საღვთისმეტყველო ლიტერატურა

საუბარი პედაგოგიკაზე

10/04/2019
By

მენავტორი: პროტოპრესვიტერი ალექსანდრე მენი

სხვა ყველაფერთან ერთად ალექსანდრე მენს იცნობენ, როგორც ბრწყინვალე პედაგოგს. ბავშვთა სულიერ-რელიგიური აღზრდა და განათლება ყოველთვის იყო მისი საზრუნავი. წარმოდგენილ საუბარში მოცემულია მამა ალექსანდრეს განაზრებები აღზრდის შესახებ; იგი საუბრობს პედაგოგიური კადრების მომზადების დონეზე და იმის შესახებ, თუ რა არის მასწავლებელი ძველი და თანამედროვე გაგებით.

საუბარი 1990 წლის 17 ოქტომბერს რუსეთის ცენტრალური ტელევიზიით იქნა ნაჩვენები მისი ხსოვნისადმი მიძღვნილი გადაცემის სახით, ამიტომ პუბლიკაციაში ზეპირი მეტყველების ცალკეული თავისებურებები გამოსჭვივის. (მთარგმნელის წინასიტყვაობა)

„ქრისტეს მასწავლებლად უხმობენ, ამ სიტყვის განსაკუთრებული გაგებით. ის მოძღვარი, დამრიგებელი, მასწავლებელია. ეს სიტყვა სახარების დროინდელ მოვლენათა თანამედროვეების მიერ არ არის გამოგონილი. მოძღვარს, მასწავლებელს მრავალ ადამიანს ეძახდნენ, რომელთაც ადამიანთათვის უმაღლესი სულიერი ღირებულებები უნდა მოეტანათ და დაემკვიდრებინათ მათს ცხოვრებაში. ისინი ინფორმაციის გადამცემები არ იყვნენ. დღეს, სამწუხაროდ, მასწავლებელი ინფორმაციის გადამცემად იქცა მხოლოდ, რომლის შეცვლა ადვილად შეუძლია კომპიუტერს, რომელიც მოსწავლეს ამოწმებს და მთელ რიგ ცოდნას გადასცემს, უფრო სწორად, ატყობინებს.

Read more »

ქალის დიაკვანად ხელთდასხმის უძველესი ფორმულა

მღვდელ-მონაზონი ლეონიდე ებრალიძე

Adobe Photoshop PDF

 

“სამოციქულო განწესებანი” (Διαταγαί τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, Constitutiones Apostolorum) არის IV საუკუნის ქრისტიანული მწერლობის უმნიშვნელოვანესი ძეგლი, რომელსაც სურს მკითხველს გააცნოს მოციქულების მიერ იერუსალიმში გამართული კრების განწესებები და წარმოადგენს სხვადასხვა შედარებით ადრეული ძეგლების კომპილაციას (სირიული Didascalia Apostolorum – III ს.; დიდაქე – II ს.; იპოლიტესათვის მიწერილი Traditio Apostoloca III ს. და ა.შ.). ტექსტის რედაქტირება და კომპილაცია IV საუკუნის მეორე ნახევარში უნდა მომხდარიყო სირიაში (ზოგიერთი მოსაზრებით უშუალოდ ანტიოქიაში). წყარო რვა წიგნისაგან შედგება და წარმოადგენს სხვადასხვა კანონიკური და ლიტურგიული ხასიათის განწესებებს, რომელთა წარმოთქმასაც ტექსტის რედაქტორ-კომპილატორი მოციქულებს მიაწერს[1]: პირველი წიგნი ეთმობა ქრისტიანთა ქცევის ნორმებს, მეორე წიგნი – საეკლესიო იერარქიას, მესამე – ქვრივებს, მეოთხე – ობლებს, მეხუთე – მოწამეებს, მეექვსე – სქიზმებს, მეშვიდე – ქრისტიანულ მორალსა და ქრისტიანული ინიციაციის (ნათლობა) გარემოებებს, მერვე წიგნი კი შეიცავს ევქარისტიულ ლიტურგიას, ხელდასხმათა ლოცვებსა და 85 კანონს, რომელიც მოგვიანებით “მოციქულთა კანონების” სახელით ცალკე ძეგლად გამოეყოფა “სამოციქულო განწესებებს” და შევა მართლმადიდებელი ეკლესიის საერთო კანონიკურ კრებულში, რომელსაც “დიდი სჯულის კანონის” სახელით იცნობს ქართული საეკლესიო ტრადიცია[2].

Read more »

