საღვთისმეტყველო ლიტერატურა

სამეცნიერო ათეიზმთან დიალოგის პერსპექტივებსა და მეთოდიკაზე

22/06/2020
By

finding-gods-willმისიონერული ხედვა

ავტორი: იოანე კაზარიანი

ეს მოკლე სტატია წარმოადგენს მისიონერული ხედვის ნაყოფს ავტორისა, რომელმაც ათეიზმის – უფრო ზუსტად კი, სამეცნიერო ათეიზმის – წარმომადგენლებთან ურთიერთობის მრავალწლიანი გამოცდილება შეიძინა. სამეცნიერო ათეიზმთან ურთიერთობის პერსპექტივისა და მეთოდიკის ჩვენეული ხედვა, გარდა პირადი გამოცდილებისა, სხვა ადამიანების – თეისტების (მორწმუნეების) და ათეისტების – გამოცდილებასაც ეყრდნობა, რადგან მრავალი ჩვენთაგანისთვის ღმერთის არსებობის აღიარება-არაღიარების საკითხი ფრიად მნიშვნელოვანია. დასაწყისშივე უნდა აღინიშნოს, რომ ყველა მეცნიერი ათეისტი (მეცნიერებში ვგულისხმობთ ფიზიკოსებს, ბიოლოგებს, ანთროპოლოგებსა და მეცნიერების სხვა დარგების წარმომადგენლებსაც) – არ არის. მეცნიერებს შორის მორწმუნე და რელიგიური ადამინების წილი საკმაოდ დიდია.

Read more »

პროტოპრესვიტერი სერგი ბულგაკოვი – ჩემი ხელდასხმა

11ef17535d430edcf8c4bb0b22331f34მღვდლის ოჯახში დავიბადე, ჩემში ექვსი თაობის ლევიტელის სისხლი ჩქეფს. გავიზარდე წმინდა სერგის ტაძარში, მისი ლოცვით მადლიანად გარემოცული. ჩემი ბავშვობის ესთეტიური, მორალური და ყოფითი შთაბეჭდილებები დაკავშირებულია ამ ტაძართან.  მისი საფარველქევშ იწვოდა გული ლოცვითი აღტაცებითა და ირწყვებოდა დამარხული ცრემლებით. დაახლოებით 12-13 წლის განმავლობაში, ვიყავი ეკლესიის ერთგული შვილი აღზრდითა და შეგნებით. ვსწავლობდი სასულიერო სკოლაში, თავდაპირველად სასულიერო სასწავლებელში (ოთხკლასიანი) მშობლიურ ქალაქ ლივნაში, შემდეგ ორლოვის სასულიერო სემინარიაში (3 წელი).

სასულიერო სემინარიის პირველ-მეორე კლასებში დაიწყო რელიგიური კრიზისი, რომელიც დასრულდა მართალია არა ტრაგედიით, მაგრამ დიდი ტკივილით: მრავალი, მრავალი წლის მანძილზე რელიგიური რწმენის დაკარგვით.  და 14-იდან დაახლოებით 30 წლამდე უძღები შვილი შორეულ ქვეყანაში გადაიხვეწა, მოხიბლული და ტკივილიანი, ალბათ მრავალთათვის, მაგრამ პირველ რიგში მშობელებისათვის. მე მქონდა რაღაც დასაკარგი, მაგრამ მას უბრძოლველად შეველიე, ზოგჯერ თვითმკვლელობაზეც კი მიფიქრია უღმერთობისგან. როგორც ჩანს ბიძგის მომცემი იყო ყმაწვილური თავმოყვარეობა: სკოლაში წარჩინებული მოსწავლე ვიყავი, თუმცა ეს არ ყოფილა სერიოზული მიზეზი. Read more »

ფსევდო-ეპიფანე – დიდი შაბათის ჰომილია

ib_home_0_21-2-Copy-720x320 2ქადაგება, რომელიც  ეპიფანე კვიპრელს (430) მიეწერება, პატრისტიკულ და ლიტურგიულ ლიტერატურაში ცნობილია „დიდი შაბათის ჰომილიის“ სახელით (Homilia in sabbato magno / Homilia in divini corporis sepulturam, CPG 3768). ტექსტის ზუსტი წარმომავლობა უცნობია, თუმცა დიდი ალბათობით ის ნამდვილად კვიპროსელ ეპისკოპოს ეპიფანეს უნდა წარმოექთვა, მაგრამ არა ცნობილ სალამინელ მოღვაწეს, არამედ VII საუკუნის თეოლოგს. ჰომილიის ნაწილი დღემდე გამოიყენება რომაულ ლიტურგიულ ტრადიციაში დიდი შაბათის პატრისტიკულ საკითხავად, ძველი და ახალი აღთქმის საკითხავების გვერდით. გთავაზობთ ცნობილი ქადაგების ერთი მონაკვეთის ქართულ თარგმანს (ტექსტისათვის იხ. PG 43:440-464).

