ლიტურგიკა

რობერტ ტაფტი: მოწამეთა კულტი

image011

ეპიგრაფიული ნიმუში დომიტილას კატაკომბებიდან, III ს. შდრ. ფს 22:1-2: “უფალი ჩემი მწყემსია… ხასხასა მოლზე დამასვენებს”

თავდაპირველი ქრისტიანული  ხედვა [რომ ყველა ნათელღებული წმინდაა] ნელ-ნელა იცვლებოდა მოწამეთა კულტის განვითარებასთან ერთად, რაზეც მოწმობს „წამება პოლიკარპე სმირნელისა“ (დაახ. 160). ასე იქმნებოდა ცხონებულთა განსაკუთრებული კატეგორია, რომელიც დევნათა ეპოქის დასრულების შემდეგ განივრცო აღმსარებლებზეც, ასკეტებზეც, მღვდელმთავრებზეც და სხვ. Read more »

დიდი შაბათის ერთი ბერძნული ჰიმნისათვის

7885735276_4258450d67

ავტორი: მღვდელ-მონაზონი ლეონიდე ებრალიძე

თანამედროვე ქართულ საღვთისმსახურო პრაქტიკაში, დიდი შაბათის ცისკრის დასასრულს, „დიდება მაღალიანის“ შემდეგ, „წმიდაო ღმერთოს“ გალობისას აღესრულება პროცესია გარდამოხსნით[i]. ბერძნულ საღვთისმსახურო პრაქტიკაში კი გარდა „წმინდაო ღმერთოსი“, შესაძლებელია სხვა ტროპართა გალობაც, მათ შორის არის Τὸν ἥλιον κρύψαντα[ii]-ც, რომელიც ქართულ მარხვანში არ მოიპოვება.

ტროპარის ტექსტი ძირითადად წარმოადგენს იოსებ არიმათიელის ემოციურ მონოლოგს პილატეს წინაშე, სადაც იესო ქრისტე გამოცხადებულია უცხოდ (ξένον), რომელიც შემომწირდა სოფელში (ξενωθέντα ἐν κόσμῳ) და როგორც უცხოსა (ὡς ξένος) და ნამდვილ მწირს, არა აქვს თავის მისადრეკი ადგილი, თვინიერ საფლავისა. Read more »

ვირუსი და ეკლესიოლოგიური დოკეტიზმი

anticoronaსაზოგადოებაში აქტიურად გრძელდება დავა კორონავირუსით გამოწვეული საფრთხეების ირგვლივ. აზრთა სხვადასხვაობაა რელიგიურ წრეებშიც. სასულიერო პირთა და ღვთისმეტყველთა ნაწილი ემხრობა სახელმწიფოს მიერ, ადამიანთა უსაფრთხოებისათვის დაწესებული შეზღუდვების მკაცრად დაცვას, მეორე ნაწილი კი მათ ურწმუნოებაში ადანაშაულებს და ამბობს, რომ საკმარისია მრევლმა ერთმანეთთან დისტანცია დაიცვას, ზიარებისას კი ვირუსის გადადება შეუძლებელია. Read more »

ღვთისმსახურება პანდემიის პირობებში

0_7d797_614e9943_Lავტორი: ზურაბ ჯაში

კორონა ვირუსის პანდემიის გავრცელებამ სერიოზული გამოწვევის წინაშე დააყენა ეკლესია, საჭირო გახდა ადამიანთა სიცოცხლის დასაცავად გამოძებნოს შესაბამისი საღვთისმსახურო ფორმები. ეკლესიისთვის ძვირფასია ყოველი ადამიანის სიცოცხლე და განუწყვეტლივ ლოცულობს „მშვიდობისათვის ყოვლისა სოფლისა“, რადგან მას სწამს, რომ მიუხედავად რელიგიური აღმსარებლობისა, თუ მორალური და სულიერი მდგომარეობისა თითოეული პიროვნება შექმნილია ღვთის მარადიული და უსაზღვრო სიყვარულით დანარჩენ კაცობრიობასთან და მთელ სამყაროსთან ერთად; თითოეული პიროვნება გააცხადებს მასში აღბეჭდილ ღვთის ხატებას და მსგავსებას სრულიად განუმეორებელი სახით. ამიტომ, ეკლესიის მწყემსთავართ, ეპისკოპოსებს თვით უფალ იესო ქრისტეს მიერ დაევალათ იზრუნონ თითოეული სულის გადარჩენისთვის. როგორც თავად ის არის მწყემსი კეთილი, რომელიც “თავის სულს დადებს ცხვრებისთვის“ (იოანე 10:11), ასევე ვალდებული არიან ეკლესიის მწყემსთავარნი მსგავსი თავგანწირული სიყვარული გამოავლინონ მათი სულიერი შვილების მიმართ.