მართლმადიდებლობის სოციალური კონცეფცია

31/01/2019
By

Eho4vFsbzsAავტორი: დეკანოზი ალექსანდრე მენი

„ცნობილია, რომ პროტესტანტიზმს, მაგალითად, თავისი სოციალური დოქტრინა აქვს და ამჟამად პროტესტანტმა კონსერვატორებმა იმის შესახებ დააყენეს საკითხი, რომ ქრისტიანი უნდა ჩაერთოს პოლიტიკაში. ისინი მიიჩნევენ, რომ სახელმწიფოსაგან ეკლესიის გამოყოფა ყალბი იდეაა და პოლიტიკაში ჩართვა აუცილებელია. მათ მხარს ამერიკელი მილიონერებიც უჭერენ. ჩემი აზრით, სწორია პოლიტიკური ცხოვრების სულიერი ღირებულებებით განსაზღვრა, მაგრამ ეს აბსტრაქტული იდეაა. კონკრეტულ ცხოვრებაში აღმოჩნდება, რომ ნებისმიერი პოლიტიკა, მემარჯვენე თუ მემარცხენე, ყალბია, სიყალბის ნიშნის მატარებელია. ტყუილუბრალოდ არ ამბობენ, რომ პოლიტიკა ბინძური საქმეა. პოლიტიკა საშინლად პრაგმატულია. მას არ აინტერესებს ადამიანი, მისი საზრუნავი მხოლოდ ინტერესებია. პოლიტიკა, როგორც წესი, ამორალურია: „გამარჯვებულებს არ სჯიან“ და შემდეგ „ისტორიკოსები ყველაფერს გამართლებას მოუძებნიან…“ ამერიკელი ქრისტიანები, რომლებიც ახლა თავგამოდებით მიისწრაფვიან პოლიტიკაში, აუცილებლად გაისვრებიან, რაც უკვე დაწყებულია, ამიტომ ცნობილი მქადაგებლები, ისეთი, როგორიც ბილი გრემია, წვალობენ. მათ სურთ, რომ გავლენა ჰქონდეთ საზოგადოებაზე ( რაც კანონზომიერი და მართებულია), მაგრამ, მეორე მხრივ, როდესაც მათ პოლიტიკური ინტრიგების ხორცსაკეპში ატარებენ, ისინი გრძნობენ, რომ, უბრალოდ, ეშმაკის კლანჭებში აღმოჩნდნენ.

Read more »

შეიძლება თუ არა წმინდანები ცდებოდნენ? მაგალითი პალამიტური თეოლოგიიდან

authავტორი – ივანა ნოუბლი

როგორია წმინდანთა გამოცდილების ავტორიტეტი? შესაძლებელია თუ არა ღმერთთან დაახლოებული ადამიანები ცდებოდნენ სამყაროს შეფასებისა და სხვა ადამიანების ცხოვრებათა აღქმისას? საერთოდ, რამდენად მიზანშეწონილია უცდომელობის ცნების შემოტანა წმინდანებზე საუბრის დროს? თანამედროვე მართლმადიდებლობაში ათონის მთის ბერი, შემდგომში თესალონიკის არქიეპისკოპოსად დადგინებული, წმინდა გრიგოლ პალამა იმ წმინდანთა რიგს განეკუთვნება, რომელთა მოსაზრებები ყველაზე ხშირად ციტირებადია. მაშ, მოდით აღნიშნულ საკითხზე მის შეხედულებას უფრო ახლოდან გავეცნოთ. Read more »

დრო და მარადისობა

25/12/2018
By

timeავტორი: თეიმურაზ ბუაძე (სტატია ჟურნალ “გული გონიერიდან”)

ადამიანი შექმნილია, რათა მარადისობისკენ ისწრაფოდეს და ცხოვრობს დროში; პირველთან შეხება მას უიშვიათეს, ღვთივკურთხეულ მომენტებში ეძლევა, მეორე კი მისი ყოველდღიური გამოცდილების ნაწილია, მაგრამ მარადისობაც და დროც მისთვის საიდუმლოდ რჩება. აქ შეუძლებელია არ გაგახსენდეს ნეტარი ავგუსტინეს კარგად ცნობილი, პარადოქსული ფრაზა: დრო მხოლოდ მანამ მგონია ჩემთვის კარგად ცნობილი, ვიდრე მის ახსნას მომთხოვენო. დიდი მღვდელმთავარი, პლატონისა და ქრისტიანი ღვთისმეტყველი მამების დარად, იმასაც ამბობს, რომ დრო მარადისობის ხატია, რაღაც აზრით მის „ანარეკლს“ წარმოადგენს და, აქედან გამომდინარე, მისგან დამოუკიდებელი თავისთავადი არსებობა არ გააჩნია. ეს ჭეშმარიტება, რომლის გაგება მხოლოდ ღრმა მისტიკური ინტუიციითაა შესაძლებელი, ცხადად ეწინააღმდეგება ჩვენს ყოველდღიურ ინტუიციას. ამიტომაც გვეჩვენება დიდი იპონიელი მღვდელმთავრის ფრაზა ასეთი პარადოქსული.

Read more »

უკრაინის ეკლესიის ავტოკეფალიის შესახებ

03/09/2018
By

ukrainian-independent-orthodox-churchავტორი : თეიმურაზ ბუაძე

ის ვინც ამბობს, რომ:
1. რუსეთის ეკლესია უკრაინის ეკლესიის “დედა ეკლესიაა”;
2. უკრაინის ეკლესიის ავტოკეფალიის აღიარება შეუძლებელია, თუ ამას რუსეთის “დედა ეკლესია” არ გააკეთებს;
3. ჩვენ მხოლოდ მაშინ უნდა ვაღიაროთ მისი ავტოკეფალია, თუ “მსოფლიო ეკლესია თავის სავსებაში”, ანუ ყველა ადგილობრივი ეკლესიები ერთსულოვნად, უნისონში დათანხმდება კონსტანტინეპოლის პატრიარქის გადაწყვეტილებას, უბრალოდ, სიტყვასიტყვით იმეორებს იმას, რასაც რუსეთის ეკლესიის მომხრეები ამტკიცებენ და აწყობთ (მოსკოვი არ აპირებს და საკუთარი ნებით არც არასოდეს აღიარებს უკრაინის ავტოკეფალიას და ისიც იცის, რომ მასზე დეფაქტო დაქვემდებარებული ადგილობრივი ეკლესიები ამას ვერ გაბედავენ და არ გააკეთებენ).