Read more »

სასუმელი ცხოვრებისა: ერთი ბარძიმი, რომელიც არის ვნება ქრისტესი

1ავტორი: მღვდელი გიორგი ცქიტიშვილი

სასუმელი ცხოვრებისა მოვიღო და სახელსა უფლისასა ვხადო (ფს. 115:13)

მიმდინარე პანდემიის დროს ყველგან ისმის კითხვა, თუ რაში მდგომარეობს სწორი რეაქცია? ეს კითხვა ჩნდება საზოგადოების მორწმუნე ნაწილშიც, რადგან თითოეულ ჩვენთაგანს გვაინტერესებს, მიუხედავად განსაცდელისა, როგორ გადავდგათ ჩვენი მართებული დამოკიდებულებით კიდევ ერთი ნაბიჯი ქრისტესკენ. „ჭირი არ დაგელევათ ამ ქვეყნად“ (ინ. 11:33), გვაფრთხილებს მაცხოვარი, მაგრამ ამ ჭირმა კი არ უნდაშეგვიყვანოს განსაცდელში“ (ლკ. 11:4; მათე 6:13), დაგვამორჩილოს მას, არამედ გაგვზარდოს. იაკობი თავის კათოლიკე ეპისტოლეში წერს: Read more »

მხოლოდ გარეგნული ნიშნით ხელზე და შუბლზე, ვერავინ შეძლებს იყოს მორწმუნე

11ავტორი – დეკანოზი თამაზ ლომიძე

ფოტოზე ჩანს იუდეველი კაცი, რომელიც ტეფილინებით ლოცულობს. ტეფილინი არის იუდეველთა ლოცვის ატრიბუტი. ესაა ტყავის ქამარი და მათზე დამაგრებული შავი, პატარა კოლოფი, რომელშიც დევს პერგამენტზე დაწერილი რამდენიმე უმნიშვნელოვანესი ციტატა თორიდან (მოსეს ხუთწიგნეულიდან). კოლოფებში თავისთავად შეუძლებელია იდოს მოსეს რჯულის 613-ვე მცნება, მაგრამ, იქაა უმთავრესი, იუდეველთა მრწამსი:
-“ისმინე ისრაელ, ერთია უფალი, უფალი ჩვენი ღმერთი…გიყვარდეს უფალი, შენი ღმერთი, მთელი შენი გულით, სულით და მთელი შენი ძალით…” (2 რჯ. 6, 4-9) Read more »

„ჭეშმარიტად მყოფის“ პლატონურ-ფილონისეული გაგება და მისი გააზრება წმ. ირინეოს ლიონელის ღვთისმეტყველებაში

09/09/2019
By

69656383_399044471026037_5906741296667557888_nავტორიიოანე კაზარიანი

მღვდელმოწამე ირინეოსი, ლიონის ეპისკოპოსი (დახ. 130-202 წწ.), ძველი ეკლესიის ერთ-ერთი გამორჩეული მამა და აპოლოგეტია. ის ბრწყინვალე ღვთისმეტყველია, რომელმაც ეკლესიის გადმოცემისა (რამოდენიმე გამონაკლისის გამო) და იმ დროინდელი ერესების (გნოსტიკური სექტების) არსი განმარტა, ერესების, რომლებიც ემტერებოდნენ ეკლესიას მისი ისტორიის პირველ ეტაპზე. წმ. ირინეოს ლიონელი საეკლესიო გადმოცემის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი წარმომადგენელია. ის წმ. პოლიკარპე სმირნელის (+ 156 წ.) მოწაფე [1] იყო და მისგან შეითვისა გადმოცემა [2]. ამგვარად, ირინეოსის მიერ შეთვისებული საეკლესიო ტრადიცია წმინდა მოციქული იოანე ღვთისმეტყველისგან მომდინარეობს, რომლის მოწაფეც იყო პოლიკარპე [3]. მართლმადიდებელი ეკლესიის სწავლებას წმ. ირინეოსი თავის ორ მთავარ ნაშრომში გადმოსცემს: „მხილება და დამხობა ცრუ ცოდნისა“ ან მოკლედ “ერესების წინააღმდეგ“ (Adversus haereses, ხუთ წიგნად), და „სამოციქულო ქადაგების გაცხადება“. წმ. ირინეოსს სხვა ნაწარმოებიც ეკუთვნის, მაგრამ ჩვენამდე სრული სახით მხოლოდ ხსენებული ნაშრომები შემოინახა.

