ჩანაწერები

ზოგიერთი შენიშვნა სტატიისათვის “ევქარისტიული ცთომილებანი ლათინთა და სომეხთა ეკლესიებში”

ავტორი: იეროდიაკვანი ლეონიდე ებრალიძე

pope_fishermanring_cp_75122

წინამდებარე პუბლიკაციაში გვსურს მოკლედ შევეხოთ და რამდენიმე შენიშვნა გამოვთქვათ მღვდელ ლონგინოზ სუარიშვილის მიერ “თბილისის სასულიერო აკადემიის საღვთისმეტყველო-სამეცნიერო შრომებში” გამოქვეყნებულ სტატიაზე: “ევქარისტიული ცთომილებანი ლათინთა და სომეხთა ეკლესიებში”[1].

დასაწყისშივე აღვნიშნავთ, რომ სტატია, შესაბამისი ისტორიულ-კულტუროლოგიური კონტექსტუალიზაციის გარეშე, a priori ცდილობს დაამოწმოს ლათინურ ეკლესიაში უფუარი პურისა და სომხურ ეკლესიაში განუზავებელი ღვინის გამოყენების ტრადიციათა ცთომილება.

თუმცა, როდესაც ტრადიციათა სიმცდარეზე ვაპირებთ საუბარს, აუცილებელია სქოლასტიკური სტერეოტიპებისგან გათავისუფლება (სწორედ ბიზანტიაში შობილმა და კათოლიკურ ეკლესიაში აყვავებულმა სქოლასტიციზმმა მიგვიყვანა მსგავსი საკითხების ცალმხრივ განსჯასთან) და პატრისტიკული ხედვით აღჭურვა. შეიძლება ერთი შეხედვით უცნაურადაც კი მოგვეჩვენოს, მაგრამ ეკლესიის მამები გაცილებით აკადემიურნი და დიდი თვალსაწიერის მქონენი იყვნენ, ვიდრე საუკუნეთა გამოცდილების მქონე თანამედროვე ზიგიერთი საღვთისმეტყველო სკოლის წარმომადგენლები.

ადგილობრივი ტრადიციისადმი პატრისტიკული დამოკიდებულების გადასააზრებლად, ნეტარი ავგუსტინესეული ერთი მაგალითით შემოვიფარგლებით: “როგორც ზემოთაც ვთქვი, სახარებასა და მოციქულთა ნაწერებში, რომელნიც წარმოადგენენ ახალი აღთქმის ნაწილს, არ არის გაწერილი თუ ზუსტად რომელ დღეებში ეგების მარხვა, რამდენადაც ეს პრაქტიკაც ჰპოვებს თავის ადგილს მეფის ასულის, ანუ ეკლესიის ფერადი სამოსლის მრავალსახეობაში, როგორც სხვა უამრავი [ტრადიცია, პრაქტიკა], რომელთა რიცხოვნების გამო ჩამოთვლა შეუძლებელია. ამიტომაც მსურს მოგითხრო, მილანის ეპისკოპოსის, უღირსეულესი ამბროსის, რომლის მიერაც მოვინათლე, პასუხი ჩემს მიმართ, როდესაც მას მივმართე ამ შეკითხვით[…] დედაჩემი შეწუხებული იყო და არ იცოდა, უნდა ემარხულა შაბათ დღეს, როგორც ჩვენს ქალაქშია მიღებული, თუ უნდა ეჭამა, როგორც მილანის ეკლესიაშია მიღებული, მისი მწუხარების გამო მივმართე ხსენებულ ღვთის კაცს, რომელმაც მომიგო: ‘რა შემიძლია ვასწავლო სხვებს, იმაზე მეტი, რასაც მე თავად ვიქმ? […] როდესაც ვარ აქ [მილანში], შაბათობით არ ვმარხულობ, ხოლო როდესაც ვარ რომში, შაბათობით ვმარხულობ. რომელ ეკლესიაშიც არ უნდა იყოთ, დაიცავით ადგილობრივი წესი, რომ არ იქცეთ დაბრკოლების მიზეზად[2].

ყურადღება მივაქციოთ იმ ფაქტს, რომ მოცემული მონაკვეთის სამივე პროტაგონისტი წმინდანია და სამივე მათგანი თანაბრად აღიარებს სხვა გეორგრაფიულ-კულტურულ არეალში არსებულ განსხვავებულ საეკლესიო ფორმათა ლეგიტიმურობას, ამდენად, როდესაც საკუთარისაგან განსხვავებულ ტრადიციებზე ვსაუბრობთ, უნდა მოვახერხოთ მაქსიმალურად გავთავისუფლდეთ სტერეოტიპებისაგან, ამისთვის კი დასახული საკითხის საფუძვლიანი, აკადემიური შესწავლაა საჭირო, მთელი რიგი გარეშე ფაქტორების გათვალისწინებით. თუმცა ამ ეტაპზე არ გვსურს სტატიაში მოცემულ ორ ძირითად თეზისსა და კვლევის მეთოდოლოგიის დეფექტებზე ვრცლად საუბარი, რადგან შესაძლოა აღქმული იქნეს, როგორც ლათინური და სომხური ეკლესიების აპოლოგია. მხოლოდ ნაშრომის შესავალით შემოვიფარგლებით, რამდენადაც პირველივე გვერდი მნიშვნელოვან ინფორმაციას გვაწვდის ლიტურგიული მეცნიერებისადმი სტატიის დამოკიდებულებაზე. ძირითადად სამ პუნქტზე გავამახვილებთ ყურადღებას:

