ლიტურგიკა

ვირუსი და ეკლესიოლოგიური დოკეტიზმი

anticoronaსაზოგადოებაში აქტიურად გრძელდება დავა კორონავირუსით გამოწვეული საფრთხეების ირგვლივ. აზრთა სხვადასხვაობაა რელიგიურ წრეებშიც. სასულიერო პირთა და ღვთისმეტყველთა ნაწილი ემხრობა სახელმწიფოს მიერ, ადამიანთა უსაფრთხოებისათვის დაწესებული შეზღუდვების მკაცრად დაცვას, მეორე ნაწილი კი მათ ურწმუნოებაში ადანაშაულებს და ამბობს, რომ საკმარისია მრევლმა ერთმანეთთან დისტანცია დაიცვას, ზიარებისას კი ვირუსის გადადება შეუძლებელია. Read more »

ღვთისმსახურება პანდემიის პირობებში

0_7d797_614e9943_Lავტორი: ზურაბ ჯაში

კორონა ვირუსის პანდემიის გავრცელებამ სერიოზული გამოწვევის წინაშე დააყენა ეკლესია, საჭირო გახდა ადამიანთა სიცოცხლის დასაცავად გამოძებნოს შესაბამისი საღვთისმსახურო ფორმები. ეკლესიისთვის ძვირფასია ყოველი ადამიანის სიცოცხლე და განუწყვეტლივ ლოცულობს „მშვიდობისათვის ყოვლისა სოფლისა“, რადგან მას სწამს, რომ მიუხედავად რელიგიური აღმსარებლობისა, თუ მორალური და სულიერი მდგომარეობისა თითოეული პიროვნება შექმნილია ღვთის მარადიული და უსაზღვრო სიყვარულით დანარჩენ კაცობრიობასთან და მთელ სამყაროსთან ერთად; თითოეული პიროვნება გააცხადებს მასში აღბეჭდილ ღვთის ხატებას და მსგავსებას სრულიად განუმეორებელი სახით. ამიტომ, ეკლესიის მწყემსთავართ, ეპისკოპოსებს თვით უფალ იესო ქრისტეს მიერ დაევალათ იზრუნონ თითოეული სულის გადარჩენისთვის. როგორც თავად ის არის მწყემსი კეთილი, რომელიც “თავის სულს დადებს ცხვრებისთვის“ (იოანე 10:11), ასევე ვალდებული არიან ეკლესიის მწყემსთავარნი მსგავსი თავგანწირული სიყვარული გამოავლინონ მათი სულიერი შვილების მიმართ.

Read more »

მიტროპოლიტი იოანე ზიზიულასი: ეკლესია წმინდა ევქარისტიის გარეშე, უკვე აღარ არის ეკლესია

imageსერბულმა ინტერნეტ-ჟურნალმა САБОРНИК  (საბორნიკ), გამოაქვეყნა ინტერვიუ გამოჩენილ ბერძენ ღვთისმეტყველთან, პერგამოსის მიტროპოლიტ იოანე ზიზიულასთან. საუბრის თემა გახლდათ – წმინდა ევქარისტიასთან საღვთისმეტყველო, სამოძღვრო და პრაქტიკული მიდგომა კორონავირუსის ჟამს.

კორესპონდენტი: გვსურს, მოვისმინოთ თქვენი შეფასება შექმნილ მდგომარეობასთან დაკავშირებით, რადგან თქვენი ღვთისმეტყველება თამაშობს ძალიან დიდ როლს ამ მეტად აქტუალური კრიზისის დროს.

მიტროპოლიტი იოანე: ამ შემთხვევაში, სამწუხაროდ, ჩემი თეოლოგია ვერ გამოდგება. საბერძნეთში უკვე დაკეტეს ეკლესიები და აღარ აღევლინება ლიტურღია. სერბეთში აღავლენენ?

Read more »

კორონავირუსი და ზიარება

25/03/2020
By

church_result-936x560ორონავირუსი და ზიარება. თითოეული მორწმუნისთვის კოვზის გაწმენდა რატომ გახდა პრობლემა?

ავტორი:  დეკანოზი დიმიტრი გოტოვკინი
ბელგოროდის სახელმწიფო ნაციონალური კვლევითი უნივერსიტეტი

რუსეთის მართლმადიდებლური ეკლესიის წმ. სინოდმა ტაძრებში კორონავირუსის ინფექციის გადაცემის რისკის შესამცირებლად მიიღო ინსტრუქცია. ერთ-ერთი ღონისძიება იყო კოვზის დეზინფექცია ზიარების წინ მრევლის თითოეული წევრისთვის. ამან კამათი გამოიწვია. შეიძლება თუ არა ზიარებისას დაავადდე კორონავირუსით.

