საღვთისმეტყველო ლიტერატურა

ღვთისმშობლისადმი საქართველოს წილხვდომილობის შესახებ

10/05/2018
By

qriste-agsdga_3ავტორი: ოთარ მუშკუდიანი

დასაწყისშივე უნდა ითქვას, რომ “წილხვდომილობა” არ არის მისტიკური მნიშვნელობის მქონე სიტყვა, არამედ, სრულიად პრაგმატული შინაარსის მატარებელია და აღნიშნავს იმას, თუ კენჭისყრის შედეგად ვის, რომელ ქვეყანაში უნდა ექადაგა (ეხარებინა). სწორედ ეს იყო მოციქულების უშუალო მოწოდება. წმ. წერილიდან ჩანს, რომ ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მოწოდება არ იყო სახარების სიტყვიერი ქადაგება, რა თქმა უნდა, იგი თავისი უწმინდესი ცხოვრებით, ხორცს ასხამდა სახარებისეულ იდეალს. ასევე აუცილებელია ითქვას, რომ წმ. წერილის გარდა, ეკლესიაში არსებობს წმ. გარდამოცემა. მაგალითად, ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის შესახებ, წმ. გარდამოცემიდან ვიცით მისი “მიძინება”, “ტაძრად მიყვანება”, “შობა”, რომელიც საყოველთაო, მსოფლიო სწავლებაა ეკლესიაში და ეს საყოველთაოობა ასახულია ხატწერაში. მთელს მსოფლიოში არსებობს ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების, ტაძრად მიყვანების და შობის ფრესკები, ხატები. მაგალითად, ხარების დღესასწაულის შესახებ ცნობები წმ. წერილშია. ხოლო, რაც შეეხება “ღვთისმშობლისადმი ქართლის წილხვდომილების” საკითხს, იგი არაა საყოველთაო გარდამოცემის ნაწილი, არამედ მის შესახებ ცნობები (ერთმანეთისაგან განსხვავებული), ძირითადად, ეყრდნობა ქართლის ცხოვრებას და წმ. სტეფანე ათონელის წიგნს “გონითი სამოთხე”. აი, რას ვკითხულობთ ამ წიგნში: “მოციქულებმა წილი ყარეს, თუ რომელ ქვეყანაში უნდა წასულიყვნენ საქადაგებლად, ყოვლადწმიდამ თქვა: “მნებავს მეც ვიყარო წილი თქვენთან ერთად, რომ არც მე დავრჩე ჩემი წილხვედრი ქვეყნის გარეშე, რომელიც უფლის ნებით მეუწყება მე. “ამ წილისყრის შემდეგ მარიამს წილად ხვდა იბერიის ქვეყანა, ყოვლადწმიდა ღვთისმშობელი მზად იყო სულიწმინდის გარდამოსვლისთანავე წასულიყო იბერიის ქვეყანაში, მაგრამ ღვთის ანგელოზმა უთხრამას, არ განშორებოდა იერუსალიმს”. ქართლის ცხოვრება ასე აღწერს ამ ამბავს: “უფლის ამაღლების შემდეგ, როცა მოციქულებმა წილი-იგდეს, მაშინ ყოვლადწმიდა ღვთისმშობელს წილად ხვდა “მოქცევაი ქვეყანისა საქართველოისა” ყოვლადწმიდა ღვთისმშობელს ჩვენებით ეჩვენა მისი ძე, რომელმაც უთხრა, რომ იგი არ უგულებელსყოფდა ერსა მას საზეპუროსა “უფროის ყოველთა ნათესავთა” მისითა მეოხებითა. “ხოლო შენ წარავლინე პირველწოდებული ანდრია ნაწილსა მას შენდა ხუედრებულსა და თანა წარატანე ხატი იგი ვითარცა პირსა შენსა დადებითა გამოისახოს და შენ წილ ხატი იგი შენი მკვიდრობდეს მცველად მათდა უკუნისამდე ჟამთა”. ეს ორი თხრობა ეწინააღმდეგება ერთმანეთს. პირველის მიხედვით, თითქოს ანგელოზმა უთხრა ღვთისმშობელს, რომ დარჩენილიყო იერუსალიმში, მეორის მიხედვით კი, უფალმა იესო