ქრისტიანული ფილოსოფია

აღსარებანი ნეტარი ავგუსტინე (წიგნი პირველი)

28/02/2017
By

3249333776ნეტარი ავგუსტინეს “აღსარებანი” ლათინურ ენაზე ინგლისურენოვანი კომენტარებით იხილეთ ამ ბმულზე:

წიგნი პირველი 

ლათინურიდან თარგმნა და კომენტარები დაურთო ბაჩანა ბრეგვაძემ
წყარო

I

1. „დიდი ხარ შენ, უფალო, და ღირსი იმისა, რომ ყველა გაქებდეს: დიდია ძალა შენი და უსასრულოა სიბრძნე შენი“ [1]. და შენი ქება სურს კაცს, შენივე ქმნილებების უბადრუკ ნაწილს; კაცს, თავისი მოკვდავობით მოსილსა და თავისივე ცოდვით აღბეჭდილს, რომელიც მოწმობს, რომ შენა ხარ „მზვაობართა წინააღმდგომი“ [2]. და მაინც, შენი ქება სურს კაცს, შენივე ქმნილებების უბადრუკ ნაწილს. თვითონვე აღძრავ საიმისოდ, რომ შენი ქებით დატკბეს, რადგანაც შენთვის შეგვქმენი; და არ დაცხრება ჩვენი გული, ვიდრე არ განისვენებს შენში. მომეცი ძალა, უფალო, შევიცნო და მივხვდე, რითი დავიწყო: ჯერ გიხმო, ვიდრე ქებას შეგასხამდე, თუ ჯერ შეგიცნო და შემდეგ გიხმო? მაგრამ როგორ გიხმოს იმან, ვისაც ვერ უცვნიხარ? შენმა ვერმცნობმა შენ კი არა, შეიძლება სხვას უხმოს. ან, იქნებ, შენს შესაცნობად უმჯობესია ჯერ გიხმონ? „მაგრამ როგორ უხმობენ იმას, ვინც არა სწამთ? ან როგორ ირწმუნებენ მქადაგებლის გარეშე? და ადიდებენ უფალს მაძიებელნი მისნი“ [3]. მაძიებელნი ჰპოვებენ მას და მპოვნელნი ადიდებენ მას. მე  მოგძებნი, უფალო, შენი მხმობელი, და გიხმობ შენი მორწმუნე, რადგანაც შენი დიდება გვექადაგა ჩვენ. შენ გიხმობს, უფალო, ჩემი რწმენა, რომელიც მომეცი მე, რომელიც შთამაგონე მე შენი განკაცებული ძის მეოხებითა და შენი მქადაგებლის [4] მსახურებით.

_________________________________

[1] – ფსალმ. 144, 3; 146, 5.

[2] – იხ. იაკ. IV, 6; პეტრე V, 5.

[3] – რომ. X, 14; ფსალმ. 21,27.

[4] – ზოგიერთის კომენტატორის აზრით, აქ უნდა იგულისხმებოდეს ეკლესიის ერთ-ერთი უდიდეს მამათაგანი, მილანის არქიეპისკოპოსი ამბროსი მედიოლანელი (მილანელი; 340-397 წ.), რომელმაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ნეტარი ავგუსტინეს მოქცევაში.
Read more »

ჰუმანისტური ფასეულობები და გრიგოლ პალამას ღვთისმეტყველება

31/10/2016
By

palamaავტორი: გოჩა ბარნოვი

 (სტატია ჟურნალი “გული გონიერიდან”)