Read more »

მიტროპოლიტი იოანე ზიზიულასი: ეკლესია წმინდა ევქარისტიის გარეშე, უკვე აღარ არის ეკლესია

imageსერბულმა ინტერნეტ-ჟურნალმა САБОРНИК  (საბორნიკ), გამოაქვეყნა ინტერვიუ გამოჩენილ ბერძენ ღვთისმეტყველთან, პერგამოსის მიტროპოლიტ იოანე ზიზიულასთან. საუბრის თემა გახლდათ – წმინდა ევქარისტიასთან საღვთისმეტყველო, სამოძღვრო და პრაქტიკული მიდგომა კორონავირუსის ჟამს.

კორესპონდენტი: გვსურს, მოვისმინოთ თქვენი შეფასება შექმნილ მდგომარეობასთან დაკავშირებით, რადგან თქვენი ღვთისმეტყველება თამაშობს ძალიან დიდ როლს ამ მეტად აქტუალური კრიზისის დროს.

მიტროპოლიტი იოანე: ამ შემთხვევაში, სამწუხაროდ, ჩემი თეოლოგია ვერ გამოდგება. საბერძნეთში უკვე დაკეტეს ეკლესიები და აღარ აღევლინება ლიტურღია. სერბეთში აღავლენენ?

Read more »

კორონავირუსი და ზიარება

25/03/2020
By

church_result-936x560ორონავირუსი და ზიარება. თითოეული მორწმუნისთვის კოვზის გაწმენდა რატომ გახდა პრობლემა?

ავტორი:  დეკანოზი დიმიტრი გოტოვკინი
ბელგოროდის სახელმწიფო ნაციონალური კვლევითი უნივერსიტეტი

რუსეთის მართლმადიდებლური ეკლესიის წმ. სინოდმა ტაძრებში კორონავირუსის ინფექციის გადაცემის რისკის შესამცირებლად მიიღო ინსტრუქცია. ერთ-ერთი ღონისძიება იყო კოვზის დეზინფექცია ზიარების წინ მრევლის თითოეული წევრისთვის. ამან კამათი გამოიწვია. შეიძლება თუ არა ზიარებისას დაავადდე კორონავირუსით.

Read more »

ლიტურგია ჟამიანობისას

264557065_640 ლიტურგია ბერძნული ტერმინია და ნიშნავს სახალხო საქმეს[i]. ვიწრო გაგებით, ეკლესიის ლიტურგიას წარმოადგენენ საღვთისმსახურო განგებები, რომლებიც წმინდა წერილზე დაყრდნობით ჩამოყალიბდნენ და განვითარდნენ კონკრეტულ ეპოქასა და კულტურაში. ფართო გაგებით, ტერმინი ლიტურგია გულისხმობს ეკლესიის ნებისმიერ საქმიანობას, იქნება ეს კულტურული, სოციალური თუ სხვა. ეკლესიის ცხოვრების ყველა ასპექტი ლიტურგიულია, ანუ სახალხო, სადაც ყველას აქვს თავისი მსახურება, იგივე ლიტურგია, როგორც ამას წმ. კლიმენტი რომაელი წერს, ჯერ კიდევ I საუკუნის მიწურულს[ii].

Read more »

ზიარების მიღების ძველი ფორმები და თანამედროვე გამოწვევა

იაკობის ჟამისწირვაზე ეპისკოპოსი ამბროსი აზირებს მრევლს პეტერბურგის სასულიერო აკადემიაში.

იაკობის ჟამისწირვაზე ეპისკოპოსი ამბროსი აზირებს მრევლს პეტერბურგის სასულიერო აკადემიაში.

დღეს, როდესაც მსოფლიოს განსაკუთრებით აშფოთებს ახალი ვირუსის საფრთხე, ეკლესიის წინაშე დგას ევქარისტიული შეკრების ფორმებთან დაკავშირებული გამოწვევა.