  1.            პირველივე აბზაცში ავტორი თვითწინააღმდეგობრივად აცხადებს, რომ “ევქარისტიული მღვდელმოქმედების წმინდა წეს-განგება, რაც მოციქულთა დროსვე განისაზღვრა და დადგინდა, დღემდე უცვლელია”. სავარაუდოდ ავტორს სურდა ეთქვა, რომ წმ. ევქარისტიის არსი, ეკლესიას დღემდე ისევე ესმის, როგორც მოციქულთა ეპოქაში და დღემდე წმინდა მართლმადიდებელი ეკლესია იმავე რწმენით, იმავე მანდატითა და შეგნებით აღასრულებს წმინდა ევქარისტიას, როგორც ამას იესო ქრისტეს მოწაფეები აღასრულებდნენ. ამ გაგებითა და ევქარისტიის ზედროული, ესქატოლოგიური ბუნების ძალით, ფორმათა ცვალებადობის მიუხედავად, ეკლესიის მიერ ნებისმიერ ეპოქაში აღსრულებული ევქარისტია, იგივე არის იესო ქრისტეს აღსრულებული ევქარისტიისა. თუმცა ავტორი “წეს-განგებაზე” საუბრობს, ეს კი გაიგება როგორც ფორმათა (ტექსტები, ჟესტები, ინსტრუმენტები) იგივეობრიობა, რაც ისტორიულ სიმართლეს არ შეესაბამება, საკმარისია ვიფიქროთ თავად პოსტაპოსტოლური ეპოქის ლიტურგიულ მოწმობათა დიდ სხვაობრიობაზე, რომ მსგავსი დებულება აბსოლუტურად გაუმართლებელი აღმოჩნდეს[3].
  2.            მეორე აბზაცი პირველ აბზაცთან თვითწინააღმდეგობრივი განცხადებით იწყება: “მოგვიანებით სხვადასხვა ადგილობრივი ეკლესიის ღვთისმსახურებაში გაჩნდა მეტ-ნაკლებად განსხვავებული ტრადიციები” თუმცა, სამწუხაროდ, არც მოცემული აბზაცის აზრი შეესაბამება მეცნიერულ მოცემულობას. რობერტ ტაფტმა სწორედ შენიშნა სხვაობა XIX და XX საუკუნის მიდგომებს შორის: “XX საუკუნემდე განსხვავებული ლიტურგიული წესების შესახებ არსებულ თეორიებში დომინირებდა აზრი ე.წ. ‘რიტუალების დივერსიფიკაციაზე’, გერმანელი მკვლევარის, ფერდინანდ პრობსტის მიერ ფორმულირებული. ამ თეორიის თანახმად დასაწყისში არსებობდა საერთო სამოციქულო ლიტურგია, რომელიც ეტაპობრივად გადაიზარდა სხვადასხვა წესის ლიტურგიებში. […] ანტონ ბაუმშტარკმა კი დაამტკიცა, რომ პირველი სამი საუკუნის განმავლობაში ქრისტიანობა იცნობდა ადგილობრივი ლიტურგიების დიდ სიმრავლეს. […] საეკლესიო ადმინისტრაციული ერთეულების, შემდგომში საპატრიარქოების, განვითარებასთან ერთად კი ქრისტიანობა განიცდიდა რიტუალთა უნიფიკაციის მუდმივად მზარდ პროცესს, არსებული საეკლესიო ადმინისტრაციების საზღვრებში[4], და მართლაც, ანტონ ბაუმშტარკის ფუნდამენტურ ნაშრომში “კომპარატიული ლიტურგია” წარმოდგენილი სამი კანონიდან, რომელნიც ლიტურგიული კვლევის პრინციპულ მეთოდებს წარმოადგენენ თანამედროვე მეცნიერისთვის, პირველივე სწორედ ამ კანონზომიერებას ამტკიცებს: რიტუალები ადგილობრივი თემებიდან ნელ-ნელა უნიფიცირდებიან ცენტრისკენ და არა პირიქით[5]. ალბათ ნიშნეულია, რომ პირველივე ბიბლიოგრაფიული ერთეული, რომელსაც სტატიის ავტორი ეყრდნობა, სწორედ XIX საუკუნეში, 1855 წელსაა გამოცემული, კიევის აკადემიის ნაკლებად ცნობილი პროფესორის, ივანე ბობროვნიცკის მიერ.
  3.           მომდევნო აბზაციც ისტორიულ რეალობასთან შეუსაბამო მტკიცებით იწყება: “IV საუკუნიდან ბიზანტიის ეკლესიაში და მართლმადიდებლურ აღმოსავლეთში ერთიანი სახის ღვთისმსახურება მკვიდრდება…” ცალკე კვლევის საგანია რას გულისხმობს ავტორი, როდესაც IV საუკუნესთან მიმართებაში იყენებს ისეთ მყიფე დეფინიციებს, როგორიცაა “ბიზანტიის ეკლესია” და “მართლმადიდებლური აღმოსავლეთი”, მაგრამ რასაც არ უნდა გულისხმობდეს, მოცემული მტკიცებაც რომ არ შეესაბამება ისტორიულ სიმართლეს, ამის მაგალითად ისიც კმარა, რომ ვიდრე XI საუკუნემდე საქართველოში აღსრულებული ლიტურგია და კონსტანტინოპოლში აღსრულებული ლიტურგია არათუ ერთიანნი იყვნენ, არამედ განსხვავებულ ლიტურგიული ოჯახებს წამოადგენდნენ: კონსტანტინეპოლში დასავლურ-ანტიოქიურ მოდელზე ყალიბდებოდა ბიზანტიური ოჯახი, საქართველო კი ვიდრე XI საუკუნის ბიზანტინიზაციამდე, რჩებოდა იერუსალიმურ ლიტურგიულ ოჯახში[6].