ქრისტემ. ამ საკითხზე თუ რაიმე მსჯელობას ვაწარმოებთ, ძირითადად ზემოთ მოყვანილი წყაროების მიხედვით უნდა ვიმსჯელოთ. ვინც ღვთისმშობლისადმი ქართლის წილხვდომილობის აპოლოგეტია, ყველა ამ წყაროებს იხმობს, მაგრამ უცნაურია, რომ სწორედ ამ თხრობებშივე, ღმერთი აუქმებს ღვთისმშობლისადმი ქართლის წილხვდომილობას ( უშუალოდ თვითონ ან ანგელოზის მეშვეობით). აბსურდთან გვაქვს საქმე. ორი ვერსია უნდა განვიხილოთ, სხვა ვერსია არ რჩება. წმ. სტეფანე ათონელის წიგნის „გონითი სამოთხის“ მიხედვით, ღვთისმშობელმა თვითონვე მოისურვა წილხვდომილობა, რაზეც ანგელოზმა, უფლის სახელით უარი განუცხადა, თუმცა ტექსტში ნათქვამი იყო, თითქოს ღვთისმშობელმა თქვა, რომ „უფლის ნებით“ ეუწყებოდა თუ რომელ ქვეყანაში ხვდებოდა წილად ქადაგება, ამის მერე შეხვდა იბერიის ქვეყანა, შემდგომ, ისევ „უფლის ნებით“ შეჩერდა წილხვდომილობის განხორციელება. როგორი აბსურდი გამოვიდა, ერთის მხრივ, თითქოს ღვთისმშობელს ღმერთმა მოუწოდა საქადაგებლად (საწილხვედროდ) და ამის შემდეგ, თვითონ ღმერთმავე გააუქმა თავისი ბრძანება. „გონით სამოთხეში“ ამით ამოიწურება ეს ამბავი და ჩვენთვის ნაცნობი გაგრძელება აღარ აქვს. ეპისკოპოსმა პორფირი უსპენსკიმ ეს მონათხრობი შეადარა 11 ძველ წყაროს, რომლებიც დედა ღვთისმშობელზე მოგვითხრობენ (მათ შორის ევსევის, სოკრატეს, სოზომენის, ევაგრეს, წმიდა ანდრია კრიტელის, წმიდა სვიმეონ მეტაფრასტისა და სხვების ნაშრომებს) და დაასკვნა, რომ “ათონის მთაზე დედა ღვთისას მოგზაურობა სანდო წყარო არ იყო. არცერთ მათგანში ნახსენები არ არის, რომ ყოვლადწმიდა ქალწული ათონზე იმყოფებოდა; პირიქით, თითოეული მათგანი დანამდვილებით ადასტურებს, რომ მაცხოვრის ამაღლების შემდეგ ის მიძინებამდე სიონში იოანე ღვთისმეტყველის სახლში ცხოვრობდა და მხოლოდ მისი მიძინების შემდგომ წავიდა მოციქული ეფესოში…” ხოლო „ქართლის ცხოვრებაში“ გაგრძელება ასეთია, რომ თითქოს ანდრიამ მოციქულმა გადაიბარა ქადაგების ფუნქცია, მაგრამ ერთი პირობით, როგორც თეოლოგიისა და ფილოლოგიის დოქტორი, პროფესორი, ბატონი ედიშერ ჭელიძე ამბობს, იმის მიუხედავად, რომ ანდრია მოციქულმა შეითავსა ღვთისმშობლის ეს ფუნქცია, ღვთისმშობლისადმი ქართლის წილხვდომილება მაინც რჩება და არ გაუქმებულა. კითხვაზე, თუ რას ნიშნავს წილხვდომილობა მაინც რჩება, როცა ის რაღაც აბსტრაქტული კატეგორია კი არა, კონკრეტული პიროვნების მიერ, კონკრეტულ ქვეყანაში მახარებლობისკენ მოწოდებაა, ბატონი ედიშერი ამბობს, რომ ეს საიდუმლოებაა და ადამიანური მსჯელობით ვერ ჩავწვდებით.
ეკლესიის მამათაგან, ვინც ოდესმე შეხებია სახარების გავრცელების და მოციქულთა ქადაგების საკითხებს, არც ერთს უხსენებია ღვთისმშობლის წილი ამ მისიაში. მოვიყვანოთ რამდენიმე მაგალითი: ევსები კესარიელი III -IV სს მოღვაწეა, იგი აღიარებულია საეკლესიო ისტორიის მამად, მის ნაშრომს უდიდესი ავტორიტეტი აქვს. ნეტარი თეოდორიტე კვირელი (V ს) თავის ” საეკლესიო ისტორიის” წინასიტყვაობაში მის შესახებ წერს: ,,ევსები პალესტინელმა ეკლესიებში მომხდარი მოვლენები აღწერა წმინდა მოციქულთა ისტორიიდან მოყოლებული ღვთივსათნო კონსტანტინეს ზეობამდე, მე კი ამ აღწერის დასასრულს (ჩემი) ისტორიის დასაწყისად გავხდი.“
