აღმოაჩინა, რომ ისინი ძალიან უყვარს იესოს… გულმოწყალება ღვთის სახელია და მისი ‘სუსტი წერტილიც’ – მის გულმოწყალებას ყოველთვის პატიებამდე მივყევართ, ჩვენს ცოდვათა დავიწყებამდე. მე მსიამოვნებს იმაზე ფიქრი, რომ ყოვლისშემძლეს აქვს ‘სუსტი მახსოვრობა’, მას შემდეგ, რაც ერთხელ გპატიობს – ივიწყებს, რადგან ბედნიერია აპატიოს“.

 

ჟურნალისტის კითხვაზე, რას ნიშნავს პაპის სიტყვები, რომ ერთობა აღესრულება სიარულით (წინსვლით), პაპმა უპასუხა:

 

„ერთობა იქმნება არა იმიტომ, რომ ერთმანეთში ვთანხმდებით, არამედ იმიტომ, რომ ვმოძრაობთ ქრისტეს მიდევნებულნი, და ამ სიარულში, მისი ხელთ, ვისაც მივდევთ, შეგვიძლია აღმოვჩნდეთ ერთმანეთთან ერთობაში,

ქრისტეს მიდევნება არის ის რაც აერთიანებს. მოქცევა ნიშნავს მივცეთ უფალს საშუალება იცხოვროს და იმუშაკოს ჩვენში. ასე აღმოვაჩენთ, რომ ერთიანნი ვართ ჩვენს საერთო მისიაში – ღვთის სიტყვის ხარებაში. ერთად სიარულსა და ერთად შრომაში აღმოვაჩენთ, რომ ღვთის სახელით უკვე ერთიანნი ვართ და შესაბამისად ერთობას ჩვენ არ ვქმნით, ვხვდებით, რომ სულიწმინდას, რომელიც გვიბიძგებს, წინ მივყევართ… შეუძლებელია ქრისტეს კვალს მიდევნება თუ არ მიყევხარ, თუ არ გიბიძგებს სული წმინდა და ამიტომ არის სულიწმინდა ქრისტიანთა შორის ერთობის ხელოვანი“.

 

„ქრისტიანთაშორისი პროზელიტიზმი თავისთავად უდიდესი ცოდვაა, რამდენადაც თავის თავში ეწინააღმდეგება ქრისტიანად ქცევისა და ქრისტიანად დარჩენის რაობის დინამიკას. ეკლესია არ არის რომელიმე ფეხბურთის გუნდი, რომელსაც მხარდამჭერთა მოგროვება სჭირდება, ეკლესია არასდროს იზრდება პროზელიტიზმით“ – დასძინა პაპმა.

ჟურნალისტის მორიგ კითხვას, რომელიც მართლმადიდებელ პატრიარქებთან ურთიერთობას ეხებოდა, პაპმა ფრანცსიკემ სიყვარულით სავსე სიტყვები მიაგება:

 

„[მათთან ურთიერთობაში] განვიცდი ძმობას. ჩემთვის ისინი, ყველანი ძმები არიან. ერთმანეთს ვლოცავთ, ერთი ძმა ლოცავს მეორეს, როდესაც პატრიარქ ბართლომესა და იერონიმესთან ერთად ვიყავით საბერძნეთში, კუნძულ ლესბოზე, დევნილებთან შესახვედრად, ჩვენ ერთიანად ვგრძნობდით თავს. ნამდვილად ერთიანად. როდესაც ვიყავი ფანარში, პატრიარქ ბართლომესთან, წმინდა ანდრიას დღესასწაულის აღსანიშნავად, ჩემთვის უდიდესი სიხარული იყო. საქართველოში შევხვდი პატრიარქ ილიას… სულიერი სიმფონია, რაც მე მასთან განვიცადე ძალიან ღრმა იყო. თავი ვიგრძენი წმინდანის, ღვთისკაცის წინაშე, ხელი ჩამკიდა, მითხრა ულამაზესი რაღაცეები, უფრო ლამაზი ჟესტებით ვიდრე სიტყვებით. პატრიარქები არიან მონოზვნები, მათთან საუბარში ხედავ, რომ ისინი მლოცველი ადამიანები არიან… რუმინეთის პატრიარქმა დანიელმა ერთი წლის წინ ესპანურენოვანი წიგნი მაჩუქა, წმინდა სილუანე ათონელზე, ამ უდიდესი წმინდა მონოზვნის ცხოვრებას ჯერ კიდევ ბუენოს აირესში ვკითხულობდი: „ლოცვა ადამიანებისათვის საკუთარი სისხლის დათხევამდე“. წმინდანები თავიაანთი მისტერიით გვაერთიანებენ ეკლესიაში. მართლმადიდებელ ძმებთან ერთად გზას ვადგავართ, ერთმანეთი გვიყვარს, ერთად განვიცდით, ერთად ვსწავლობთ, ჩვენთანაც მოდიან სასწავლად, პატრიარქმა ბართლომემაც აქ [რომში] ისწავლა…