როგორც უკვე ვთქვით, ჩვენი პუბლიკაციის მიზანი დასახელებული სტატიის შესავლისათვის სამი ფუნდამენტური შენიშვნის დართვა იყო. ვფიქრობთ მოცემული შენიშვნების წყალობით მკითხველს გარკვეული წარმოდგენა შეექმნება სტატიაში გამოთქმულ ზოგიერთ გაუმყარებელ დებულებაზე, მეორეს მხრივ ისიც არ უნდა დავივიწყოთ, რომ შეცდომებისგან დაზღვეულნი არავინ ვართ, მითუმეტეს კვლევისთვის საჭირო ინსტრუმენტების არარსებობის პირობებში.

 

[1] იხ. სუარიშვილი, ლ., ევქარისტიული ცთომილებანი ლათინთა და სომეხთა ეკლესიებში, ჟურნ. თბილისის სასულიერო აკადემიის საღვთისმეტყველო-სამეცნიერო შრომები, 7 (2017), გვ. 485-497.

[2] Aurelius Augustinus Hipponensis, Epistola 36 (14:32), In CSEL 34 (1), Wien 1895, 61-62.

[3] იხ. Siniscalo, P., L’eucaristia nei padri apostolici, In Dizionario di Spiritualità Biblio-Patristica, L’Eucaristia nei Padri della Chiesa, Vol 20, Roma 1998, გვ. 12-61.

[4] Taft, R.F., The Byzantine Rite, A Short History, Collegeville 1992, გვ. 24-25.

[5] Baumstark, A., Litutgie comparée, Chevetogne 1934, გვ. 16-32.

[6] Tarchnišvili, M., Georgia, In Enciclopedia Cattolica VI, Città del Vaticano 1951, გვ. 74, (= თარხნიშვილი, მ., წერილები, თბილისი 1994, გვ. 241).

 

აბორტი და კონტრაცეფცია – მსოფლიო პატრიარქი ბართლომე

05/10/2017
By

Thessaloniki

 

“… ქალისა და კაცის სიყვარული არ არის გამართლებული და განპირობებული მხოლოდ ბავშვების მოვლინებით ამ ქვეყანაზე, ბავშვი ეს უკვე სიყვარულის ნაყოფი და შედეგია. თქვენ არ უნდა ელოდეთ პატრიარქისაგან მოთხოვნებს და აკრძალვებს, თუ როგორ უნდა გიყვარდეთ ერთმანეთი! ორივე პატრიარქი, ბართლომე პირველი და მისი წინამორბედი, პატრიარქი ათენაგორა აცხადებდნენ: თუ კაცსა და ქალს ჭეშმარიტი სიყვარულით უყვართ ერთმანეთი, მე არაფერი მესაქმება მათ საძინებელ ოთახში! ხოლო რაც შეეხება ჩასახვის კონტროლის მეთოდებს, მათ უნდა იხელმძღვანელონ პირველ რიგში პირადი სინდისით, ასევე პირადი ექიმის და პირადი სულიერი მოძღვრის რჩევით. ეს ჩემი საქმე არ არის! რაც შეეხება აბორტს, ეს ძლიერ მტკივნეული მომენტია ქალისათვის და ღრმა ჭრილობას აყენებს მის ქალურობას. ამიტომ ჩვენ არ შეგვიძლია არ ვთქვათ მთელი სერიოზულობითა და კატეგორიულობით , რომ აბორტი საკუთარი კომფორტისათვის ყოვლადმიუღებელია და არ არის რეკომენდირებული. მაგრამ არსებობს გამოუვალი მდგომარებები, როდესაც აბორტი შეიძლება მიჩნეულ იქნეს ნაკლებ ბოროტებად, ასე მაგალითად, როდესაც მომავალი დედის სიცოცხლე საფრთხეშია. მთელ რიგ შემთხვევებში, ქალები უფრო პასუხისმგებლობით ეკიდებიან ამ საკითხს, ვიდრე კაცები, ზოგიერთი კაცები ძალადობენ რა ქალებზე ან უკვე ჩასახულ ნაყოფის პასუხსიმგებლობაზე უარს აცხადებენ. ფაქტიურად ისინი უბიძგებენ ახლადდაორსულებულ ქალებს უარი თქვან ბავშვზე – ახალი სოცოცხლის მოვლინებაზე ჩვენს სამყაროში…”
წყარო: Conversations With Ecumenical Patriarch Bartholomew I-Olivier Clement.
თარგმნა შოთა კინწურაშვილმა

 

 

 