“ასეთი იყო იუდეველთა მდგომარეობა; მაგრამ როდესაც ჩვენი მაცხოვრის წმინდა მოციქულები და მოწაფეები მთელ მსოფლიოში გაიფანტნენ, როგორც გადმოცემა გვამცნობს, თომას წილად ხვდა პართია, ანდრიას კი – სკვითია, იოანეს – ასია, სადაც გაატარა მთელი ცხოვრება და აღესრულა ეფესოში, პეტრემ კი, უქადაგა გაფანტულობაში მყოფ იუდეველებსპონტოსა და გალატიაში, კაბადოკიის ბითვინიასა და ასიაში; ბოლოს კი ჩავიდა რომში, სადაც თავდაყირა ჯვარს აცვეს, რადგან ითხოვა ამ სახით ვნების ღირსი გამხდარიყო. რა უნდა ითქვას პავლეს შესახებ, რომელმაც აღასრულა ქრისტეს სახარება იერუსალიმიდან ილირიკიამდე და ბოლოს, ნერონის დროს რომში ეწამა. ამას სიტყვასიტყვით გადმოსცემს ორიგენე “შესაქმის” განმარტების მესამე ტომში”. ( ევსები კესარიელი, საეკლესიო ისტორია, წიგნი III თავი I. ძველი ბერძნულიდან თარგმნა, შესავალი და კომენტარები დაურთო ზურაბ ჯაშმა. გამომცემლობა “ახალი ივირონი” 2007 წელი)
ღვთისმშობელს საქართველოში ქადაგება რომ ხვდომოდა წილად, ეს ისეთი მნიშვნელოვანი მოვლენა იქნებოდა, რომ ევსები კესარიელი აუცილებლად ახსენებდა წიგნის ამ ნაწილში, მით უმეტეს, ეხება იმ საკითხს თუ ანდრია მოციქულმა სად იქადაგა და რა თქმა უნდა, სწორედ აქ უნდა ეთქვა, რომ ანდრიამ საქართველოში ღვთისმშობლის მაგივრად იქადაგა.
ამბობენ, რომ ეს საქართველოს ეკლესიის ტრადიციაა და არა ქართველ ავტორებთან ამიტომ არ არის ცნობები. კახეთის დედოფალ წმინდა დიდმოწამე ქეთევანის შესახებ ცნობებმა თითქმის მთელი ევროპა მოიცვა და “ყოველთა დედუფლის” შესახებ ასეთი მნიშვნელოვანი ცნობა მარტო საქართველოში როგორ მოიპოვება? დავუშვათ, რომ საქართველოს ტრადიციაა. რუის-ურბნისის ძეგლისწერა ხომ ქართულია? მასში ვკითხულობთ, “…მოციქულები, როგორც იმ სიმართლის მზის შარავანდედნი მოეფინენ ქვეყნის კიდით კიდეს და უღმრთო კერპთაყვანისმცემლობის გონებაარეულობის ყველა ნაყოფი სულიერი მახვილით მოჭრეს… მოციქულთაგან ერთი – პირველწოდებული ანდრია, მოციქულთა თავის, პეტრეს ძმა ჩვენამდე მოვიდა, სახარების საცხოვნებელი ქადაგება მთელ საქართველოში იქადაგა, ერის ურიცხვი სიმრავლე ორმაგი ეშმაკეულობის საცთურისგან განაშორა და ასწავლა ერთი ღმერთის, ქრისტეს და მათი თანაარსის სულიწმიდის თაყვანისცემა. ქართლის უმრავლესმა ერმა დიდი დროის შემდეგ დაივიწყა მოციქულის ქადაგება და კერპთა საცთურს დაუბრუნდა.
….. ვინმე ტყვე დედაკაცმა, რომელსაც ნუნნა კაპპადუკიელს უწოდებენ ჩვენში არსებული საეკლესიო მოთხრობები, თავისი სარწმუნოების მიმართ ნიშებშემოსილი სასწაულების საკვირველთმოქმედებით მიიზიდა ქართველთა სრული მოდგმა”. (რუის – ურბნისის ძეგლისწერა) სად უნდა ეხსენებინა ძეგლისწერის ავტორს ღვთისმშობლისადმი წილხვდომილობა თუ არა აქ, მაგრამ….