ეს სამი პუნქტი სხვა არაფერია თუ არა მსოფლიო პატრიარქის გადაწყვეტილების დაბლოკვის პროცედურული მცდელობა და ისინი გაუმართლებელია ისტორიული, კანონიკური და ეკლესიური თვალაზრისით, სხვას რომ თავი დავანებოთ.
1. კიევის ეკლესია გაცილებით უფრო ძველია ვიდრე მოსკოვის, ამიტომ მეორე პირველის “დედა” ვერ იქნება. კიევში მართლმადიდებლობა ბიზანტიიდან შევიდა, იქ პირველი მაღალი იერარქების უმრავლესობა ბიზანტიელი, ბერძნულენოვანი სასულიერო პირები იყვნენ, ამიტომ უკრაინის ეკლესიის დედა კონსტანტინეპოლია და არა მოსკოვი (ეს ასე იყო უმეტეს შემთხვევაში. კარგადაა ცნობილი, რომ თვით მოსკოვის უმაღლესი იერარქი, რომელიც ფერარა-ფლორენციის კრებას ესწრებოდა ბერძნულენოვანი სასულიერო პირი იყო; პირველ საუკუნეებში რომის პაპების დიდი ნაწილიც აღმოსავლური წარმოშობის იყვნენ; და საქართველოშიც კონსტანტინე იმპერატორმა მირიან მეფის თხოვნით, ჩვენთან ანტიოქიიდან გამოაგზავნინა ეპისკოპოსები და სასულიერო პირები).
2. მართლმადიდებელი ადგილობრივი, ნაციონალური ეკლესიების დიდმა ნაწილმა ავტოკეფალია xix-xx საუკუნეებში მიიღო, მაშინ, როდესაც ევროპული და ოსმალური იმპერიები დაინგრა. განთავისუბლებული, დამოუკიდებლობა აღდგენილი ნაციონალური სახელმწიფოების ეკლესიების იერარქიას ბუნებრივად აღარ სურდა, იმპერიული მიტროპოლიებისადმი მორჩილება,ამიტომ სქიზმების თავიდან ასაცილებლად, კონსტანტინეპოლის საპარტიარქო აძლევდა ხოლმე მათ ავტოკეფალიას. კონსტანტინეპოლის საპატრიარქოს სახვა ეკლესიებისადმი ავტოკეფალის მინიჭების ან მათი აღიარების უზარმაზარი კანონიკური გამოცდილება აქვს და უამრავ ასეთ კანონიკურ პრეცენდენტს იცნობს, მოსკოვის საპატრიარქოსგან განსხვავებით,ამიტომ ამ საკითხში კონსტანტინეპოლი უფრო სანდოა ვიდრე მოსკოვი. როცა თავად მოსკოვის, ისევე როგორც სერბეთის, ბულგარეთის, საქართველოს, რუმინეთის და ა. შ. ეკლესიები იღებდნენ ავტოკეფალიას, არავის გაუმართავს ამ საკითხთან დაკავშირებით პლებისციტი “მსოფლიო ეკლესიის” უმაღლეს იერარქებს შორის. ავტოკეფალიას ყოველთვის კონსტანტინეპოლის ეკლესია ანიჭებდა.
3. “მსოფლიო ეკლესია” და მისი “სისავსე” მისტიკური და საკრამენტალური კატეგორიაა და არა ადმინისტრაციული, რომელმაც ამა თუ იმ ეკლესიის ავტოკეფალიის ცნობასთან დაკავშირებით ერთსულოვანი გადაწყვეტილება უნდა მიიღოს. მსოფლიო ეკლესიის ერთადერთ ორგანოდ მართლმადიდებლური ეკლესიოლოგია მსოფლიო კრებებს მიიჩნევს და რომელიმე ადგილობრივი ეკლესიის ავტოკეფალიის აღიარება “მსოფლიო ეკლესიის სისავსის” დემონსრაციას რომ საჭიროებდეს, მეშვიდე მსოფლიო კრების შემდეგ არავის არ უნდა მინიჭებოდა ავტოკეფალია. ამის მიუხედავად კონსტანტინეპოლის პატრიარქმა მოსკოვის პატრიარქს შესთავაზა კრეტის კრებაზე შეთანხმებულიყვნენ ავტოკეფალიის მინიჭების პროცედურულ საკითხებზე. ამაზე მოსკოვმა უარი განაცხადა და ახლა უკრაინის საკითხის მოსაგვარებლად რაღაც “საერთაშორისო საეკლესიო კონფერენციების” მოწყობის აუცილებლობაზე იწყებს საუბარს.
თუ ჩვენი ეკლესია სწორ ისტორიულ გადაწყვეტილებას არ მიიღებს ჩვენ სქიზმის რეალური საფრთხის წინაშე აღმოვჩნდებით. მე იმედი მაქვს, რომ ამ პოსტით ჩემი და ბევრი სხვა თეოლოგის აზრს გამოვხატავ, რომელიც თანხმობაში არაა ერთ-ერთი, მისი დამსახურებებისა და ასაკის გამო პატივსაცემი მიტროპოლიტის კერძო შეხედულებასთან. ძალიან საშისი და სავალალო იქნებოდა, თუ მის კერძო შეხედულებას ბევრი მხარდამჭერი ეყოლებოდა წმინდა სინოდში.