Read more »

ეკლესია და პოსტმოდერნი: გამოწვევები, პერსპექტივები, აზრები და მსჯელობები

13/08/2019
By

postmodernავტორიიოანე კაზარიანი

თანამედროვე ლიბერალური სინამდვილე და მსოფლიოში პოსტმოდერნული შეხედულებების გაძლიერება ეკლესიასა და რელიგიურ წრეებში შეშფოთებას იწვევსმსოფლიოში იკლებს რელიგიურობა და ზოგადად ღმერთისადმი ინტერესი [1]დღესდღეობით მსოფლიოში ჭარბობს ეკლექტურიდამოკიდებულებარომელიც კიდევ უფრო დახვეწილ ფორმებს ატარებს(დახვეწილად ლავირებს), ვიდრე ანტიკური ეკლექტურობაანტიკურ ხანაშიეკლექტური მიმართულება (როდესაც ის სინკრეტიზმსანუ საპირისპიროსისტემების უპრინციპო და არამეთოდურ აღრევას უახლოვდებოდაფილოსოფიური შემოქმედების დაცემას ანიშნებდა და ისტორიაში თავს იჩენდამაშინროდესაც ადამიანთა ცნობიერებაში ცნობილი პრინციპი ძალას დაგაბატონებულ მდგომარეობას კარგავდადღესდღეობით კი ეკლექტური მიმდინარეობა არის სხვადასხვა შეხედულებებისიდეებისაზრების სრულიაღრევარასაცხშირადაგნოსტიციზმი მოსდევსპარადიგმული მეთოდისთანახმადდასავლური ფილოსოფიის მიმდინარეობათა უმეტესობა „ახალდრომდე“ პრემოდერნის პარადიგმაში შედისდასავლური ფილოსოფიადეკარტითა და ბეკონით დაწყებული და XX საუკუნის შუა ხანით დამთავრებულიუმეტესადმოდერნის პარადიგმას განეკუთვნებაეგზისტენციალიზმის შემდეგრომელიც ორი პარადიგმის დამაკავშირებელი „ხიდი“ გახდაიწყება პოსტმოდერნი.

Read more »

გრიგოლ დიდი – ეპისტოლე მელიტი აბატს

COPERTINA-Gregorio-Magno-detta-i-suoi-canti-a-un-monaco-benedettino-miniatura-Cleveland-Museum-of-Art.

 

გრიგოლ დიდის (540-604) სახელს უკავშირდება ადრეული შუა საუკუნეების უდიდესი სამისიონერო აქტივობა დასავლეთ ევროპის ქვეყნებში. გთავაზობთ წერილს, რომელიც წმინდა პაპმა 601 წელს გაუგზავნა ინგლისში მის მიერ მივლენილ მისიონერ ბერს, მელიტის, მოგვიანებით კენტერბერიის ეპისკოპოსს (+ 640), სადაც კარგად ჩანს გრიგოლ დიდის ის შესანიშნავი მისიონერული ხედვა, რომელმაც განსაზღვრა ევროპის ქრისტიანული ისტორია.

 

უტკბეს შვილს, მელიტი აბატს, გრიგოლი, ღვთის მსახურთა მსახური.