წყაროებთან დაკავშირებით კითხვა ჩნდება, მაგალითად, წმინდა გიორგის და წმინდა ნიკოლოზის შესახებ არცერთი ისტორიული წყარო არაფერს ამბობს და ამიტომ მათი არსებობაც უნდა უარვყოთ? ამაზე უნდა ითქვას, რომ ეკლესიაში ისტორიული წყარო არც არასდროს ყოფილა გადამწყვეტი და უმნიშვნელოვანესი ფაქტორი რაიმეს არსებობის ან არ არსებობის დასადასტურებლად, ეკლესიაში უმთავრესია თავად მსოფლიო ეკლესიისვე მოწმობა, წმ. გიორგის და წმ. ნიკოლოზის ამბავი იმიტომაც არის ჩვენთვის სარწმუნო, რომ მას მსოფლიო ეკლესია აღიარებს, რაც დასტურდება იმით, რომ მათი ხსენების დღეს მსოფლიო ეკლესია ზეიმობს, მთელს მსოფლიოშია მათი ფრესკები და გადმოცემები მათი ცხოვრები შესახებ.
ასევე დაისვა კითხვა, უამრავი ისტორიული ფაქტია, რომლის შესახებაც ერთადერთი „ქართლის ცხოვრება“ გვაწვდის ცნობებს.
რა ვქნათ, ყველაფერი გამონაგონად და ლეგენდად გამოვაცხადოთ? მაგალითად, ბასილი ეზოსმოძღვრის „ცხოვრება მეფეთ-მეფისა თამარისა“. შეიძლება მასში აღწერილი მოვლენები უცხოურ ისტორიულ წყაროებში არ გვხვდებოდეს ( ბუნებრივია ამის მოლოდინი არც გვაქვს) და ეს ცნობა სანდოდ ჩავთვალოთ, მაგრამ სახარების პირველადი ქადაგების მისია არ არის რომელიმე ერის ვიწრო ნაციონალისტური ინტერესის საგანი. ამ ლოგიკით, რომსა და ანტიოქიაში პეტრე მოციქულის მისიონერული ღვაწლის შესახებ საქართველოში არაფერი უნდა დაწერილიყო და პეტრე მოციქულზე ცნობები მხოლოდ ანტიოქიურ და რომაულ წყაროებში უნდა გვხვდებოდეს.
ვიცით, რომ ნამდვილი ოთხი სახარებაა, ხოლო უმეტესი ე.წ. სახარებებისა აპოკრიფულია, უმთავრეს ქრისტიანულ წმინდა წიგნებს თუ შეიძლება რომ აფოკრიფები მიეტმასნოს, მით უმეტეს შეიძლება იგივე მოხდეს წმინდანთა ცხოვრებასთან და ადგილობრივ გარდამოცემებთან დაკავშირებითაც. სავარაუდოდ აქაც მსგავს შემთხვევასთან გვაქვს საქმე.
ასევე, მნიშვნელოვანია, თუ როდის იწერებოდა ქართლის ცხოვრება. მაშინ, როდესაც მუსულმან დამპყრობელთა გამო, რელიგიურად და პოლიტიკურად ძალიან მძიმე მდგომარეობა იყო საქართველოში.საფიქრებელია, რომ მსგავსი ამბები სულიერი სიმტკიცისა და გამხნევებისთვის იწერებოდა.
ასე, რომ ჩვენთან ღვთისმშობელს არ უქადაგია (არც სხვაგან უქადაგია, ეს არ იყო მისი მოწოდება) და შესაბამისად საქართველო არაა ღვთისმშობლის წილხვედრი ქვეყანა და რომც ყოფილიყო რას ცვლის ეს ქრისტიანის სულიერ ცხოვრებაში?! ჩვენთან კი, ვიცით რაც შეცვალა, რა განწყობები წარმოშვა, ქრისტიანთა ცხოვრებაში ამ ლეგენდარულმა, ადგილობრივმა გადმოცემამ. „ჩვენ გვწამს ის, რაც, ყველგან, ყოფელთვის და ყველას (ქრისტიანებს) სწამდა“. წმ. ბიკენტი ლირიკიელი. ყოვლადწმინდა ღვთისმშობელისადმი სწორი დამოკიდებულება დაგვეხმარება სულიერ ცხოვრებაში, ქრისტიანად ყოფნაში.