Read more »

ლიტურგია ჟამიანობისას

264557065_640 ლიტურგია ბერძნული ტერმინია და ნიშნავს სახალხო საქმეს[i]. ვიწრო გაგებით, ეკლესიის ლიტურგიას წარმოადგენენ საღვთისმსახურო განგებები, რომლებიც წმინდა წერილზე დაყრდნობით ჩამოყალიბდნენ და განვითარდნენ კონკრეტულ ეპოქასა და კულტურაში. ფართო გაგებით, ტერმინი ლიტურგია გულისხმობს ეკლესიის ნებისმიერ საქმიანობას, იქნება ეს კულტურული, სოციალური თუ სხვა. ეკლესიის ცხოვრების ყველა ასპექტი ლიტურგიულია, ანუ სახალხო, სადაც ყველას აქვს თავისი მსახურება, იგივე ლიტურგია, როგორც ამას წმ. კლიმენტი რომაელი წერს, ჯერ კიდევ I საუკუნის მიწურულს[ii].

Read more »

ზიარების მიღების ძველი ფორმები და თანამედროვე გამოწვევა

იაკობის ჟამისწირვაზე ეპისკოპოსი ამბროსი აზირებს მრევლს პეტერბურგის სასულიერო აკადემიაში.

იაკობის ჟამისწირვაზე ეპისკოპოსი ამბროსი აზირებს მრევლს პეტერბურგის სასულიერო აკადემიაში.

დღეს, როდესაც მსოფლიოს განსაკუთრებით აშფოთებს ახალი ვირუსის საფრთხე, ეკლესიის წინაშე დგას ევქარისტიული შეკრების ფორმებთან დაკავშირებული გამოწვევა.

კორეის მართლმადიდებელმა სამიტროპოლიტომ 25 თებერვალს გამოაქვეყნა განცხადება, სადაც მორწმუნეებს სთხოვს, რომ წირვაზე მივიდნენ ნიღბებით, თავი შეიკავონ ერთმანეთთან და ხატებთან ფიზიკური კონტაქტისაგან. ამავე პერიოდში იტალიის მართლმადიდებელმა სამიტროპოლიტომ მღვდელმსახურებს დაუგზავნა შეტყობინება, სადაც მოუწოდებს დაემორჩილონ ადგილობრივი ხელისუფლების მითითებებს და ე.წ. წითელ ზონებში, სადაც საზოგადოებრივი თავშეყრა აკრძალულია, არ ჩაატარონ საჯარო წირვები. ჰონგ-კონგის მართლმადიდებლური ტაძრები კი 31 დეკემბრამდე დაიკეტებიან, ადგილობრივი სამღვდელოების გადაწყვეტილებით.

 

Read more »

ქალის დიაკვანად ხელთდასხმის უძველესი ფორმულა

მღვდელ-მონაზონი ლეონიდე ებრალიძე

Adobe Photoshop PDF

 

“სამოციქულო განწესებანი” (Διαταγαί τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, Constitutiones Apostolorum) არის IV საუკუნის ქრისტიანული მწერლობის უმნიშვნელოვანესი ძეგლი, რომელსაც სურს მკითხველს გააცნოს მოციქულების მიერ იერუსალიმში გამართული კრების განწესებები და წარმოადგენს სხვადასხვა შედარებით ადრეული ძეგლების კომპილაციას (სირიული Didascalia Apostolorum – III ს.; დიდაქე – II ს.; იპოლიტესათვის მიწერილი Traditio Apostoloca III ს. და ა.შ.). ტექსტის რედაქტირება და კომპილაცია IV საუკუნის მეორე ნახევარში უნდა მომხდარიყო სირიაში (ზოგიერთი მოსაზრებით უშუალოდ ანტიოქიაში). წყარო რვა წიგნისაგან შედგება და წარმოადგენს სხვადასხვა კანონიკური და ლიტურგიული ხასიათის განწესებებს, რომელთა წარმოთქმასაც ტექსტის რედაქტორ-კომპილატორი მოციქულებს მიაწერს[1]: პირველი წიგნი ეთმობა ქრისტიანთა ქცევის ნორმებს, მეორე წიგნი – საეკლესიო იერარქიას, მესამე – ქვრივებს, მეოთხე – ობლებს, მეხუთე – მოწამეებს, მეექვსე – სქიზმებს, მეშვიდე – ქრისტიანულ მორალსა და ქრისტიანული ინიციაციის (ნათლობა) გარემოებებს, მერვე წიგნი კი შეიცავს ევქარისტიულ ლიტურგიას, ხელდასხმათა ლოცვებსა და 85 კანონს, რომელიც მოგვიანებით “მოციქულთა კანონების” სახელით ცალკე ძეგლად გამოეყოფა “სამოციქულო განწესებებს” და შევა მართლმადიდებელი ეკლესიის საერთო კანონიკურ კრებულში, რომელსაც “დიდი სჯულის კანონის” სახელით იცნობს ქართული საეკლესიო ტრადიცია[2].