 

წყარო

უნათლავ ჩვილთათვის წესის აგება რუსეთში სავალდებულო გახდა

17/07/2018
By
w720h405fillრუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა სინოდმა უნათლავი ჩვილებისთვის წესის აგების გადაწყვეტილება მიიღო, რომლის შესრულება სავალდებულო იქნება.  ამის შესახებ მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქის პრესმდივანმა მღვდელმა ალექსანდრე ვოლკოვმა განაცხადა.
„როგორც იცით, ადრე ეკლესიას არ ჰქონდა შესაძლებლობა წესი აეგო უნათლავი ჩვილებისთვის. ხდება, ხოლმე, როდესაც ისინი გარდაცვლილი იბადებიან; ისეც ხდება, რომ სიცოცხლის პირველსავე საათებში ან დღეებში უეცრად გარდაიცვლებიან სხვადასხვა გარემოებათა გამო. რა თქმა უნდა, მგლოვიარე მშობლები მოდიან ტაძარში და მღვდელმსახურებს სთხოვენ, რაიმე სახის წესი აუგონ გარდაცვლილს, ეძებენ ნუგეშს“ – განაცხადა სასულიერო პირმა.
მისი თქმით, გარდაცვლილი ჩვილის სულის მდგომარეობის საღვთისმეტყველო გაგება ბოლომდე არ არის განსაზღვრული, ამ საკითხზე სხვადასხვა თვალსაზრისია, მაგრამ „ყველა შემთხვევაში, იმ ფორმით წესის აგება, რომლითაც ის მიესადაგება გარდაცვლილს შეგნებულ ასაკში, დაკავშირებულია, პირველ რიგში, ცოდვათა მიტევების ლოცვასთან. ამის გამოყენება არ შეიძლება უნათლავ ჩვილებზე, რომლებსაც შეუძლებელია ჰქონდეთ პირადი ცოდვები“ – დასძინა პატრიარქის პრესმდივანმა. მისი თქმით, სინოდის მიერ დაწესებული წესი მოწოდებულია მშობლებისადმი დასახმარებლად, რომლებიც დამწუხრებულები არიან თავისი შვილის გარდაცვალებით და გახდება „სიყვარულის ღვთისმსახურება“ მარტო დარჩენილებთან მიმართებაში.

რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია პირველი არ არის, ვინც მოუნათლავი ბავშვების შესახებ მსგავსი დადგენილება მიიღო. სინოდმა სხვა ადგილობრივ ეკლესიათა გადაწყვეტილებებიც ახსენა: “საბერძნეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის წმიდა სინოდმა 2001 წლის 3 ივლისს დაამტკიცა და ეპარქიებში გამოსაყენებლად გაგზავნა ქრისტიანი მშობლების მოუნათლავი შვილის დაკრძალვის წესი. 2015 წლის ოქტომბერში ამერიკის მართლმადიდებელი ეკლესიის წმიდა სინოდმა დაამტკიცა ლოცვის წესი მუცელში მოწყვეტილთა და მკვდრადშობილთათვის, რომელიც შეიცავდა ლოცვას როგორც გარდაცვლილი ბავშვის მშობელთა ნუგეშისთვის, ისე გარდაცვლილის სულისთვის. და ბოლოს, 2018 წლის 6 თებერვალს კვიპროსის მართლმადიდებელი ეკლესიის წმიდა სინოდმა დაამტკიცა ლიტურგიული მოხმარებისთვის წეს-განგება გარდაცვლილ უნათლავ ყრმათა შესახებ”, – ნათქვამია სინოდის დადგენილებაში.
წყარო: http://www.patriarchia.ru/
1. ქართული წყარო
2. ქართული წყარო
სინოდალური წეს-განგება  (რუსულ ენაზე)
წყარო
Последованиео усопших младенцех, не приемших благодати святаго Крещения

 

Творит священник: Благословен Бог наш…

Трисвятое по Отче наш. Яко Твое есть Царство…

Священник: Миром Господу помолимся: и прочая, на своем месте приложи:

О рабех Божиих имярек и имярек, страждущих от лишения младенца, и о всем доме и сродницех их, и о еже утешитися им, Господу помолимся.

Лик: Господи, помилуй.

О еже помиловати Господу Богу Своих рабов по благосердию Своему и простити им всякое прегрешение, даруя им исцеление и покой душ и телес, Господу помолимся.

Господи, помилуй.

О еже не отвратити Господу Богу лица Своего от страждущих рабов Своих, но восприяти молитвы, нами ныне за них приносимыя, Господу помолимся.

Господи, помилуй.

О еже исцелити всякую болезнь и печаль их посещением благодати Утешителя Духа, Господу помолимся.

Господи, помилуй.

О еже Милостивому Господу услышати вопль недостойных рабов Своих, якоже услышал есть жену хананейску, вопиющу к Нему, и исцелити и утешити страждущия рабы Своя, Господу помолимся.

Господи, помилуй.

Аще мертв родися: О еже скоро избавити рабу Божию имярек от всякия болезни и скорби, и возставити ю от немощи и нечистоты всесильным словом Божиим, Господу помолимся.

Господи, помилуй.

О еже неосужденно и милостивно прияти Господу усопшаго младенца и даровати ему (ей) жизнь будущаго века, Господу помолимся.

Господи, помилуй.

О избавитися нам от всякия скорби, гнева, беды и нужды, Господу помолимся.

Господи, помилуй.

Заступи, спаси, помилуй и сохрани нас Боже, Твоею благодатию.

Господи, помилуй.

Пресвятую, пречистую, преблагословенную, славную Владычицу нашу Богородицу и Приснодеву Марию со всеми святыми помянувше, сами себе и друг друга и весь живот наш Христу Богу предадим.

Тебе, Господи.

Господи Боже, держава Твоя несказанна и слава Твоя непостижима, милость Твоя безмерна и человеколюбие неизреченно; призри на ны, Владыко, и милостию Твоею ущедри ны и молящияся с нами. Яко Тебе подобает всякая слава, честь и поклонение, Отцу и Сыну и Святому Духу, ныне и присно и во веки веков.

Аминь.

 

Посем:

Господу помолимся.

Господи, помилуй.