საინტერესო და მრავალგვარია ბიზანტიური ცივილიზაციის შემოქმედებითი გამოვლინება ფილოსოფიურ ასპექტში. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი XIV საუკუნის ისიხასტური დავების პერიოდია და წმინდა გრიგოლ პალამას ბრძოლა ქრისტიანული ონტოლოგიის[1] დაფუძნებისათვის, რომელიც ქმნილი ადამიანის უქმნელ ღმერთთან თანაზიარების პრინციპს ეფუძნება. ამ მიზნის განხორციელებისას ბიზანტიური ფილოსოფია პიროვნებას, არსებასა და ენერგიებს შორის ფუნდამენტურ განსხვავებას უსვამს ხაზს. XIV საუკუნეში ბიზანტიაში წარმოშობილი დავა ფაქტობრივად წარმოადგენს დაპირისპირებასa და კონფლიქტს ორ განსხვავებულ პოზიციას შორის ღმერთთან, სამყაროსა და ადამიანთან მიმართებით, რაც ჩვენ ეპოქაშიც გრძელდება. ეს ძალიან კარგად ჩანს პალამას თეოლოგიიდან, რომელიც პატერიკული ტრადიციის ფუნდამენტურ პრინციპებს ეფუძნება. საუბარია კონფლიქტზე ჰუმანიზმსა და თეანთროპიზმს (God manhood, ღმერთადამიანობას) შორის. ჰუმანისტების აბსტრაქტული ღმერთი არაფრით განსხვავდება არაცოცხალი ღმერთისაგან. პირველი მეორის „წინამორბედია“. სწორედ ასეთი ღმერთის შემოყვანა სურდათ მათ XIV საუკუნეში ეკლესიის წიაღსა და გულში. თუმცა ამ დროს მართლმადიდებლურმა სამყარომ თავისი ძველი გზა შეინარჩუნა, რომელიც დასავლეთის გზისაგან განსხვავებული იყო, რადგან მიჰყვებოდა პალამას თეოლოგიას, სიღრმისეულად დაკავშირებულს პატერიკულ ტრადიციასთან. პალამას აზროვნების სტილი მხოლოდ „ტრიადოლოგიურია“, რაც ამ წმინდანის ანთროპოლოგიასაც განსაზღვრავს, რითაც ის, როგორც უკვე აღვნიშნეთ, წინა პერიოდის პატერიკული ტრადიციის ერთგული რჩება.

Read more »

თანამედროვე ფასეულობები და ქრისტიანობა

06/10/2016
By

14555972_10154580884773594_1407020025_nავტორი: თეიმურაზ ბუაძე

სტატია ჟურნალ ”  გული გონიერიდან” (N15 ნომერი)

სტატიის ასეთი სათაური თავისთავად გულისხმობს, რომ ჩვენი აზრით, თანამედროვე საზოგადოებაში გაბატონებული ფასეულობების დიდი ნაწილი შეუთავსებელია ქრისტიანობასთან. ეს იმას ნიშნავს, რომ ისინი ან არაქრისტიანული ბუნების მატარებელი არიან თავიდანვე, ან ქრისტიანული ფასეულობების რადიკალური დამახინჯების შედეგს წარმოადგენენ. აქედან გამომდინარე, ამ სტატიის მთავარი მიზანი სწორედ იმის გარკვევის მცდელობაა, თუ საიდან მოდის თანამედროვე საზოგადოების არაქრისტიანული და ფსევდოქრისტიანული ფასეულობები.

ადვილი მისახვედრია, რომ ფსევდოქრისტიანული ფასეულობები, ისევე როგორც ყველა უმართებულო ფენომენი, მხოლოდ ისეთ საზოგადოებაში იკიდებს ფეხს, რომელშიც ადამიანები ღმერთს შორდებიან. ასეთი ზოგადი დებულებების ჩამოსაყალიბებლად სულაც არაა საჭირო ქრისტიანული ფასეულობების არსში გარკვევა, მაგრამ თუ ამ უკანასკნელის განხილვით დავიწყებთ, ეს საშუალებას მოგვცემს ნათლად დავინახოთ, როგორ ყალიბდება არასწორი ღირებულებები ადამიანური ყოფის სხვადასხვა სფეროში.