Read more »

სული წმინდის მაცხოვნებელი და მაკურთხეველი მოქმედება ღვთისმსახურებასა და საიდუმლოებებში

msoflio_eklesia_თარგმნა მღვდელმონოზონმა ლეონიდე ებრალიძემ

მორწმუნე ადამიანისათვის, დამოუკიდებლად მისი რელიგიური შეგნებისა და წარმოდგენებისა, არსებითია ლოცვა, რომელშიც ის სულიერად მაღლდება მიწიერი ყოფის საზღვრებს მიღმა მის მიმართ, ვისაც ის ატარებს გულით და ვისაც ის უწოდებს ღმერთს. ამიტომ ყველა რელიგიისთვის არის დამახასიათებელი ღვთისმსახურება, რომელიც შეიძლება განვიხილოთ როგორც ზეცად მიმართული გონებითა და სუფთა გულით გაერთიანებული სიმრავლის სოლიდური მიმართვა ღვთისადმი. ეს ყოველივე შეიძლება ითქვას როგორც მონოთეისტურ, ასევე პოლითეისტურ რელიგიებზე, მაგრამ საკმარისი არა არის ქრისტიანული ღვთისმსახურების დასახასიათებლად.

Read more »

ლიტურგიული შესწორებანი ამერიკის მართლმადიდებელი ეკლესიის სინოდისაგან

1500x1500orthodoxchurchinamerica

მოამზადა იეროდიაკვანმა ლეონიდე ებრალიძემ

2018 წლის 15 თებერვლით დათარიღებული დეკლარაციით, ამერიკის მართლმადიდებელი ეკლესიის (OCA) პრიმატმა, უნეტარესმა მიტროპოლიტმა ტიხონმა ამერიკის ეკლესიის ღვთისმსახურთ შეატყობინა 2017 წლის საგაზაფხულო სესიაზე წმინდა სინოდის მიერ ლიტურგიულ პრაქტიკაში შეტანილი ორი მნიშვნელოვანი შესწორების შესახებ:

  1. ბასილი დიდის ჟამის-წირვის ევქარისტიული კანონიდან გვიანდელი ინტერპოლაციის “შესცვალე სულითა შენითა წმიდითა” ამოღება. დოკუმენტის თანახმად ბასილი დიდის ევქარისტიული კანონი დასრულდება სიტყვებით “რომელი გარდამოჴდა ცხოვრებისათჳის სოფლისა – ამინ.”
  2. პირველშეწირულ ძღვენთა ლიტურგიაზე მღვდელმსახურთა ბარძიმიდან ზიარებისას და ბარძიმის მიღებისას იგივე წესების დაცვა, რაც იოანე ოქროპირისა და ბასილი დიდი ჟამის-წირვაზე აღესრულება. დოკუმენტის თანახმად, ეკლესიას ძველთაგანვე სწამდა, რომ პირველშეწირულ ძღვენთა ლიტურგიაზე, მას შემდეგ, რაც უკვე შეწირული უპატიოსნესი სხეული ბარძიმში ჩაბრძანდება, იქ არსებული ღვინოც იქცევა მაცხოვრის უწმინდეს სისხლად.

მოცემული შესწორებანი შესულია წმინდა ტიხონის მონასტრის ტიპოგრაფიის “სამღვდელო კონდაკის” ბოლო გამოცემაშიც.

დოკუმენტს თან ერთვის დოქტორ ვიტალი პერმიაკოვისა და წმინდა ტიხონის მონასტრის მღვდელმონოზონ გერმანეს შენიშვნები, სადაც მოკლედ არის ახსნილი სინოდის მიერ მიღებული დადგენილების ისტორიულ-საღვთისმეტყველო მოტივები:

  1. ბასილი დიდის ჟამის-წირვის უძველეს რედაქციებში არ გვხდვება იოანე ოქროპირის ანაფორის სიტყვები “შესცვალე სულითა შენითა წმიდითა”. ეს ფრაზა ბასილი დიდის ჟამის-წირვათა ბერძნულ რედაქციებში არ ფიქსირდება XV საუკუნემდე, მისი ბასილი დიდის ანაფორაში მოთავსების წინააღმდეგი იყო წმ. ნიკოდიმოს მთაწმინდელიც.