 

წყარო

კულტურის შესახებ

27/04/2018
By

123RF-Culture-8840141

ავტორი: თეიმურაზ ბუაძე

სიტყვა „კულტურა“ ყოველთვის ან თითქმის ყოველთვის გამოიყენებოდა, მაგრამ მასში განსხვავებულ მნიშვნელობას დებდნენ სხვადასხვა ეპოქაში. ადრე, წინა-მოდერნულ პარადიგმაში „კულტურას“ განსაზღვრების, შეფასების ფუნქცია ჰქონდა; ლაპარაკობდნენ მეტყველების, ქცევის, წერისა და ხატვის კულტურაზე, კულტურულ ადამიანზე და ა. შ. „კულტურას“ სუბსტანციური გაგება არ ჰქონდა, ის ცხოვრების, მოქმედების მოდუსის აღმნიშვნელი იყო, გულისხმობდა დახვეწილ გემოვნებას, ხელოვნებით გატაცებას, მეტყველების, ქცევის, წერის და ა. შ დახვეწილ, ელეგანტურ, არისტოკრატულ მანერას და ა.შ

აღორძინების ეპოქაში, სიტყვა „კულტურამ“ სუბსტანციური ხასიათი შეიძინა, ჰუმანისტებმა შეამჩნიეს, რომ ინდივიდუალური შემოქმედებითი აქტის დროს ადამიანი საკუთარ ადამიანურ კულტურას ქმნის. ამ დროს, უკვე, „კულტურა“ მხოლოდ შეფასებითი ფუნქციით აღარ იხმარება.

„კულტურა“ მე-20 საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი და ხშირად ხმარებადი სიტყვა გახდა. ადამიანებმა შეამჩნიეს, რომ ისინი უპირველეს ყოვლისა კულტურაში ცხოვრობენ; რომ კულტურა ყველაზე მეტად განსაზღვრავს მათ ინდივიდუალობას  და გავლენას ახდენს მათ მსოფლმხედველობაზე, სოციალურ ურთიერთობათა სტრუქტურასა და პირადი ცხოვრების წესზე; ცხადი გახდა, რომ უკულტურობა არ არსებობს ფენომენოლოგიური თვალსაზრისით ანუ არ არსებობს ყოველგვარ კულტურას მოკლებული ადამიანები; ადამიანი ყველგან და ყოველთვის რაღაც კულტურას ქმნის და მასში იწყებს ცხოვრებას და თვითაღქმას.