მას შემდეგ, რაც გაემგზავრეთ ჩვენი შესაკრებლის წევრებთან ერთად, ფრიად შეწუხებული ვიყავი, რადგან არ მოსულა სიახლეები თქვენი მგზავრობის შესახებ, არც ის ვიცოდი, თუ ყველაფერმა კარგად ჩაიარა. როდესაც ყოვლისშემძლე ღმერთის შემწეობით მიაღწევთ ჩემს ძმასთან, უღირსეულეს ეპისკოპოს ავგუსტინესთან, უთხარით მას ის, რაც მე გადავწყვიტე დიდი განსჯის შემდეგ (cogitans tractaui), ანგლებთან დაკავშირებით (de causa Anglorum), ანუ ის, რომ [ქრისტიანებმა] არ უნდა გაანადგურონ მათი ღმერთების ტაძრები, არამედ მხოლოდ კერპები, რომლებიც იქ დგანან. შემდეგ კი აიღონ ნაკურთხი წყალი, ასხურონ ამ ტაძრებს, აღმართონ საკურთხევლები და დაასვენონ წმინდანთა ნაწილები. დიახ, თუ ეს ტაძრები კეთილად არის ნაშენები, საჭიროა მათი გარდაქმნა, რათა იქცნენ დემონის კულტიდან ჭეშმარიტი ღვთის დიდების ადგილებად (necesse est ut a cultu daemonum in obsequio ueri Dei debeant commutari). ამ გზით, ის ადამიანები, ვერ ნახავენ საკუთარ ტაძრებს დანგრეულს, განდევნიან შიშს საკუთარი გულიდან და დაიწყებენ ჭეშმარიტი ღვთის შეცნობასა და თაყვანისცემას, იმ ადგილებში, რომლებიც მათთვის შინაურია (ad loca quae consueiut familiarius concurrat).

რაც შეეხება საქონელს, რომლებსაც ისინი დიდი რაოდენობით ხოცავდნენ დემონების სამსხვერპლოდ (in sacrificio daemonum multos occidere), საჭიროა რომ აქაც განხორციელდეს დღესასწაულებთნ დაკავშირებული ზოგიერთი ცვლილება: ტაძრის კურთხევის წლისთავებზე (die dedicationis), ან იმ წმინდა მოწამეების ხსენების დღეს, რომელთა წმინდა ნაწილებიც იქ განისვენებენ (quorum illic reliquiae ponuntur), ხის ტოტებით მოაწყონ კარვები (tabernacula) მათი ძველი, გარდაქმნილი (commutatae) ტაძრების გარშემო, და აღნიშნონ ერთად რელიგიური დღესასწაულები (religiosis conuiuiis sollemnitatem celebrant); ნუღარ დაკლავენ (immolent) საქონელს ეშმაკისათვის, მაგრამ დაკლან საქონელი თვიაანთ საკვებად (in esu suo), ღვთის დიდებისათვის, და მადლობა შესწირონ საკვებისათვის (de satietate sua gratias referant) ყოვლიმომცემელ ღმერთს: ისინი გაცილებით ადვილად მიაღწევენ შინაგან სიხარულს (interiora gaudia), თუ მათ ექნებათ გარეგანი სიხარულის (exterius gaudia) საშუალებაც. ეჭვი არაა, რომ შეუძლებელია მარტივი გონების (duris mentibus) მქონე ხალხს ყველა [ცუდი ჩვეულება] ერთბაშად მოაშორო (omnia abscidere): ისიც, ვინც ცდილობს მაღლა ასვლას, ადის ნაბიჯ-ნაბიჯ და არ ნახტომებით. ასე განეცხადა უფალი იესრაელის ერს ეგვიპტეში და ეშმაკისათვის მირთმეული მათი მსხვერპლები საკუთარ კულტად გარდაქმნა (in cultu proprio reseruauit), უბრძანა მათ ცხოველთა სამსხვერპლოდ დაკვლა, რათა შეცვლილი გულებით, მათი ცერემონიებიდან რაღაცეებზე უარი ეთქვათ, რაღაცეები კი შეენარჩუნებინათ (იხ. ლევ. 17:1-9). [ამიტომ] მიუხედავად იმისა, რომ იგივენი იყვნენ ცხოველები (etsi ipsa essent animalia), რომლებსაც [ებრაელები] ჩვეულებისამებრ წირავდნენ მსხვეპრლად [კერპებს], მათი ღმერთისთვის და არა კერპებისთვის შეწირვით, თავად მსხვერპლი აღარ იყო იგივე (iam sacrificia ipsa non essent).

აუცილებელია, რომ შენმა ღირსებამ მოახსენოს ეს ყოველივე ჩვენს ძმას [ავგუსტინეს], რათა შეძლოს და ადგილზე შეაფასოს, დიდი სიფრთხილით, თუ როგორ უნდა დარეგულირდეს ეს საკითხები, ცალკეულ შემთხვევბში.

ღმერთმა უვნებლად დაგიცვას, საყვარელო შვილო.

18 ივლისი, 601 წ.

ლათინური ტექსტისათვის იხილეთ: Gregorii Magni, Registrum Epistularum, XI, 56 (CCSL 140/a, 961-962).