მეცნიერება და რელიგია

24/05/2017
By

12ავტორი: თემურ ბუაძე

პაპმა ფრანცისკემ ვატიკანში დაპატიჟა მსოფლიოს წამყვანი კოსმოლოგები და მეცნიერები, რათა თეოლოგებთან ერთად განიხილონ მეცნიერულ წრეებში საყოველთაოდ აღიარებული სამყაროს წარმოშობის კოსმოლოგიური მოდელი – დიდი აფეთქების თეორია. პაპის სურვილია ერთმანეთთან კიდევ უფრო დაახლოოს ქრისტიანული რწმენა და მეცნიერება; მას უნდა ხაზი გაუსვას, რომ ახალი მეცნიერული თეორიები შინაგანი აუცილებლობით წინააღმდეგობაში არ მოდიან ქრისტიანული რწმენის დოქტრინალურ საფუძვლებთან.
ზოგიერთი მართლმადიდებელი მორწმუნე პაპის ამ სურვილში მოდერნისტული ტენდენციებისადმი ეკლესიის დაქვემდებარების აქტს ხედავს, სინამდვილეში პაპის მოქმედება მოდერნისტული ჟესტი კი არაა, არამედ ღრმად გააზრებული თეოლოგიური პოზიცია.
დიდი ქრისტიანული ღვთისმეტყველება ყოველთვის და ყველგან იქმნებოდა ქრისტიანული რწმენის მიერ თანამედროვე ფილოსოფიური და მეცნიერული ცოდნის სათანადო ასიმილაციის შედეგად. დიდი ქრისტიანი ღვთისმეტყველები ბასილი დიდი, გრიგოლ ღვთისმეტყველი, გრიგოლ ნოსელი, მაქსიმე აღმსარებელი და ა.შ. თავიანთი საღვთისმეტყველო აზრის ჩამოყალიბებისას პლატონის, არისტოტელეს, ნეოპლატონური ფილოსოფიების ასიმილაციას ახდენდნენ, ისინი ქრისტიანული რწმენის დოქტრინალური მოძღვრების გადმოსაცემად სისტემატიურად იყენებდნენ მათი თანამედროვე ფილოსოფოსების ნააზრევს, ფილოსოფიურ ტერმინებსა და ინტუიციას. ასევე იყო ნატურფილოსოფიის (წინამოდერნული მეცნიერება) შემთხვევაშიც. ბასილი დიდი და გრიგოლ ნოსელი შესაქმის კომენტირებისას მაშინდელი ნატურფილოსოფიური ცოდნის შეთავსებას ცდილობდნენ გამოცხადებით ჭეშმარიტებასთან. შუა საუკუნეებში პლატონის წიგნთაგან ყველაზე პოპულარული “ტიმეოსი” იყო, რომელშიც პლატონური კოსმოლოგიაა გადმოცემული. ქრისტიანი მამები არასდროს უარყოფდნენ ფილოსოფიას და მეცნიერებას იმ საბაბით, რომ ისინი ყველაფერში ზუსტად არ ეთანხმება წმინდა წერილის ბუკვალურ ინტერპრეტაციას. ასეთ რიგორისტულ, ობსკურატნისტულ და იზოლაციურ პოზიციას ეკლესია გნოსომახიურ (ცოდნისმოძულეობა, მეცნიერებათმოძულეობა) ერესად მოიხსენიებს.
თანამედროვე თეოლოგიის ამოცანაა კარგან ჩაწვდეს თანამედროვე მეცნიერებას და შეეცადოს აჩვენოს, რომ ჩვენი რწმენის პრინციპები წინააღმდეგობაში არაა ფუნდამენტურ მეცნიერულ მონაცემებთან.
მეცნიერებას ათეისტურ გარემოშიც შეუძლია არსებობა, მას არ ჭირდება რელიგიურ დოქტრინებთან ეძიოს თავსებადობა, სამაგიეროდ ეკლესიის ინტერესებში შედის აჩვენოს, რომ მისი მოძღვრება წინააღმდეგობაში არაა ფუნდამენტურ მეცნიერულ ფაქტებთან. აუცილებელი არაა ეკლესიამ რომელიმე კონკრეტული მეცნიერების ჭეშმარიტება აღიაროს (თეორიები ხშირად იცვლება), მაგრამ აუცილებელია ხაზი გაესვას იმ ფაქტს, რომ ეკლესიური სწავლება წინააღმდეგობაში არაა მეცნიერულ ფაქტებთან. ამის გასაკეთებლად ორი რამაა საჭირო: ახალი მეცნიერული თეორიების კარგად ცოდნა და იმის გათვალისწინება, რომ წმინდა წერილი წმინდად მეცნიერულ ცოდნას არ იძლევა. გალილეო გალილეის ცნობილი გამოთქმის თანახმად, მეცნიერება გვამცნობს, თუ როგორაა ცა მოწყობილი, წმინდა წერილი კი ზეცაში მოხვედრის გზას გვიჩვენებს. წმინდა წერილს სიმბოლური, პრეფიგურაციული და პარაბოლური ენა აქვს, ყოველთვის შეიძლება წმინდა წერილის ტექსტების ისეთი ინტერპრეტირება და მეცნიერული ფაქტების ისეთი ფორმულირება, რომ გამოცხადებითი ჭეშმარიტება და მეცნიერება ერთმანეთში წინააღმდეგობაში არ მოვიდეს.
პაპი ფრანცისკე ცდილობს თანამედროვე კათოლიკურმა თეოლოგიამ ზუსტად ის გააკეთოს, რასაც ძველი დიდი ღვთისმეტყველები აკეთებდნენ – ჩაწვდეს უახლეს მეცნიერულ მიღწევებს, და იქ რაც მისთვის მისაღები და კარგია, ქრისტიანული მსოფლმეხედველობის ელემენტებად აქციოს.
იმისთვის რომ ეკლესიამ მეცნიერები მიიზიდოს, უნდა აჩვენოს, რომ მას მეცნიერება გულწრფელად აინტერესებს. ამას აკეთებს კათოლიკური ეკლესია, ხვდება მეცნიერებს და დიალოგს მართავს მათთან. ასევე თვითონაც ზრდის მის წიაღში პირველხარისხოვან მეცნიერებს. კათოლიკურ ეკლესიას უამრავი პადრე ყავს, რომლების მსოფლიო რანგის მეცნიერები არიან სხვადასხვა დარგში. (დიდი აფეთქების თეორიის წარმოშობაც კათოლიკე მღვდელმსახურს ლემეტრს უკავშირდება).
კათოლიკურმა ეკლესიამ ბევრი რამ ისწავლა გალილეის მაგალითზე, ჩვენს ეკლესიასაც შეუძლია კათოლიკური ეკლესიის გამოცდილება გაითვალისწინოს.