კორეის მართლმადიდებელმა სამიტროპოლიტომ 25 თებერვალს გამოაქვეყნა განცხადება, სადაც მორწმუნეებს სთხოვს, რომ წირვაზე მივიდნენ ნიღბებით, თავი შეიკავონ ერთმანეთთან და ხატებთან ფიზიკური კონტაქტისაგან. ამავე პერიოდში იტალიის მართლმადიდებელმა სამიტროპოლიტომ მღვდელმსახურებს დაუგზავნა შეტყობინება, სადაც მოუწოდებს დაემორჩილონ ადგილობრივი ხელისუფლების მითითებებს და ე.წ. წითელ ზონებში, სადაც საზოგადოებრივი თავშეყრა აკრძალულია, არ ჩაატარონ საჯარო წირვები. ჰონგ-კონგის მართლმადიდებლური ტაძრები კი 31 დეკემბრამდე დაიკეტებიან, ადგილობრივი სამღვდელოების გადაწყვეტილებით.

 

Read more »

ქალის დიაკვანად ხელთდასხმის უძველესი ფორმულა

მღვდელ-მონაზონი ლეონიდე ებრალიძე

Adobe Photoshop PDF

 

“სამოციქულო განწესებანი” (Διαταγαί τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, Constitutiones Apostolorum) არის IV საუკუნის ქრისტიანული მწერლობის უმნიშვნელოვანესი ძეგლი, რომელსაც სურს მკითხველს გააცნოს მოციქულების მიერ იერუსალიმში გამართული კრების განწესებები და წარმოადგენს სხვადასხვა შედარებით ადრეული ძეგლების კომპილაციას (სირიული Didascalia Apostolorum – III ს.; დიდაქე – II ს.; იპოლიტესათვის მიწერილი Traditio Apostoloca III ს. და ა.შ.). ტექსტის რედაქტირება და კომპილაცია IV საუკუნის მეორე ნახევარში უნდა მომხდარიყო სირიაში (ზოგიერთი მოსაზრებით უშუალოდ ანტიოქიაში). წყარო რვა წიგნისაგან შედგება და წარმოადგენს სხვადასხვა კანონიკური და ლიტურგიული ხასიათის განწესებებს, რომელთა წარმოთქმასაც ტექსტის რედაქტორ-კომპილატორი მოციქულებს მიაწერს[1]: პირველი წიგნი ეთმობა ქრისტიანთა ქცევის ნორმებს, მეორე წიგნი – საეკლესიო იერარქიას, მესამე – ქვრივებს, მეოთხე – ობლებს, მეხუთე – მოწამეებს, მეექვსე – სქიზმებს, მეშვიდე – ქრისტიანულ მორალსა და ქრისტიანული ინიციაციის (ნათლობა) გარემოებებს, მერვე წიგნი კი შეიცავს ევქარისტიულ ლიტურგიას, ხელდასხმათა ლოცვებსა და 85 კანონს, რომელიც მოგვიანებით “მოციქულთა კანონების” სახელით ცალკე ძეგლად გამოეყოფა “სამოციქულო განწესებებს” და შევა მართლმადიდებელი ეკლესიის საერთო კანონიკურ კრებულში, რომელსაც “დიდი სჯულის კანონის” სახელით იცნობს ქართული საეკლესიო ტრადიცია[2].

Read more »

სული წმინდის მაცხოვნებელი და მაკურთხეველი მოქმედება ღვთისმსახურებასა და საიდუმლოებებში

msoflio_eklesia_თარგმნა მღვდელმონოზონმა ლეონიდე ებრალიძემ

მორწმუნე ადამიანისათვის, დამოუკიდებლად მისი რელიგიური შეგნებისა და წარმოდგენებისა, არსებითია ლოცვა, რომელშიც ის სულიერად მაღლდება მიწიერი ყოფის საზღვრებს მიღმა მის მიმართ, ვისაც ის ატარებს გულით და ვისაც ის უწოდებს ღმერთს. ამიტომ ყველა რელიგიისთვის არის დამახასიათებელი ღვთისმსახურება, რომელიც შეიძლება განვიხილოთ როგორც ზეცად მიმართული გონებითა და სუფთა გულით გაერთიანებული სიმრავლის სოლიდური მიმართვა ღვთისადმი. ეს ყოველივე შეიძლება ითქვას როგორც მონოთეისტურ, ასევე პოლითეისტურ რელიგიებზე, მაგრამ საკმარისი არა არის ქრისტიანული ღვთისმსახურების დასახასიათებლად.

Read more »