Read more »

„განანათლე ხელი შენი დარტყმით“- ძალადობის წინააღმდეგ

11/07/2016
By

Bichevanie_Hrista._Siena_1275-80_Guido_da_Siena_34h46._Altenburg._Lindenau_Muzejრატომ მოუწოდებდა იოანე ოქროპირი ღვთისმგმობელთა ცემისკენ?

შეიძლება თუ არა, ქრისტიანმა ღვთის გმობის საპასუხოდ დაარტყას ადამიანს, თუ ზემოქმედების სხვა საშუალებები ამაო აღმოჩნდება? არაერთი წელია, ინტერნეტში ამ თემაზე კამათობენ. საკითხის ძალისმიერი გადაწყვეტილების უმთავრეს არგუმენტად, ჩვეულებრივ, იმოწმებენ იოანე ოქროპირის სიტყვებს — „განანათლე ხელი შენი დარტყმით“, „შემუსრე ბაგეები“, „სილა გააწანი“ — რომლებიც წმიდა მამამ სწორედ ღვთისმგმობელთა მისამართით წარმოთქვა. ზოგიერთი ქრისტიანისთვის ისინი მანუგეშებლად ჟღერს და ლამის პირდაპირ სანქციად იღებენ ძალის გამოსაყენებლად ყველგან, სადაც ღვთის გმობას დაინახავენ. სხვებს ყურს სჭრის და აცბუნებს ზნეობრივი გრძნობა, წმიდანის უმაღლესი ავტორიტეტის მიუხედავად.

Read more »

ეკლესიასტე

04/07/2016
By

 

104832120_men3ავტორი: დეკანოზი ალექსანდრე მენი
ამაო სიამეთა წადილის გამო ვკიცხავ ჩემს თავს, რადგანაც ჩავხვდი, ამა სოფლის შვებანი წამიერი სიზმარი ყოფილა.
ფ. პეტრარკა

თუ იობის წიგნი თავისი სულისკვეთებით ანტიკურ ტრაგედიებს უახლოვდება, მაშინ ეკლესიასტე შეიძლება მივიჩნიოთ სტოელთა და ეპიკურელთა მოძღვრების ძველაღთქმისეულ პარალელად. ზოგი ავტორი იმასაც კი ფიქრობდა – ეს წიგნი, რომელიც ესოდენ არა ჰგავს ბიბლიის სხვა ნაწილებს, უშუალოდ ბერძნული გავლენით შეიქმნაო. სინამდვილეში კი ეკლესიასტე წმინდა აღმოსავლური ქმნილებაა და მისი იდეების მსგავსება დასავლურ ფილოსოფიასთან უშუალო სესხების ჰიპოთეზის გარეშეც აიხსნება, ხოლო რაც შეეხება იმ წყაროებს, რომლებიც კვებავდნენ წიგნის ავტორის შეხედულებებს, ისინი პირქუშ ბაბილონურ სიბრძნეში უნდა ვეძიოთ.

Read more »

სულის უკვდავების შესახებ

01/06/2016
By

dc3e26e4-7d14-4666-8bd4-cd97779fdd26ფილოსოფიურ-რელიგიური შეხედულებები სულისა და მისი უკვდავების შესახებ

ავტორი: თეიმურაზ ბუაძე

(სტატია -ჟურნალ “გული გონიერი” დან)

ყველა ძველ ფილოსოფოსთან ვხვდებით მოძღვრებას ადამიანის სულის შესახებ, რაც საკვირველი არაა, რადგან ის პირდაპირ უკავშირდება უკვდავების საკითხს; ეს უკანასკნელი კი ადამიანური ყოფის ცენტრალური ეგზისტენციალური პრობლემაა. ძველ ეპოქაში ადამიანთა აბსოლუტურ უმრავლესობას სწამდა, რომ ისინი გარდაცვალების შემდეგაც აგრძელებდნენ არსებობას; ხოლო ის, რაც არსებობას აგრძელებდა, ცხადია, სული იყო. ამიტომაც ეს სიტყვა თითქმის ყველა ძველ კულტურაში, აღნიშნავს იმას, რაც ჩვენში არამატერიალურია, ხრწნას და დაშლას არ ექვემდებარება, ანუ იმას, რისი შეხება და შეხედვა არ შეგვიძლია, რაც უფორმოა და უსხეულო.