წყარო

წმინდა ისტორიზმი

09/05/2017
By

18386631_1612584942103532_95036128_n ავტორი: არჩილ მეტრეველი

ერთ-ერთი, არც თუ დიდი ხნის წინანდელი კვლევის თანახმად საქართველო გამოირჩევა იმ ქვეყნებს შორის, რომელთა ახალგაზრდობის კრიტიკულად დიდი რაოდენობა რელიგიურია. ამ კვლევის ზუსტ ციტირებას, ამ შემთხვევაში, გადამწყვეტი მნიშვნელობა არ აქვს, რადგან ეს მდგომარეობა მარტივი დაკვირვებითაც საკმაოდ თვალსაჩინოა.

ფაქტი იმით არის მნიშვნელოვანი, რომ, როგორც წესი, ახალგაზრდობა, რომელიც აქტიურ საგანმანათლებლო პროცესებშია ჩართული და შესაბამისად, მუდმივად რაციონალურ-შემეცნებით მდგომარეობაშია, შეუძლებელია ირაციონალური და შეუმეცნებელი ღმერთის მიმართ ამგვარ ლტოლვას განიცდიდეს. გარდა ამისა, ფართო პიროვნული შესაძლებლობებისა და მრავალფეროვანი ინტერესების მქონე ახალგაზრდა ადამიანის ღრმა რელიგიურობა და აქტიური რიტუალური ცხოვრება, თავისთავად წინააღმდეგობრივი ფენომენია. თუ ამ მდგომარეობის ახსნას შევეცდებით, აუცილებლად გაჩნდება კითხვა, ამის მიზეზი მახინჯი განათლებაა თუ ზედაპირული რელიგიურობა? ცხადია, მათგან უკანასკნელს საკუთარი ფასდაუდებელი წვლილი შეაქვს ამ ამბავში. აქაც და ჩვენს რეალურ ცხოვრებაშიც, კრიტიკის საფუძველს რელიგიურობის ის ზედაპირული და ოდენ უსიცოცხლო ტრადიციებამდე დამცირებული ფორმები იმსახურებს, რაც არა მარტო კონკრეტულ რელიგიურ მრწამსს აკნინებს, რამედ, ზოგადად რელიგიისა და რწმენის ფენომენს შეურაცხყოფს. თუმცა, სამართლიანობა მოითხოვს ითქვას, რომ დიდ წილად ის თავადვეა პირველის შედეგი.

Read more »

ევროკავშირი – მსოფლიო პატრიარქი ბართლომე

03/02/2017
By

539260_465249516828615_1141464478_nყველაზე ნათელი დადასტურება და  განსხეულება თანამედროვე მულტიკულტურიზმის  – ევროპის კავშირის აღმოცენებაა.  1950 წელს  საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა რობერტ შუმანმა ევროპულ საზოგადოებას შესთავაზა შეექმნათ ქვანახშირისა და ფოლადის საზოგადოება. 1951 წელს სწორედ ამ ორგანიზაციით დაიწყო ევროპის კავშირის შექმნა. ამჟამად ევროკავშირში  28 წევრი ქვეყანა ერთიანდება და კვლავაც აგრძელებს გაფართოებას.

Read more »

ჰომო ლიბერ

20/01/2017
By

maxresdefault

ავტორი: ზურაბ კიკნაძე

როდესაც ვლაპარაკობთ ადამიანის უფლებებზე, ამოსავალ დებულებად ვიღებთ აქსიომას, რომლის თანახმად არსებობს ერთი კაცობრიობა და მასში ყოველი მოდგმა ერთადერთი და განუმეორებელია. ასევე ყოველ მოდგმაში ყოველი ადამიანი, თითოეული ადამიანის არსებობა უნიკალურია. უნიკალობის უღიარებლად ადამიანის უფლებებზე საუბარი გაუგებარი იქნებოდა. ღრმად რომ არ წავიდეთ, ადამიანის საიდუმლოებრივ უნიკალობაზე საუბარში, ვთქვათ ერთი ჭეშმარიტება: ადამიანის ღირსების თავი და თავი მისი პიროვნების უნიკალობაა. ამ უნიკალობაში ყველა ადამიანი თანასწორია. ყველას აქვს უფლება თქვას სიღრმისეულად მე და არავის _ ვინმეს აუკრძალოს ამის თქმა.

Read more »

წინასაშობაო რეფლექსია – იეროდიაკვანი ლეონიდე ებრალიძე

86251რეფლექსია მართლმადიდებლური წინასაშობაო ლიტურგიული პერიოდის ზოგიერთ სულიერ თემაზე წაკითხული პონტიფიკალურ სემინარია ლომბარდოში.

“რწმენით მიიყვანა აბრაჰამმა მსხვერპლად ისაკი, როცა გამოიცადა; და რაკი აღთქმა ჰქონდა, მხოლოდშობილსაც სწირავდა. რომელზეც ითქვა: “ისაკში გეყოლება შენ შთამომავლობა”. ვინაიდან სჯეროდა, რომ ღმერთს მკვდრეთით აღდგენის ძალაც შესწევს; ამიტომ შეგვიძლია ვთქვათ, რომ დაიბრუნა იგი, როგორც მკვდართაგან აღმდგარი რწმენით აკურთხა ისაკმა იაკობი და ესავი მომავლისთვის. რწმენით აკურთხა იაკობმა სათითაოდ იოსების ძეები და თავის კვერთხს დაყრდნობილმა თაყვანი სცა ღმერთს. რწმენით მოიხსენია აღსასრულისას იოსებმა ისრაელიანთა გამოსვლა და ანდერძი დატოვა თავისი ძვლების თაობაზე” (ებრ. 11:17-22).