ლესბოზე, სანამ ერთად ვესალმებოდით ყველას, ერთი ბავშვისაკენ დავიხარე, მაგრამ ბავშვს არ ვაინტერესებდი, ჩემს უკან იცქირებოდა, მეც გავიხედე და დავინახე რატომაც: ბართლომეს ჯიბეები კამფეტებით ჰქონდა სავსე და ბავშვებს ურიგებდა. ეს არის ბართლომე, ადამიანი, რომელსაც შეუძლია დიდი ძალისხმევისა და სირთულეების მიუხედავად იმუშაოს მართლმადიდებელთა წმინდა და დიდი კრების წარმატებისათვის, ისაუბროს მაღალი დონის თეოლოგიაზე და ამავე დროს მარტივად იდგეს ბავშვებს შორის“.

დასასრულს, ჟურნალისტმა პაპს შეახსენა პატრიარქ ბართლომეს სიტყვები, რომ ეკლესიის გაყოფა მასში ამქვეყნიური სულის შეჭრამ გამოიწვია, რაზედაც პაპი ისევ ერთობის თემას მიუბრუნდა:

 

„ხშირად უნდა ვიყუროთ პირველი ათასწლეულისაკენ, ეს არ უნდა იყოს მექანიკური უკუქცევა: იქ ინახება თანამედროვეობისათვის საჭირო საგანძური. უკვე ვახსენე თვითკმაყოფილება, როგორც ეკლესიას შემოჩვეული ცოდვა, თითქოს ის საკუთარ თავს უცქერს, თითქოს მას საკუთარი ნათელი ჰქონდეს. პატრიარქმა ბართლომემაც იგივე თქვა ეკლესიის ინტრავერსიულობაზე საუბრისას. პირველი საუკუნეების მამებს მკაფიოდ ესმოდათ, რომ ეკლესია ყოველ წამს სუნთქავს ქრისტეს მადლით, ამიტომ ამბობდნენ რომ ეკლესიას არ გააჩნია საკუთარი ნათელი და მას მთავარის მისტერიას ეძახდნენ, რადგან ეკლესია ასხივებს შუქს, მაგრამ არა საკუთარს და როდესაც ეკლესია ქრისტეს ჭვრეტის ნაცვლად იწყებს საკუთარი თავის ჭვრეტას, ჩნდებიან განყოფები. ეს არის ის, რაც მოხდ აპირველი ათასწლეულის შემდეგ. ქრისტეს ჭვრეტა გვათავისუფლებს ამ ჩვევისაგან, ტრიუმფალიზმის საცდურისაგან და გვაძლევს საშუალებას ურთიერთგაგების გზაზე ერთად სიარულისა, სულიწმინდაში, რომელსაც ერთობისაკენ მივყევართ.

მოამზადა იეროდიაკვანმა ლეონიდე ებრალიძემ

ყოვლადუწმინდესი ბართლომეს მსოფლიო პატრიარქად არჩევიდან 25 წელი შესრულდა

9780718086893-jpg_21991 წლის 2 ოქტომბერს მართლმადიბელი ეკლესია და მსოფლიო საზოგადოება გამოეთხოვა მსოფლიო პატრიარქ დიმიტრი I-ს, რომელმაც ეკლესიის ისტორიაში საკუთარი კეთილი კვალი დატოვა (მათ შორის საქარტველოს ეკლესიის ავტოკეფალიის რწმუნების სიგელებზე ხელისმოწერით).