Read more »

პატრიარქის სააღდგომო ეპისტოლე

10/04/2018
By

2355c03020.images.new_photo.advert-folder.patriarqiუწმინდესისა და უნეტარესის, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, მცხეთა-თბილისის მთავარეპისკოპოსის და ბიჭვინთისა და ცხუმ-აფხაზეთის მიტროპოლიტ ილია II-ისა

“დაინთქა სიკვდილი ძლევითა!” (ფს. 25.8)

ყოვლადსამღვდელონო მღვდელმთავარნო, ღირსნო მოძღვარნო, დიაკონნო, ბერ-მონოზონნო, ჩემო საყვარელო სულიერო შვილებო, საქართველოს წმინდა მართლმადიდებელი ეკლესიის წევრნო, სამშობლოში მკვიდრნო და ჩვენი ქვეყნის საზღვრებს გარეთ მცხოვრებნო თანამემამულენო,
ქრისტე აღდგა!

მენელსაცხებლე დედებთან და მაცხოვრის მოწაფეებთან ერთად საფლავის ლოდსა ზედა მჯდომარე ანგელოზი ჩვენც გვამცნობს, რომ ჯვარცმული ღმერთი საფლავში აღარ არის, რომ
ქრისტე აღდგა!
აღდგა ღმერთი, უძლურთა ძლიერება, მდაბალთა აღმაღლება, მოკვდავთა უკვდავება.
Read more »

“ფანტაზიები” ანტონი დიდის ცხოვრებაში

ანტონის ცხოვრების ცკლიდან, ჯოვანი ბატისტა დელლა მარკა (XVI ს).

ანტონის ცხოვრების ციკლიდან, ჯოვანი ბატისტა დელლა მარკა (XVI ს).

ავტორი: იეროდიაკვანი ლეონიდე ებრალიძე

ქრისტიანული დემონოლოგიის შესწავლის უმნიშვნელოვანეს წყაროს ჰაგიოგრაფიული ნაწარმოებები წარმოადგენენ, პირველ რიგში ცხოვრებათა, შემდეგ კი წამებათა ჟანრისა. როდესაც ჰაგიოგრაფიაზე, როგორც დემონოლოგიის შესწავლის წყაროზე ვსაუბრობთ, პირველი ნაწარმოები, რომელიც გათვითცნობიერებულ მკითხველს ახსენდება არის “ანტონი დიდის ცხოვრება”, ადრექრისტიანული ეგვიპტური დემონოლოგიის ნამდვილი ენციკლოპედია, ევაგრე პონტოელისა და იოანე კასიანეს ასკეტურ ნაშრომებთან ერთად. “ცხოვრება” ათანასე ალექსანდრიელმა 357 წელს, მონოზვნობის პატრიარქის გარდაცვალებიდან ერთი წლის თავზე დაწერა. ნაწარმოები წარმოადგენს ქრისტიანული ჰაგიოგრაფიის მოდელს და ცხოვრებათა ჟანრში ერთ-ერთი პირველია. ძირითადი კორპუსი შედგება ავტორისაგან პროტაგონისტის ბიოგრაფიის თხრობით, შუაში კი ჩართულია ანტონისეული ვრცელი სიტყვა მონოზონთადმი (VA 16-43) [1]. ანტონის ცხოვრების ქართული ვერსია XI საუკუნის დასაწყისშია თარგმნილი ექვთიმე ათონელის მიერ[2].

Read more »

ქრისტიანობა და ანტისემიტიზმი

12/03/2018
By

    phpThumb_generated_thumbnail (ებრაელობის რელიგიური ბედი)

     ავტორი: ნიკოლაი ბერდიაევი.

I.