 

ძვირფასო კოლეგებო, საკმაოდ რთული დავალება მომანდეთ – გესაუბროთ მართლმადიდებელი ეკლესიის წინასაშობაო ლიტურგიული პერიოდის ზოგიერთ თემაზე. ასეთ შემთხვევებში ყოველთვის არის საცდური, მედიტაცია იქცეს ლიტურგიის ლექციად, მაგრამ ვეცდებით ყურადღება სულიერ თემებზე შევაჩეროთ.

მართლმადიდებლურ ლიტურგიულ ციკლში, კათოლიკურისგან განსხვავებით, არ არსებობს მკვეთრი წინასაშობაო ლიტურგიული პერიოდი, რამდენადაც კვირეულთა ათვლა კვლავ სულთმოფენობიდან გრძელდება, მაგრამ მართლმადიდებელი ეკლესია დიდი მარხვით შთაგნოებული, ამზადებს ორმოც დღიან წინასაშობაო მარხვასაც, რომელიც იწყება 14 ნოემბერს და გრძელდება 25 დეკემბრამდე. სავარაუდოდ მარხვის 14 ნოემბერს დაწყება გვიანდელი ფაქტია, რამდენადაც საღვთისმსახურო ტექსტებში შობის თემა მხოლოდ 21 ნოემბრიდან ჩნდება და შობის დღესასწაულის მოახლოებასთან ერთად მოსამზადებელი ელემენტები მატულობენ და შობის წინა ორ კვირა დღეს მთლიანად იკავებს წინასაშობაო მნიშვნელობის თემები, სწორედ ამ უკანასკნელზე მსურს ყურადღება შევაჩერო: მართლმადიდებელი ეკლესიის ლიტურგიულ წელიწადში ძველი აღთქმის პერსონაჟთა ცალკეულ ხსენებათა გარდა მათ ეთმობათ წინასაშობაო ორი კვირა – პირველი მათგანი იხსენებს იესო ქრისტეს წინაპრებს, ხოლო მეორე მათგანი ძველი აღთქმის ყველა მართალს, რომელნიც ღმერთს ესათნოვნენ, დაწყებული ადამიდან დასრულებული იოსებ დამწინდველით, რომელიც წმ. ოჯახის მცველი იყო.

Read more »

წერილი პავლე ეგზარქოსისადმი

07/12/2016
By

dimitri

წერილი პავლე ეგზარქოსისადმი [ქართველთა დაწყევლის გამო]- დიმიტრი ყიფიანი

თქვენო უსამღვდელოესობავ! 1

(წერილი პავლე ეგზარქოსისადმი)

მიიღეთ მწყემსმთავრული მოწყალება და თუ, – დაუჯერებელ ხმებს აყოლილი, – ვცოდავ თქვენს წინაშე, განმიტევეთ ჩემი დიდი შეცდომა. მაგრამ ეს ხმები მოგაწერენ, თითქოს თქვენ დასწყევლეთ ის ქვეყანა, რომელშიც სამწყსოდ ხართ მოწოდებული და რომელიც, ამდენად, თქვენგან, როგორც ქრისტეს პირველმსახურისა და წარმომადგენლისგან, მარტოოდენ სიყვარულსა და მოწყალებას მოელოდა.

იგივე ხმები არა სჯერდებიან თქვენი ღირსების შეურაცხყოფას და იმასაც მოგაწერენ, თითქოს სამწყსოს წინაშე ბოდიშის მოხდას აპირებდეთ თქვენს მიერ წარმოთქმული სიტყვების უზომო ცოდვიანობის გამო.

თუ ეს ყოველივე მართალია, მეუფეო, თქვენი წოდებრივი ღირსების გადარჩენა ამასღა შეუძლია, – შეურაცხმყოფელი დაუყოვნებლივ უნდა გავიდეს შეურაცხყოფილი ქვეყნიდან. ამას წრფელი გულით მოგახსენებთ თქვენივე სამწყსოს ერთი წევრი, რომელსაც სურს, ქვეყანას მორიგი განუზომელი ცოდვა ააცილოს.

ხოლო თუ ეს ყოველივე მართალი არ არის, შემინდეთ და მოიღეთ ჩემზე თქვენი მწყემსმთავრული ლოცვა-კურთხევა. თქვენი უსამღვდელოესობის მორჩილი მსახური

დიმიტრი ყიფიანი

8 ივნისი. 1886.

სადგური მიხაილოვო.

[ხაშური]

წყარო

როგორ უნდა იქცეოდეს მოქალაქე მღვდელი

06/12/2016
By

10498004_887766881274948_8594996341071126219_oროცა ახალგაზრდა და გამოუცდელი მღვდელი ვიყავი, ერთი ხანშიშესული მართლმადიდებელი კაცი მომესალმა და დააპირა ხელზე მმთხვეოდა. მისი მხცოვანი ასაკის გამო მეუხერხულა და ხელი უნებურად უკან წავიღე. მას გაეღიმა და თბილად მითხრა: ნუ გეშინია, მე შენ კი არ გემთხვევი, ამით მე ქრისტეს მარჯვენას ვემთხვევი, რადგან მწამს, რომ შენი მღვდლობით მის მადლს ატარებო.

ასეა, პატივი ხშირად ხვდება მღვდელს. მაგრამ, თავის მხრივ მოქალაქე მღვდელი ასე უნდა ფიქრობდეს:

მე თუ ვიცი, რომ ბაზარში მღვდლის შესამოსლით შესული, ჩემი ჩაცმულობით ვაიძულებ გაჭირვებულ გამყიდველს, ფასი დამიკლოს, არ წავალ საყიდლებზე მღვდლის კაბით.

მე თუ ვვარაუდობ, რომ “პროფილაქტიკის” ხელოსანი მხოლოდ ჩემი წვერის და ჯვრის გამო, იძულებული გახდება საკუთარი მძიმე შრომის საფასური არ გამომართვას, სულაც არ გამოვჩნდები თვითონ და სხვას გავატან მანქანას შესაკეთებლად.