დასავლეთში პირველი ფილოსოფიური ხასიათის რეფლექსია სულისა და მისი უკვდავების შესახებ ძველ საბერძნეთში გვხვდება. ეს ბუნებრივია, რადგან ფილოსოფია პირველად სწორედ იქ წარმოიშვა. საზოგადოდ, ფილოსოფოსებთან ძალიან იშვიათად ვპოულობთ ერთსულოვნებას თვით ყველაზე ბაზისურ კითხვებზე. ამ მხრივ გამონაკლისი არც ძველი საბერძნეთი იყო. იქ უაღრესად განსხვავებულ შეხედულებებს ვპოულობთ ჩვენს განსახილველ საკითხებთან დაკავშირებით.

Read more »

მართლმადიდებელი ფუნდამენტალიზმი

13152763_1169361429761650_1007348031_nავტორი: გიორგი ე. დემაკოპულოსი. ისტორიული თეოლოგიის პროფესორი; ფორდჰემის უნივერსიტეტის მართლმადიდებელი ქრისტიანული კვლევის ცენტრის დირექტორი და თანადამფუძვნებელი.

მართლმადიდებელი ქრისტიანობის ერთ-ერთი ქვაკუთხედი მისი ეკლესიის მამათა თაყვანისცემაა, რომლებიც იყვნენ, არა მხოლოდ სიწმინდის მაგალითნი, არამედ თავიანთი დროის უდიდესი მოაზროვნეები. წმ. ბასილი დიდის, წმ. გრიგოლ ღმრთისმეტყველისა და წმ. მაქსიმე აღმსარებლის ნაწერები იყო და ყოველთვის დარჩება მართლმადიდებელი ქრისტიანის ცხოვრებისა და რწმენის განუყოფელ გზამკვლევად.

Read more »

ღმერთი, ნიჰილიზმი და ღირსეული ცხოვრება

26/04/2016
By

54859679-600x450

ცნობილმა ღვთისმეტყველმა მიროსლავ ვოლფმა “მართლმადიდებლობა და მსოფლიო”-ს ოფიციალურ არხზე pravmir.ru წაიკითხა ლექცია „ღმერთი, ნიჰილიზმი და ღირსეული ცხოვრება.“

https://www.youtube.com/watch?v=qyDi-kfy94U#t=1382

გთავაზობთ მის სრულ ტექსტს.
მთარგმნელი  – ეკა ვეკუა

მიროსლავ ვოლფი – ღვთისმეტყველი, პროტესტანტი მღვდელი. სისტემური თეოლოგიის პროფესორი იელის უნივერსიტეტში. დირექტორი და დამფუძნებელი Yale Center for Faith and Culture. იელის საღვთისმეტყველო სკოლაში, ჰენრი რაიტის სახელობის საპროფესორო კათედრა.