Владыко, Господи Иисусе Христе, Боже наш, Боже духов и всякия плоти, Иже от Духа Свята и Марии Девы родивыйся и в вертепе и яслех возлегий ради спасения мира, Ты еси призвавый дети и объемый сия и рекий: «Оставите детей приходити ко Мне и не возбраняйте им, таковых бо есть Царствие Небесное». Ты еси пришедый и исцеляяй всякий недуг в людех, и Твоею смертию смерть поправый, даровав мирови жизнь. Тебе молимся и Тебе просим, призри на рабы Твоя и на достояние Твое, и плач их скорбный о безвременнем преселении новорожденнаго младенца их имярек укроти и утешение им даруй. А иже от них рожденнаго младенца и не приемшаго Святаго Крещения благости Твоея сподоби.

Яко Ты еси покой душам и телесем нашим, Христе Боже наш, и Тебе славу возсылаем со Безначальным Твоим Отцем, и Пресвятым, и Благим, и Животворящим Твоим Духом, ныне, и присно и во веки веков. Аминь.

 

Священник: Премудрость. Пресвятая Богородице, спаси нас.

Лик: Честнейшую:

Священник: Слава Тебе:

Лик: Слава, и ныне:

И отпуст:

Живыми и мертвыми обладаяй, воскресый из мертвых Христос, истинный Бог наш, молитвами Пречистыя Своея Матери, святых, славных и всехвальных апостол, преподобных и богоносных отец наших и всех святых, не приемшаго Святаго Крещения усопшаго младенца благостию Своею в недрех Авраама учинит, а нас помилует, яко Благ и Человеколюбец.