გარდა იმისა, რომ ეს ფრაზა იოანე ოქროპირის ევქარიტიული ლიტურგიის ორგანული ნაწილია და არა ბასილი დიდის ლიტურგიისა, მისი ბასილი დიდის ჟამის-წირვაში მოთავსება არღვევს ანაფორის დინამიკას. იოანე ოქროპირის ანაფორაში ეკლესია ევედრება მამას, გარდამოავლინოს თავისი სული და შესცვალოს ძღვენი, ანუ მოქმედებს მამა სული წმინდის მიერ, შესაბამისად მღვდელი ევედრება “შესცვალე სულითა შენითა წმიდითა”. ბასილი დიდის ლიტურგიაში კი მღვდელი ლოცულობს, რათა მამის კეთილი ნებით მოვიდეს სული წმინდა, ანუ აქ სული წმინდა არის მოქმედი და არა მამა, შესაბამისად ამ ანაფორის საერთო კონტექსტისათვის უცხოა მამისადმი მიმართვა “შესცვალე სულითა შენითა წმიდითა”.

  1. XVII საუკუნემდე მართლმადიდებლურ საღვთისმსახურო წიგნებში არ არსებობდა განსხვავება სამღვდელოების ზიარების წესში პირველშეწირულ ძღვენთა ლიტურგიისას და ბასილი დიდის ან იოანე ოქროპირის ევქარისტიული ლიტურგიებისას. 1646 წელს კიევის მიტროპოლიტმა პეტრე მოგილამ გამოაქვეყნა შესწორებული “კურთხევანი”, სადაც მოახდინა ზოგიერთი ბიზანტიური საღვთიმსახურო პრაქტიკის შესწორება სქოლასტიკური ღვთისმეტყველების მიხედვით. ამ შესწორებათა და 1699 წლის რუსული “კონდაკის” ერთი რუბრიკის თანახმად, რამდენადაც პირველშეწირულ ძღვენთა ლიტურგიის ბარძიმზე არ წარმოითქმის კურთხევის სიტყვები, ის არ გარდაარსდება სისხლად, თუმცა განიწმინდება და რჩება განწმენდილ ღვინოდ.

თუმცა ეს სქოლასტიკური მიდგომა უცხო იყო ადრეული საეკლესიო პრაქტიკისათვის. მაგალითად წმ. სიმეონ თესალონიკელი წერდა, რომ “პირველშეწირულ ძღვენთა ლიტურგიაზე ბარძიმი იკურთხება (გარდაიქმნება) არა სული წმინდის მოხმობითა და კურთხევით, არამედ ცხოვრების მომცემელ პურთან ერთობითა და შერევით”.

წყარო: https://oca.org/news/headline-news/holy-synod-of-bishops-issues-liturgical-instructions

სადიაკვნე ორარი და ე.წ. შემოსვის ლოცვასთან დაკავშირებული ერთი გაუგებრობა

ΔΙΑΚΟνοσავტორი: იეროდიაკვანი ლეონიდე ებრალიძე

სადიაკვნე ორარი და .. შემოსვის ლოცვასთან დაკავშირებული ერთი გაუგებრობა

 

როგორც მკვლევართა უმრავლესობა თანხმდება, დაახლოებით პირველი ოთხი საუკუნის განმავლობაში ლიტურგიული სამოსი არ გამოირჩეოდა სამოქალაქო სამოსისაგან. შეგვიძლია მხოლოდ ვივარაუდოთ, რომ ლიტურგიისთვის ერთხელ გამოყენებული სამოქალაქო სამოსი შემდეგ ისევ მისთვის გამოიყენებოდა და ყოველდღიურ საქმიანობაში აღარ იხმარებოდა [1]. ეს კი იმას ნიშნავდა, რომ სალიტურგიო შესამოსელი სამოქალაქო მოდის ცვლილებებს არ მისდევდა და კონსერვატიული რჩებოდა; რაც უფრო იზრდებოდა მათ შორის სხვაობა, მით უფრო მეტ საკრალურობას იძენდა კლიროსისათვის ეკლესიაში გამოყენებული შესამოსლები და ყალიბდებოდა ექსკლუზიურად კლერიკალურ, სალიტურგიო ინსიგნიებად.

Read more »