მგზნებარე კათოლიკე ლეონ ბლუა წერდა: „დავუშვათ, ირგვლივ ადამიანებს გამუდმებით დიდი ზიზღით ელაპარაკათ თქვენს დედ-მამაზე, მათ მიმართ მხოლოდ დამამცირებელი სალანძღავი სიტყვები და სარკაზმები ეხმარათ, როგორ იგრძნობდით თავს? არადა, სწორედ ასე ექცევიან უფალ იესო ქრისტეს. ივიწყებენ ან არ სურთ ცნონ, რომ ჩვენი განკაცებული ღმერთი ებრაელია, ბუნებით უპირატესად ებრაელია, რომ დედამისი ებრაელია, ყვავილი ებრაული რასისა, რომ მოციქულები ებრაელები იყვნენ. ისევე როგორც ყველა წინასწარმეტყველი და, ბოლოს ჩვენი ლიტურგია ხომ ებრაული წიგნების მიხედვით არის შედგენილი. როგორღა შეიძლება გამოიხატოს ის საშინელი შეურაცხყოფა და მკრეხელობა, რასაც ებრაელი რასის დამცირება ჰქვია“?

Read more »

გზა რელიგიისკენ

Pavel_Florensky

ავტორი: მღვდელი პავლე ფლორენსკი

„…ახლა მოგითხრობთ ჩემი სულიერი ცხოვრების ერთ-ერთ უმნიშვლენოვანეს გარდატეხაზე. ეს დრო დღესაც განსაკუთრებული სიცხადით წარმომიდგება, თითქოს იმ შინაგანი მოვლენების ანაბეჭდი გამოიწვა და სამუდამოდ უცვლელი დარჩა. სიამოვნება უკვალოდ ქრება მეხსიერებიდან, სიხარული გვახსოვს როგორც მკრთალი, უსისხლო ჩრდილი, მხოლოდ ღრმა ტანჯვა აყალიბებს ნამდვილად ჩვენს პიროვნებას და ტოვებს მნიშვნელოვან ცვლილებებს, რომლებიც შემდგომში მუდამ აღიქმება როგორც უცვლელი „ახლა“. ასეთი, უპირატესად, შინაგანი ტანჯვაა…

Read more »

ორი ტიპის სეკულარიზმი

26/02/2018
By

ავტორი: თეიმურაზ ბუაძე1384469

 

ორი ტიპის სეკულარიზმი

 სიტყვა „სეკულარიზმს“, ძალიან იშვიათი გამონაკლისის გარდა, დასავლეთ ევროპულ ე. წ. განმანათლებლობის ეპოქას უკავშირებენ, ამიტომ რელიგიურად განწყობილი ადამიანების დიდი უმრავლესობა მას ნეგატიურ კონტექსტში მოიხსენიებს, ფიქრობენ რა, რომ სეკულარიზმის ყველა მომხრის (ისევე როგორც ფრანგული განმანათლებლების) სურვილია ჩვენი სოციალური ცხოვრება განთავისუფლდეს რელიგიის ყველანაირი, თვით მორალური, გავლენისგან და რწმენამ მთლიანად დაკარგოს მნიშვნელობა და ავტორიტეტი სეკულარიზირებულ საზოგადოებაში მსოფლმხედველობრივი, მორალური და კულტურული თვალსაზრისით.

Read more »

მეცნიერება და შუა საუკუნეების დასავლეთის ქრისტიანული ეკლესია

22/02/2018
By

Did-the-Medieval-Church-Suppress-Scienceავტორი: თეიმურაზ ბუაძე
(სტატია ჟურნალ “გული გონიერიდან”)

რელიგია და მეცნიერება ჩვენი საზოგადოებრივი ყოფის, კულტურისა და ცივილიზაციის განმსაზღვრელი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორებია. სხვადასხვა ეპოქაში, ცივილიზაციასა და კულტურაში ერთმანეთისგან განსხვავებული, მრავალფეროვანი შეხედულებები ჰქონდათ ღმერთზე, ადგილზე, სადაც რელიგიურსა და სეკულარულს შორის არსებულმა ზღვარმა უნდა გაიაროს, მეცნიერული ცოდნის შესაძენად ვარგის მეთოდებზე და, ზემოთქმულიდან გამომდინარე, რელიგიასა და მეცნიერებას შორის არსებულ თუ შესაძლებელ, სასურველ თუ დაუშვებელ ურთიერთზემოქმედების ფორმებზე. ამ მრავალფეროვნების მიუხედავად მიგვაჩნია, რომ რელიგიისა და მეცნიერების ურთიერთმიმართების საკითხის არსებითი განხილვისთვის საკმარისი იქნება თუ სიტყვა „რელიგიაში“ ქრისტიანობას ვიგულისხმებთ, „მეცნიერებაში“ კი – საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებს. რადგან, მეცნიერება – ამ სიტყვის თანამედროვე, მოდერნული გაგებით,  XVI-XVII საუკუნეების ქრისტიანულ ევროპაში ჩამოყალიბდა და, რელიგიასა და მეცნიერებას შორის ვითომდა „კონფლიქტური ურთიერთმიმართების“ თეზისის მხარდამჭერები, როგორც წესი, სიტყვა „მეცნიერებაში“ უფრო საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებს გულისხმობენ, ვიდრე ჰუმანიტარულს.
Read more »