ღვთისმშობლისადმი საქართველოს წილხვდომილობის შესახებ

10/05/2018
By

qriste-agsdga_3ავტორი: ოთარ მუშკუდიანი

დასაწყისშივე უნდა ითქვას, რომ “წილხვდომილობა” არ არის მისტიკური მნიშვნელობის მქონე სიტყვა, არამედ, სრულიად პრაგმატული შინაარსის მატარებელია და აღნიშნავს იმას, თუ კენჭისყრის შედეგად ვის, რომელ ქვეყანაში უნდა ექადაგა (ეხარებინა). სწორედ ეს იყო მოციქულების უშუალო მოწოდება. წმ. წერილიდან ჩანს, რომ ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მოწოდება არ იყო სახარების სიტყვიერი ქადაგება, რა თქმა უნდა, იგი თავისი უწმინდესი ცხოვრებით, ხორცს ასხამდა სახარებისეულ იდეალს. ასევე აუცილებელია ითქვას, რომ წმ. წერილის გარდა, ეკლესიაში არსებობს წმ. გარდამოცემა. მაგალითად, ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის შესახებ, წმ. გარდამოცემიდან ვიცით მისი “მიძინება”, “ტაძრად მიყვანება”, “შობა”, რომელიც საყოველთაო, მსოფლიო სწავლებაა ეკლესიაში და ეს საყოველთაოობა ასახულია ხატწერაში. მთელს მსოფლიოში არსებობს ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების, ტაძრად მიყვანების და შობის ფრესკები, ხატები. მაგალითად, ხარების დღესასწაულის შესახებ ცნობები წმ. წერილშია. ხოლო, რაც შეეხება “ღვთისმშობლისადმი ქართლის წილხვდომილების” საკითხს, იგი არაა საყოველთაო გარდამოცემის ნაწილი, არამედ მის შესახებ ცნობები (ერთმანეთისაგან განსხვავებული), ძირითადად, ეყრდნობა ქართლის ცხოვრებას და წმ. სტეფანე ათონელის წიგნს “გონითი სამოთხე”. აი, რას ვკითხულობთ ამ წიგნში: “მოციქულებმა წილი ყარეს, თუ რომელ ქვეყანაში უნდა წასულიყვნენ საქადაგებლად, ყოვლადწმიდამ თქვა: “მნებავს მეც ვიყარო წილი თქვენთან ერთად, რომ არც მე დავრჩე ჩემი წილხვედრი ქვეყნის გარეშე, რომელიც უფლის ნებით მეუწყება მე. “ამ წილისყრის შემდეგ მარიამს წილად ხვდა იბერიის ქვეყანა, ყოვლადწმიდა ღვთისმშობელი მზად იყო სულიწმინდის გარდამოსვლისთანავე წასულიყო იბერიის ქვეყანაში, მაგრამ ღვთის ანგელოზმა უთხრამას, არ განშორებოდა იერუსალიმს”. ქართლის ცხოვრება ასე აღწერს ამ ამბავს: “უფლის ამაღლების შემდეგ, როცა მოციქულებმა წილი-იგდეს, მაშინ ყოვლადწმიდა ღვთისმშობელს წილად ხვდა “მოქცევაი ქვეყანისა საქართველოისა” ყოვლადწმიდა ღვთისმშობელს ჩვენებით ეჩვენა მისი ძე, რომელმაც უთხრა, რომ იგი არ უგულებელსყოფდა ერსა მას საზეპუროსა “უფროის ყოველთა ნათესავთა” მისითა მეოხებითა. “ხოლო შენ წარავლინე პირველწოდებული ანდრია ნაწილსა მას შენდა ხუედრებულსა და თანა წარატანე ხატი იგი ვითარცა პირსა შენსა დადებითა გამოისახოს და შენ წილ ხატი იგი შენი მკვიდრობდეს მცველად მათდა უკუნისამდე ჟამთა”. ეს ორი თხრობა ეწინააღმდეგება ერთმანეთს. პირველის მიხედვით, თითქოს ანგელოზმა უთხრა ღვთისმშობელს, რომ დარჩენილიყო იერუსალიმში, მეორის მიხედვით კი, უფალმა იესო ქრისტემ. ამ საკითხზე თუ რაიმე მსჯელობას ვაწარმოებთ, ძირითადად ზემოთ მოყვანილი წყაროების მიხედვით უნდა ვიმსჯელოთ. ვინც ღვთისმშობლისადმი ქართლის წილხვდომილობის აპოლოგეტია, ყველა ამ წყაროებს იხმობს, მაგრამ უცნაურია, რომ სწორედ ამ თხრობებშივე, ღმერთი აუქმებს ღვთისმშობლისადმი ქართლის წილხვდომილობას ( უშუალოდ თვითონ ან ანგელოზის მეშვეობით). აბსურდთან გვაქვს საქმე. ორი ვერსია უნდა განვიხილოთ, სხვა ვერსია არ რჩება. წმ. სტეფანე ათონელის წიგნის „გონითი სამოთხის“ მიხედვით, ღვთისმშობელმა თვითონვე მოისურვა წილხვდომილობა, რაზეც ანგელოზმა, უფლის სახელით უარი განუცხადა, თუმცა ტექსტში ნათქვამი იყო, თითქოს ღვთისმშობელმა თქვა, რომ „უფლის ნებით“ ეუწყებოდა თუ რომელ ქვეყანაში ხვდებოდა წილად ქადაგება, ამის მერე შეხვდა იბერიის ქვეყანა, შემდგომ, ისევ „უფლის ნებით“ შეჩერდა წილხვდომილობის განხორციელება. როგორი აბსურდი გამოვიდა, ერთის მხრივ, თითქოს ღვთისმშობელს ღმერთმა მოუწოდა საქადაგებლად (საწილხვედროდ) და ამის შემდეგ, თვითონ ღმერთმავე გააუქმა თავისი ბრძანება. „გონით სამოთხეში“ ამით ამოიწურება ეს ამბავი და ჩვენთვის ნაცნობი გაგრძელება აღარ აქვს. ეპისკოპოსმა პორფირი უსპენსკიმ ეს მონათხრობი შეადარა 11 ძველ წყაროს, რომლებიც დედა ღვთისმშობელზე მოგვითხრობენ (მათ შორის ევსევის, სოკრატეს, სოზომენის, ევაგრეს, წმიდა ანდრია კრიტელის, წმიდა სვიმეონ მეტაფრასტისა და სხვების ნაშრომებს) და დაასკვნა, რომ “ათონის მთაზე დედა ღვთისას მოგზაურობა სანდო წყარო არ იყო. არცერთ მათგანში ნახსენები არ არის, რომ ყოვლადწმიდა ქალწული ათონზე იმყოფებოდა; პირიქით, თითოეული მათგანი დანამდვილებით ადასტურებს, რომ მაცხოვრის ამაღლების შემდეგ ის მიძინებამდე სიონში იოანე ღვთისმეტყველის სახლში ცხოვრობდა და მხოლოდ მისი მიძინების შემდგომ წავიდა მოციქული ეფესოში…” ხოლო „ქართლის ცხოვრებაში“ გაგრძელება ასეთია, რომ თითქოს ანდრიამ მოციქულმა გადაიბარა ქადაგების ფუნქცია, მაგრამ ერთი პირობით, როგორც თეოლოგიისა და ფილოლოგიის დოქტორი, პროფესორი, ბატონი ედიშერ ჭელიძე ამბობს, იმის მიუხედავად, რომ ანდრია მოციქულმა შეითავსა ღვთისმშობლის ეს ფუნქცია, ღვთისმშობლისადმი ქართლის წილხვდომილება მაინც რჩება და არ გაუქმებულა. კითხვაზე, თუ რას ნიშნავს წილხვდომილობა მაინც რჩება, როცა ის რაღაც აბსტრაქტული კატეგორია კი არა, კონკრეტული პიროვნების მიერ, კონკრეტულ ქვეყანაში მახარებლობისკენ მოწოდებაა, ბატონი ედიშერი ამბობს, რომ ეს საიდუმლოებაა და ადამიანური მსჯელობით ვერ ჩავწვდებით.
ეკლესიის მამათაგან, ვინც ოდესმე შეხებია სახარების გავრცელების და მოციქულთა ქადაგების საკითხებს, არც ერთს უხსენებია ღვთისმშობლის წილი ამ მისიაში. მოვიყვანოთ რამდენიმე მაგალითი: ევსები კესარიელი III -IV სს მოღვაწეა, იგი აღიარებულია საეკლესიო ისტორიის მამად, მის ნაშრომს უდიდესი ავტორიტეტი აქვს. ნეტარი თეოდორიტე კვირელი (V ს) თავის ” საეკლესიო ისტორიის” წინასიტყვაობაში მის შესახებ წერს: ,,ევსები პალესტინელმა ეკლესიებში მომხდარი მოვლენები აღწერა წმინდა მოციქულთა ისტორიიდან მოყოლებული ღვთივსათნო კონსტანტინეს ზეობამდე, მე კი ამ აღწერის დასასრულს (ჩემი) ისტორიის დასაწყისად გავხდი.“