ამავე წლის 22 ოქტომბერს კონსტანტინოპოლის ეკლესიამ მთავარეპისკოპოსად და მსოფლიო პატრიარქად ქალკიდონის მიტროპოლიტი ბართლომე არქონტონისი აირჩია, 2 ნოემბერს  კი ბართლომე I-ის აღსაყდრებით მართლმადიდებელი ეკლესიის ისტორიაში ახალი ეტაპი დაიწყო.

პატრიარქობის 25 წლისთავისადმი მიძღვნილი მოკრძალებული ღონისძიებების ფარგლებში, პირველად ამ დროის მანძილზე, წიგნად გამოიცა მსოფლიო პატრიარქ ბართლომეს სრული ბიოგრაფია “Bartholomew: Apostle and Visionary,”

საპატრიარქოს დიდი მთავარდიაკვნის, დოქტორ იოანე ქრისავაგისის რედაქტორობით.

წიგნში შესულია პაპი ფრანცისკესა და პაპი ბენედიქტე XVI-ის წინასიტყვაობები. “მისი ყოვლადუწმინდესობა ბართლომე არის პატრიარქი ჭეშმარიტად ეკუმენური [მსოფლიო],ამ ტერმინის ყველა მნიშვნვნელობით” – წერს პაპი ბენედიქტე XVI.

დღეს ფანარში, წმ. გიორგის საკათედრო ტაძარში მსოფლიო პატრიარქმა მღვდელმთავრებთანა და მრევლთან ერთად ილოცა და მადლობა შესწორა ღმერთს წარსულის შემწეობისა და მომავლის იმედისათვის.

Te Deum – უძველესი ლათინური ჰიმნი

ავტორი: იეროდიაკვანი ლეონიდე ებრალიძე

Te-DeumTe Deum  ერთერთი უძველესი ლათინური ჰიმნია, რომელიც  დღემდე გამოიყენება ლათინური წესის ჟამნთა ლიტურგიაში. ერთი ლეგენდის თანახმად ჰიმნის ავტორი არის წმ. აბროსი მედიოლანელი, რომელმაც ის ნეტარი ავგუსტინეს თანაავტორობით, ამ უკანასკნელის ნათლობისას იგალობა. პირველად ამ ლეგენდას რეიმსის ეპისკოპოს ჰინკმარის 859 წლის ერთერთ ტექსტში ვხვდებით: „A maioribus nostris audivimus tempore baptismatis sancti Augustini hunc hymnum beatus Ambrosius fecit et idem Augustinus cum eo confecit[1]“ (წინაპართაგან გვსმენია, რომ წმინდა ავგუსტინეს ნათლობის ჟამს ეს ჰიმნი ნეტარმა ამბროსიმ შექმნა, იგივე ავგუსტინესთან ერთად), აღნიშნული მოსაზრება დომინირებდა სხვადასხვა გამოცემებში XIX საუკუნის ბოლომდე, მაგრამ ამბროსი მედიოლანელის ბიოგრაფი პავლინე[2] ამ ფაქტის შესახებ არაფერს გვამცნობს[3], თუმცა ჰიმნის მეტრიკა აშკარად ენათესავება ავგუსტინე იპონიელის ჰიმნთა მეტრიკას[4]. სხვადასხვა პერიოდში მის ავტორობას მიაწერდნენ წმ. კვიპრიანე კართაგენელსა და წმ. ილარიონ პიქტივიელსაც, მართალია ტექსტის ცალკეული შრეები კვიპრიანეს პერიოდამდე აღწევენ, მაგრამ კვიპრიანეს შემოქმედებასთან ისინი ნაკლებად კავშირდებიან, ისევე როგორც ილარიონ პიქტივიელის შემოქმედებასთან. 1926 წელს ენდრიუ ბარნმა, თავისი მონოგრაფიით „The hymn  Te Deum” and its author“  წერტილი დაუსვა მკვლევართა შორის აზრთა სხვადასხვაობას და ვიდრე დღევანდელ დღემდე დომინირებს აზრი, რომ ტექსტის კომპოზიცია მოახდინა წმ. ნიკეტამ[5], რემესინას ეპისკოპოსმა (დაახ. 366-414 წ.)[6].

Read more »