იელის უნივერსიტეტი ნიუ-ჰეივენში, კონექტიკუტი, დაარსდა 1701 აივი-ლიგის წევრია და სიძველით მესამე უმაღლესი განათლების კერაა აშშ-ში. განსაკუთრებით ცნობილია მისი საბაკალავრო სკოლა, იელის კოლეჯი და იელის იურიდიული ფაკულტეტი, ორივე მათგანს აღზრდილი ჰყავს რამდენიმე აშშ-ის პრეზიდენტი დჯერალდ ფორდი, უილიამ კლინტონი, ჯორჯ ბუში, დღეს მოქმედი მთავრობის სახელმწიფო მინისტრი ჯონ კერი და სხვა სახელმწიფოების მეთაურები. ფიზიკოსი ერნესტ ლურენსი. 1861 წელს იელის ხელოვნებათა და მეცნიერებათა პოსტსაბაკალავრო სკოლამ პირველი ფილოსოფიის დოქტორის დიპლომი გასცა აშშ-ში. აქ სწავლობდა ცნობილი ფილოსოფოსი და თეოლოგი რობერტ ნევილი. ასევე გამოირჩევა იელის დრამატული სკოლა, რომელმაც მრავალი ჰოლივუდის და ბროდვეის გამოჩენილი მსახიობი აღზარდა მაგ. მერი სტრიპი, სიუზენ უივერი. იელის ხელოვნების, მუსიკის, სამედიცინო და არქიტექტურის სკოლები ამ სფეროებში ერთ-ერთ საუკეთესოდ მიიჩნევა ქვეყანაში.

Read more »

ქრისტიანობა და ლიბერალიზმი

05/04/2016
By

liberalismავტორი:  თეიმურაზ ბუაძე

ქართველ მორწმუნეთა და სასულიერო პირთა გარკვეულ წრეში სიტყვა „ლიბერალიზმი“ ძალიან უარყოფითი რენომეთი სარგებლობს. ჩემი აზრით, ამას სამი უმთავრესი მიზეზი აქვს. პირველი, ესაა რუსული რელიგიური ლიტერატურა, რომლებიც „რომის მესამე იმპერიის“ სულისკვეთების მქონე ავტორების მიერაა დაწერილი, რომლებსაც ყველანაირი ლიბერალური აზრი, რომელიც ეჭვის ქვეშ აყენებს რუსული იმპერიის მართლმადიდებლურ მისიას, თავად მართლმადიდებლობის საწინააღმდეგო ძალად მიაჩნიათ; მეორე, ზოგიერთი ლიბერალის აგრესიული, ანტიეკლესიური პოზიცია, რომელიც სულაც არ გამომდინარეობს კლასიკური პოლიტიკური ლიბერალიზმის ბუნებიდან და აქედან გამომდინარე, თავად ამ ლიბერალის ბრალია და არა ლიბერალიზმის; მესამე, ზოგადად ლიბერალიზმის მოწინააღმდეგენი კარგად არ იცნობენ კლასიკური, პოლიტიკური ლიბერალიზმის ბუნებას. ჩემი სტატიის მიზანი სწორედ ამ ავთენტურ პოლიტიკურ ლიბერალიზმზე საუბარია. აქედან გამომდინარე, როცა ამ სტატიაში სიტყვა „ლიბერალიზმს“ ვიყენებ არსად არ ვგულისხმობ რელიგიურ ლიბერალიზმს ანუ ლიბერალურ თეოლოგიას და წმინდად მსოფლმხედველობრივ ლიბერალიზმს, რომელიც არსებითად განსხვავდება პოლიტიკური ლიბერალიზმისაგან. Read more »

პაულ ტილიხი

23/03/2016
By

paul-tillich

ავტორი: ზურაბ ეკალაძე

(სტატია -ჟურნალ “გული გონიერიდან”) 

ამ ავტორის სხვა სტატიები:

ეტიენ ჟილსონი

ტეიარ დე შარდენი

ბონავენტურა

პაულ (პოლ) ტილიხი (Tillich) მეოცე საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი და გავლენიანი პროტენტასტი თეოლოგი და ფილოსოფოსია. იგი ე. წ. „დიალექტიკური თეოლოგიის“ წარმომადგენლად ითვლება, თუმცა ხშირად მის ნააზრევს „ეგზისტენციალურ თეოლოგიასაც“ უწოდებენ. იგი შეეცადა გამოცხადების ქრისტიანული სიმბოლოები განემარტა, როგორც პასუხები ადამიანური არსებობის იმ კითხვებზე, რომლებიც ეგზინტეციალიზმმა წამოჭრა.

Read more »