“ასეთი იყო იუდეველთა მდგომარეობა; მაგრამ როდესაც ჩვენი მაცხოვრის წმინდა მოციქულები და მოწაფეები მთელ მსოფლიოში გაიფანტნენ, როგორც გადმოცემა გვამცნობს, თომას წილად ხვდა პართია, ანდრიას კი – სკვითია, იოანეს – ასია, სადაც გაატარა მთელი ცხოვრება და აღესრულა ეფესოში, პეტრემ კი, უქადაგა გაფანტულობაში მყოფ იუდეველებსპონტოსა და გალატიაში, კაბადოკიის ბითვინიასა და ასიაში; ბოლოს კი ჩავიდა რომში, სადაც თავდაყირა ჯვარს აცვეს, რადგან ითხოვა ამ სახით ვნების ღირსი გამხდარიყო. რა უნდა ითქვას პავლეს შესახებ, რომელმაც აღასრულა ქრისტეს სახარება იერუსალიმიდან ილირიკიამდე და ბოლოს, ნერონის დროს რომში ეწამა. ამას სიტყვასიტყვით გადმოსცემს ორიგენე “შესაქმის” განმარტების მესამე ტომში”. ( ევსები კესარიელი, საეკლესიო ისტორია, წიგნი III თავი I. ძველი ბერძნულიდან თარგმნა, შესავალი და კომენტარები დაურთო ზურაბ ჯაშმა. გამომცემლობა “ახალი ივირონი” 2007 წელი)
ღვთისმშობელს საქართველოში ქადაგება რომ ხვდომოდა წილად, ეს ისეთი მნიშვნელოვანი მოვლენა იქნებოდა, რომ ევსები კესარიელი აუცილებლად ახსენებდა წიგნის ამ ნაწილში, მით უმეტეს, ეხება იმ საკითხს თუ ანდრია მოციქულმა სად იქადაგა და რა თქმა უნდა, სწორედ აქ უნდა ეთქვა, რომ ანდრიამ საქართველოში ღვთისმშობლის მაგივრად იქადაგა.
ამბობენ, რომ ეს საქართველოს ეკლესიის ტრადიციაა და არა ქართველ ავტორებთან ამიტომ არ არის ცნობები. კახეთის დედოფალ წმინდა დიდმოწამე ქეთევანის შესახებ ცნობებმა თითქმის მთელი ევროპა მოიცვა და “ყოველთა დედუფლის” შესახებ ასეთი მნიშვნელოვანი ცნობა მარტო საქართველოში როგორ მოიპოვება? დავუშვათ, რომ საქართველოს ტრადიციაა. რუის-ურბნისის ძეგლისწერა ხომ ქართულია? მასში ვკითხულობთ, “…მოციქულები, როგორც იმ სიმართლის მზის შარავანდედნი მოეფინენ ქვეყნის კიდით კიდეს და უღმრთო კერპთაყვანისმცემლობის გონებაარეულობის ყველა ნაყოფი სულიერი მახვილით მოჭრეს… მოციქულთაგან ერთი – პირველწოდებული ანდრია, მოციქულთა თავის, პეტრეს ძმა ჩვენამდე მოვიდა, სახარების საცხოვნებელი ქადაგება მთელ საქართველოში იქადაგა, ერის ურიცხვი სიმრავლე ორმაგი ეშმაკეულობის საცთურისგან განაშორა და ასწავლა ერთი ღმერთის, ქრისტეს და მათი თანაარსის სულიწმიდის თაყვანისცემა. ქართლის უმრავლესმა ერმა დიდი დროის შემდეგ დაივიწყა მოციქულის ქადაგება და კერპთა საცთურს დაუბრუნდა.
….. ვინმე ტყვე დედაკაცმა, რომელსაც ნუნნა კაპპადუკიელს უწოდებენ ჩვენში არსებული საეკლესიო მოთხრობები, თავისი სარწმუნოების მიმართ ნიშებშემოსილი სასწაულების საკვირველთმოქმედებით მიიზიდა ქართველთა სრული მოდგმა”. (რუის – ურბნისის ძეგლისწერა) სად უნდა ეხსენებინა ძეგლისწერის ავტორს ღვთისმშობლისადმი წილხვდომილობა თუ არა აქ, მაგრამ….
წყაროებთან დაკავშირებით კითხვა ჩნდება, მაგალითად, წმინდა გიორგის და წმინდა ნიკოლოზის შესახებ არცერთი ისტორიული წყარო არაფერს ამბობს და ამიტომ მათი არსებობაც უნდა უარვყოთ? ამაზე უნდა ითქვას, რომ ეკლესიაში ისტორიული წყარო არც არასდროს ყოფილა გადამწყვეტი და უმნიშვნელოვანესი ფაქტორი რაიმეს არსებობის ან არ არსებობის დასადასტურებლად, ეკლესიაში უმთავრესია თავად მსოფლიო ეკლესიისვე მოწმობა, წმ. გიორგის და წმ. ნიკოლოზის ამბავი იმიტომაც არის ჩვენთვის სარწმუნო, რომ მას მსოფლიო ეკლესია აღიარებს, რაც დასტურდება იმით, რომ მათი ხსენების დღეს მსოფლიო ეკლესია ზეიმობს, მთელს მსოფლიოშია მათი ფრესკები და გადმოცემები მათი ცხოვრები შესახებ.
ასევე დაისვა კითხვა, უამრავი ისტორიული ფაქტია, რომლის შესახებაც ერთადერთი „ქართლის ცხოვრება“ გვაწვდის ცნობებს.
რა ვქნათ, ყველაფერი გამონაგონად და ლეგენდად გამოვაცხადოთ? მაგალითად, ბასილი ეზოსმოძღვრის „ცხოვრება მეფეთ-მეფისა თამარისა“. შეიძლება მასში აღწერილი მოვლენები უცხოურ ისტორიულ წყაროებში არ გვხვდებოდეს ( ბუნებრივია ამის მოლოდინი არც გვაქვს) და ეს ცნობა სანდოდ ჩავთვალოთ, მაგრამ სახარების პირველადი ქადაგების მისია არ არის რომელიმე ერის ვიწრო ნაციონალისტური ინტერესის საგანი. ამ ლოგიკით, რომსა და ანტიოქიაში პეტრე მოციქულის მისიონერული ღვაწლის შესახებ საქართველოში არაფერი უნდა დაწერილიყო და პეტრე მოციქულზე ცნობები მხოლოდ ანტიოქიურ და რომაულ წყაროებში უნდა გვხვდებოდეს.
ვიცით, რომ ნამდვილი ოთხი სახარებაა, ხოლო უმეტესი ე.წ. სახარებებისა აპოკრიფულია, უმთავრეს ქრისტიანულ წმინდა წიგნებს თუ შეიძლება რომ აფოკრიფები მიეტმასნოს, მით უმეტეს შეიძლება იგივე მოხდეს წმინდანთა ცხოვრებასთან და ადგილობრივ გარდამოცემებთან დაკავშირებითაც. სავარაუდოდ აქაც მსგავს შემთხვევასთან გვაქვს საქმე.
ასევე, მნიშვნელოვანია, თუ როდის იწერებოდა ქართლის ცხოვრება. მაშინ, როდესაც მუსულმან დამპყრობელთა გამო, რელიგიურად და პოლიტიკურად ძალიან მძიმე მდგომარეობა იყო საქართველოში.საფიქრებელია, რომ მსგავსი ამბები სულიერი სიმტკიცისა და გამხნევებისთვის იწერებოდა.
ასე, რომ ჩვენთან ღვთისმშობელს არ უქადაგია (არც სხვაგან უქადაგია, ეს არ იყო მისი მოწოდება) და შესაბამისად საქართველო არაა ღვთისმშობლის წილხვედრი ქვეყანა და რომც ყოფილიყო რას ცვლის ეს ქრისტიანის სულიერ ცხოვრებაში?! ჩვენთან კი, ვიცით რაც შეცვალა, რა განწყობები წარმოშვა, ქრისტიანთა ცხოვრებაში ამ ლეგენდარულმა, ადგილობრივმა გადმოცემამ. „ჩვენ გვწამს ის, რაც, ყველგან, ყოფელთვის და ყველას (ქრისტიანებს) სწამდა“. წმ. ბიკენტი ლირიკიელი. ყოვლადწმინდა ღვთისმშობელისადმი სწორი დამოკიდებულება დაგვეხმარება სულიერ ცხოვრებაში, ქრისტიანად ყოფნაში.