მე თუ ვხედავ, რომ მხოლოდ ჩემი მღვდლობის გამო, პატრული კანონს არღვევს და არ მაჯარიმებს იქ, სადაც სხვა ჩემს თანამოქალაქეს აუცილებლად დააჯარიმებდა, უნდა გამოვაწერინო კუთვნილი ჯარიმა. მძიმე იქნება ჩემთვის და ამით გავირთულებ ცხოვრებას, მაგრამ მეცოდინება, რომ მართალი ვიყავი ღმერთის და ქვეყნის წინაშე.

როცა იუდეველთა გადასახადის-დიდრაქმის აკრეფის დრო მოვიდა, ქრისტესაც, როგორც ოჯახის პირველ შვილს, მიაკითხეს და მორიდებით შეუთვალეს: არ გადაიხდი გადასახადსო? ქრისტემ პეტრეს უთხრა: არ ეკუთვის ძეს ღვთისას ამის გადახდა, მაგრამ რათა არ დავაბრკოლოთ ადამიანები ამქვეყნად, წადი და გადაიხადე ჩემი და შენი სახელითო (მათე, თ. 17).

როცა სახელგანთქმულ სოკრატეს ათენის 500-კაციანმა სასამართლომ ყოვლად უსამართლოდ სიკვდილი მიუსაჯა, მისი გავლენიანი და მდიდარი მეგობრები მზად იყვნენ ციხიდან გაეპარებინათ და გადაერჩინათ იგი. სოკრატემ უარით გაისტუმრა და უთხრა: მე, როგორც მოქალაქეს ხელშეკრულება მაქვს ჩემს ქალაქთან, არასოდეს დამირღვევია კანონი და არც ჩემი სიცოცხლის გადასარჩენად დავარღვევ მასო.

მღვდლებსაც გვაქვს დაურღვეველი, მოქალაქის ხელშეკრულება ჩვენს ქალაქთან და ქვეყანასთან!

დეკანოზი თამაზ ლომიძე
5.12.2016

პაპი ფრანცისკე კვლავაც სიყვარულით იხსენებს საქართველოში ვიზიტს

14517656_1176833899048684_7818869072901542129_n

გულმოწყალების საიუბილეო წლის დასასრულს, 17 ნოემბერს პაპმა ფრანცისკემ ინტერვიუ მისცა ჟურნალისტ სტეფანია ფლასკას, რომელიც დღეს გამოქვეყნდა მედიასაშუალება avvenire-ში. სასიამოვნოა, რომ პაპი ფრანცისკე, რომელმაც არაერთხელ ისაუბრა საქართველოში ვიზიტსა და მის უწმინდესობა პატრიარქ ილიასთან შეხვედრასა და მისი უწმინდესობის პიროვნებაზე, კვლავ აგრძელებს საქართველოში ვიზიტის გახსენებას და უწმინდეს ილიაზე, როგორც ღვთის კაცზე საუბარს.

 

გთავაზობთ ნაწყვეტებს ინტერვიუდან.

 

პაპმა ფრანცისკემ საუბრის დასაწყისში გულმოწყალების წელიწადის მნიშვნელობაზე ისაუბრა:

 

„ვინც აღმოაჩენს, რომ ის უყვართ, იწყებს ბოროტი სიმარტოვიდან გამოსვლას, გამოსვლას განდგომილებისაგან, რომელსაც მოაქვს სხვათა და საკუთარი თავის სიძულვილი. ვიმედოვნებ, რომ მრავალმა ადამიანმა აღმოაჩინა, რომ ისინი ძალიან უყვარს იესოს… გულმოწყალება ღვთის სახელია და მისი ‘სუსტი წერტილიც’ – მის გულმოწყალებას ყოველთვის პატიებამდე მივყევართ, ჩვენს ცოდვათა დავიწყებამდე. მე მსიამოვნებს იმაზე ფიქრი, რომ ყოვლისშემძლეს აქვს ‘სუსტი მახსოვრობა’, მას შემდეგ, რაც ერთხელ გპატიობს – ივიწყებს, რადგან ბედნიერია აპატიოს“.

 

ჟურნალისტის კითხვაზე, რას ნიშნავს პაპის სიტყვები, რომ ერთობა აღესრულება სიარულით (წინსვლით), პაპმა უპასუხა:

 

„ერთობა იქმნება არა იმიტომ, რომ ერთმანეთში ვთანხმდებით, არამედ იმიტომ, რომ ვმოძრაობთ ქრისტეს მიდევნებულნი, და ამ სიარულში, მისი ხელთ, ვისაც მივდევთ, შეგვიძლია აღმოვჩნდეთ ერთმანეთთან ერთობაში,

ქრისტეს მიდევნება არის ის რაც აერთიანებს. მოქცევა ნიშნავს მივცეთ უფალს საშუალება იცხოვროს და იმუშაკოს ჩვენში. ასე აღმოვაჩენთ, რომ ერთიანნი ვართ ჩვენს საერთო მისიაში – ღვთის სიტყვის ხარებაში. ერთად სიარულსა და ერთად შრომაში აღმოვაჩენთ, რომ ღვთის სახელით უკვე ერთიანნი ვართ და შესაბამისად ერთობას ჩვენ არ ვქმნით, ვხვდებით, რომ სულიწმინდას, რომელიც გვიბიძგებს, წინ მივყევართ… შეუძლებელია ქრისტეს კვალს მიდევნება თუ არ მიყევხარ, თუ არ გიბიძგებს სული წმინდა და ამიტომ არის სულიწმინდა ქრისტიანთა შორის ერთობის ხელოვანი“.