სადიაკვნე ორარი და ე.წ. შემოსვის ლოცვასთან დაკავშირებული ერთი გაუგებრობა

ΔΙΑΚΟνοσავტორი: იეროდიაკვანი ლეონიდე ებრალიძე

სადიაკვნე ორარი და .. შემოსვის ლოცვასთან დაკავშირებული ერთი გაუგებრობა

 

როგორც მკვლევართა უმრავლესობა თანხმდება, დაახლოებით პირველი ოთხი საუკუნის განმავლობაში ლიტურგიული სამოსი არ გამოირჩეოდა სამოქალაქო სამოსისაგან. შეგვიძლია მხოლოდ ვივარაუდოთ, რომ ლიტურგიისთვის ერთხელ გამოყენებული სამოქალაქო სამოსი შემდეგ ისევ მისთვის გამოიყენებოდა და ყოველდღიურ საქმიანობაში აღარ იხმარებოდა [1]. ეს კი იმას ნიშნავდა, რომ სალიტურგიო შესამოსელი სამოქალაქო მოდის ცვლილებებს არ მისდევდა და კონსერვატიული რჩებოდა; რაც უფრო იზრდებოდა მათ შორის სხვაობა, მით უფრო მეტ საკრალურობას იძენდა კლიროსისათვის ეკლესიაში გამოყენებული შესამოსლები და ყალიბდებოდა ექსკლუზიურად კლერიკალურ, სალიტურგიო ინსიგნიებად.

Read more »

მთავარეპისკოპოსის ზენონის საშობაო ეპისტოლე ეპარქიისადმი

11/01/2018
By

დმ26169079_1647661298626577_1500782352549268283_nანისისა და აგარაკ (ახტალა)-ტაშირის , დიდი ბრიტანეთისა და ირლანდიის მთავარეპისკოპოსის ზენონის საშობაო ეპისტოლე ეპარქიისადმი

,,მალე დადგება დღესასწაული,
რომელიც არის ყველა დღესასწაულის დედა.
რომ არ ყოფილიყო შობა, არ იქნებოდა აღდგომა”. (წმ. იოანე ოქროპირი)

საქართველოს სამოციქულო მართლმადიდებელი ეკლესიის დმანისისა და აგარაკ (ახტალა)-ტაშირის, დიდი ბრიტანეთისა და ირლანდიის ეპარქიის კურთხეულო სამწყსოვ, მღვდელ-მოძღვარნო, მონოზონნო!

ორ ათასწლეულმა განვლო მას შემდეგ, რაც სიყვარულის მოძღვრების მწვერვალთან მყოფმა წმ. მოციქულმა პავლემ ეფესოში ქრისტეს ეკლესიას მიმართა: “გახსოვდეთ, რომ თქვენ, ოდესღაც ხორცით წარმართები (II,11) იმ ჟამს ქრისტეს გარეშე იყავით… არ გაგაჩნდათ სასოება და უღვთონი იყავით სოფელში (II,12) ახლა კი იესო ქრისტეში, ოდესღაც შორს მყოფნი, ახლობლები გახდით ქრისტეს სისხლით, რადგან ის არის ჩვენი მშვიდობა, რომელმაც ორნი ერთად აქცია და დაარღვია გამყოფი ზღუდე (II,13-14)”.

Read more »