 

წყარო

კულტურის შესახებ

27/04/2018
By

123RF-Culture-8840141

ავტორი: თეიმურაზ ბუაძე

სიტყვა „კულტურა“ ყოველთვის ან თითქმის ყოველთვის გამოიყენებოდა, მაგრამ მასში განსხვავებულ მნიშვნელობას დებდნენ სხვადასხვა ეპოქაში. ადრე, წინა-მოდერნულ პარადიგმაში „კულტურას“ განსაზღვრების, შეფასების ფუნქცია ჰქონდა; ლაპარაკობდნენ მეტყველების, ქცევის, წერისა და ხატვის კულტურაზე, კულტურულ ადამიანზე და ა. შ. „კულტურას“ სუბსტანციური გაგება არ ჰქონდა, ის ცხოვრების, მოქმედების მოდუსის აღმნიშვნელი იყო, გულისხმობდა დახვეწილ გემოვნებას, ხელოვნებით გატაცებას, მეტყველების, ქცევის, წერის და ა. შ დახვეწილ, ელეგანტურ, არისტოკრატულ მანერას და ა.შ

აღორძინების ეპოქაში, სიტყვა „კულტურამ“ სუბსტანციური ხასიათი შეიძინა, ჰუმანისტებმა შეამჩნიეს, რომ ინდივიდუალური შემოქმედებითი აქტის დროს ადამიანი საკუთარ ადამიანურ კულტურას ქმნის. ამ დროს, უკვე, „კულტურა“ მხოლოდ შეფასებითი ფუნქციით აღარ იხმარება.

„კულტურა“ მე-20 საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი და ხშირად ხმარებადი სიტყვა გახდა. ადამიანებმა შეამჩნიეს, რომ ისინი უპირველეს ყოვლისა კულტურაში ცხოვრობენ; რომ კულტურა ყველაზე მეტად განსაზღვრავს მათ ინდივიდუალობას  და გავლენას ახდენს მათ მსოფლმხედველობაზე, სოციალურ ურთიერთობათა სტრუქტურასა და პირადი ცხოვრების წესზე; ცხადი გახდა, რომ უკულტურობა არ არსებობს ფენომენოლოგიური თვალსაზრისით ანუ არ არსებობს ყოველგვარ კულტურას მოკლებული ადამიანები; ადამიანი ყველგან და ყოველთვის რაღაც კულტურას ქმნის და მასში იწყებს ცხოვრებას და თვითაღქმას.

Read more »

პატრიარქის სააღდგომო ეპისტოლე

10/04/2018
By

2355c03020.images.new_photo.advert-folder.patriarqiუწმინდესისა და უნეტარესის, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, მცხეთა-თბილისის მთავარეპისკოპოსის და ბიჭვინთისა და ცხუმ-აფხაზეთის მიტროპოლიტ ილია II-ისა

“დაინთქა სიკვდილი ძლევითა!” (ფს. 25.8)

ყოვლადსამღვდელონო მღვდელმთავარნო, ღირსნო მოძღვარნო, დიაკონნო, ბერ-მონოზონნო, ჩემო საყვარელო სულიერო შვილებო, საქართველოს წმინდა მართლმადიდებელი ეკლესიის წევრნო, სამშობლოში მკვიდრნო და ჩვენი ქვეყნის საზღვრებს გარეთ მცხოვრებნო თანამემამულენო,
ქრისტე აღდგა!

მენელსაცხებლე დედებთან და მაცხოვრის მოწაფეებთან ერთად საფლავის ლოდსა ზედა მჯდომარე ანგელოზი ჩვენც გვამცნობს, რომ ჯვარცმული ღმერთი საფლავში აღარ არის, რომ
ქრისტე აღდგა!
აღდგა ღმერთი, უძლურთა ძლიერება, მდაბალთა აღმაღლება, მოკვდავთა უკვდავება.
Read more »