 

„ქრისტიანთაშორისი პროზელიტიზმი თავისთავად უდიდესი ცოდვაა, რამდენადაც თავის თავში ეწინააღმდეგება ქრისტიანად ქცევისა და ქრისტიანად დარჩენის რაობის დინამიკას. ეკლესია არ არის რომელიმე ფეხბურთის გუნდი, რომელსაც მხარდამჭერთა მოგროვება სჭირდება, ეკლესია არასდროს იზრდება პროზელიტიზმით“ – დასძინა პაპმა.

ჟურნალისტის მორიგ კითხვას, რომელიც მართლმადიდებელ პატრიარქებთან ურთიერთობას ეხებოდა, პაპმა ფრანცსიკემ სიყვარულით სავსე სიტყვები მიაგება:

 

„[მათთან ურთიერთობაში] განვიცდი ძმობას. ჩემთვის ისინი, ყველანი ძმები არიან. ერთმანეთს ვლოცავთ, ერთი ძმა ლოცავს მეორეს, როდესაც პატრიარქ ბართლომესა და იერონიმესთან ერთად ვიყავით საბერძნეთში, კუნძულ ლესბოზე, დევნილებთან შესახვედრად, ჩვენ ერთიანად ვგრძნობდით თავს. ნამდვილად ერთიანად. როდესაც ვიყავი ფანარში, პატრიარქ ბართლომესთან, წმინდა ანდრიას დღესასწაულის აღსანიშნავად, ჩემთვის უდიდესი სიხარული იყო. საქართველოში შევხვდი პატრიარქ ილიას… სულიერი სიმფონია, რაც მე მასთან განვიცადე ძალიან ღრმა იყო. თავი ვიგრძენი წმინდანის, ღვთისკაცის წინაშე, ხელი ჩამკიდა, მითხრა ულამაზესი რაღაცეები, უფრო ლამაზი ჟესტებით ვიდრე სიტყვებით. პატრიარქები არიან მონოზვნები, მათთან საუბარში ხედავ, რომ ისინი მლოცველი ადამიანები არიან… რუმინეთის პატრიარქმა დანიელმა ერთი წლის წინ ესპანურენოვანი წიგნი მაჩუქა, წმინდა სილუანე ათონელზე, ამ უდიდესი წმინდა მონოზვნის ცხოვრებას ჯერ კიდევ ბუენოს აირესში ვკითხულობდი: „ლოცვა ადამიანებისათვის საკუთარი სისხლის დათხევამდე“. წმინდანები თავიაანთი მისტერიით გვაერთიანებენ ეკლესიაში. მართლმადიდებელ ძმებთან ერთად გზას ვადგავართ, ერთმანეთი გვიყვარს, ერთად განვიცდით, ერთად ვსწავლობთ, ჩვენთანაც მოდიან სასწავლად, პატრიარქმა ბართლომემაც აქ [რომში] ისწავლა…

ლესბოზე, სანამ ერთად ვესალმებოდით ყველას, ერთი ბავშვისაკენ დავიხარე, მაგრამ ბავშვს არ ვაინტერესებდი, ჩემს უკან იცქირებოდა, მეც გავიხედე და დავინახე რატომაც: ბართლომეს ჯიბეები კამფეტებით ჰქონდა სავსე და ბავშვებს ურიგებდა. ეს არის ბართლომე, ადამიანი, რომელსაც შეუძლია დიდი ძალისხმევისა და სირთულეების მიუხედავად იმუშაოს მართლმადიდებელთა წმინდა და დიდი კრების წარმატებისათვის, ისაუბროს მაღალი დონის თეოლოგიაზე და ამავე დროს მარტივად იდგეს ბავშვებს შორის“.

დასასრულს, ჟურნალისტმა პაპს შეახსენა პატრიარქ ბართლომეს სიტყვები, რომ ეკლესიის გაყოფა მასში ამქვეყნიური სულის შეჭრამ გამოიწვია, რაზედაც პაპი ისევ ერთობის თემას მიუბრუნდა:

 

„ხშირად უნდა ვიყუროთ პირველი ათასწლეულისაკენ, ეს არ უნდა იყოს მექანიკური უკუქცევა: იქ ინახება თანამედროვეობისათვის საჭირო საგანძური. უკვე ვახსენე თვითკმაყოფილება, როგორც ეკლესიას შემოჩვეული ცოდვა, თითქოს ის საკუთარ თავს უცქერს, თითქოს მას საკუთარი ნათელი ჰქონდეს. პატრიარქმა ბართლომემაც იგივე თქვა ეკლესიის ინტრავერსიულობაზე საუბრისას. პირველი საუკუნეების მამებს მკაფიოდ ესმოდათ, რომ ეკლესია ყოველ წამს სუნთქავს ქრისტეს მადლით, ამიტომ ამბობდნენ რომ ეკლესიას არ გააჩნია საკუთარი ნათელი და მას მთავარის მისტერიას ეძახდნენ, რადგან ეკლესია ასხივებს შუქს, მაგრამ არა საკუთარს და როდესაც ეკლესია ქრისტეს ჭვრეტის ნაცვლად იწყებს საკუთარი თავის ჭვრეტას, ჩნდებიან განყოფები. ეს არის ის, რაც მოხდ აპირველი ათასწლეულის შემდეგ. ქრისტეს ჭვრეტა გვათავისუფლებს ამ ჩვევისაგან, ტრიუმფალიზმის საცდურისაგან და გვაძლევს საშუალებას ურთიერთგაგების გზაზე ერთად სიარულისა, სულიწმინდაში, რომელსაც ერთობისაკენ მივყევართ.

მოამზადა იეროდიაკვანმა ლეონიდე ებრალიძემ