თარგმნა და შენიშვნები დაურთო მღვდელ-მონაზონმა ლეონიდე ებრალიძემ

საუბარი პედაგოგიკაზე

10/04/2019
By

მენავტორი: პროტოპრესვიტერი ალექსანდრე მენი

სხვა ყველაფერთან ერთად ალექსანდრე მენს იცნობენ, როგორც ბრწყინვალე პედაგოგს. ბავშვთა სულიერ-რელიგიური აღზრდა და განათლება ყოველთვის იყო მისი საზრუნავი. წარმოდგენილ საუბარში მოცემულია მამა ალექსანდრეს განაზრებები აღზრდის შესახებ; იგი საუბრობს პედაგოგიური კადრების მომზადების დონეზე და იმის შესახებ, თუ რა არის მასწავლებელი ძველი და თანამედროვე გაგებით.

საუბარი 1990 წლის 17 ოქტომბერს რუსეთის ცენტრალური ტელევიზიით იქნა ნაჩვენები მისი ხსოვნისადმი მიძღვნილი გადაცემის სახით, ამიტომ პუბლიკაციაში ზეპირი მეტყველების ცალკეული თავისებურებები გამოსჭვივის. (მთარგმნელის წინასიტყვაობა)

„ქრისტეს მასწავლებლად უხმობენ, ამ სიტყვის განსაკუთრებული გაგებით. ის მოძღვარი, დამრიგებელი, მასწავლებელია. ეს სიტყვა სახარების დროინდელ მოვლენათა თანამედროვეების მიერ არ არის გამოგონილი. მოძღვარს, მასწავლებელს მრავალ ადამიანს ეძახდნენ, რომელთაც ადამიანთათვის უმაღლესი სულიერი ღირებულებები უნდა მოეტანათ და დაემკვიდრებინათ მათს ცხოვრებაში. ისინი ინფორმაციის გადამცემები არ იყვნენ. დღეს, სამწუხაროდ, მასწავლებელი ინფორმაციის გადამცემად იქცა მხოლოდ, რომლის შეცვლა ადვილად შეუძლია კომპიუტერს, რომელიც მოსწავლეს ამოწმებს და მთელ რიგ ცოდნას გადასცემს, უფრო სწორად, ატყობინებს.

Read more »

ქალის დიაკვანად ხელთდასხმის უძველესი ფორმულა

მღვდელ-მონაზონი ლეონიდე ებრალიძე

Adobe Photoshop PDF

 

“სამოციქულო განწესებანი” (Διαταγαί τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, Constitutiones Apostolorum) არის IV საუკუნის ქრისტიანული მწერლობის უმნიშვნელოვანესი ძეგლი, რომელსაც სურს მკითხველს გააცნოს მოციქულების მიერ იერუსალიმში გამართული კრების განწესებები და წარმოადგენს სხვადასხვა შედარებით ადრეული ძეგლების კომპილაციას (სირიული Didascalia Apostolorum – III ს.; დიდაქე – II ს.; იპოლიტესათვის მიწერილი Traditio Apostoloca III ს. და ა.შ.). ტექსტის რედაქტირება და კომპილაცია IV საუკუნის მეორე ნახევარში უნდა მომხდარიყო სირიაში (ზოგიერთი მოსაზრებით უშუალოდ ანტიოქიაში). წყარო რვა წიგნისაგან შედგება და წარმოადგენს სხვადასხვა კანონიკური და ლიტურგიული ხასიათის განწესებებს, რომელთა წარმოთქმასაც ტექსტის რედაქტორ-კომპილატორი მოციქულებს მიაწერს[1]: პირველი წიგნი ეთმობა ქრისტიანთა ქცევის ნორმებს, მეორე წიგნი – საეკლესიო იერარქიას, მესამე – ქვრივებს, მეოთხე – ობლებს, მეხუთე – მოწამეებს, მეექვსე – სქიზმებს, მეშვიდე – ქრისტიანულ მორალსა და ქრისტიანული ინიციაციის (ნათლობა) გარემოებებს, მერვე წიგნი კი შეიცავს ევქარისტიულ ლიტურგიას, ხელდასხმათა ლოცვებსა და 85 კანონს, რომელიც მოგვიანებით “მოციქულთა კანონების” სახელით ცალკე ძეგლად გამოეყოფა “სამოციქულო განწესებებს” და შევა მართლმადიდებელი ეკლესიის საერთო კანონიკურ კრებულში, რომელსაც “დიდი სჯულის კანონის” სახელით იცნობს ქართული საეკლესიო ტრადიცია[2].

Read more »