ჩანაწერები

ვასილ კარბელაშვილის წერილი სოსო ჯუღაშვილს (სტალინს)

23/02/2018
By

28161677_1758592947530429_6660303136437983758_oვასილ კარბელაშვილის წერილი სოსო ჯუღაშვილს (სტალინს), ეხება ეკლესიისა და სამღვდელო პირების დარბევასა და შევიწროვებას.
(წყარო ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი / National Centre of Manuscripts)
თბილისი, 1923 წლის 2 მაისი.
დაცულია ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში.
დიდად პატივცემულო ბ. სოსო!

გაგიკვირდება ძველის მასწავლებლის მოგონება და ასეთი გრძელი წერილი, რომელსაც უნდა მოგაგონოს – რაც იყო, ჩაგაფიქროს, რაც არის და გაგათვალისწინებონოს, რაც იქნება. მოიგონე სულ ბოლოს რომ შეგხვდი „არწრუნისეულ“ ქარვასლის აივანში, სემინარიიდან რომ გახვედი და, მგონი დარწმუნდი, რომ მე მართალი ვიყავ და ვარ, ვგონებ რომ მომავალშიც.

ეს გითხარი და გეტყვი, – „ვაი იმ ხალხს, რომელიც ისტორიას ანგარიშს არ უწევს“, განათლებას და შეგნებას გაურბის და ქრისტეს მოძღვრებასაც ანგარიშს არ უწვეს. ყველლაზედ უკეთესი გადატრიალება და ნაყოფიერი მოხდა ინგლისში 1850 წ. ქრისტიან-სოციალისტების (5 და 15 კაც.) მეოხებით, იმიტომ რომ რელიგიურ მოთხოვნილებას ანგარიშ გაუწიეს და იმით შეაჩერეს ნაძრალევის აღზრზენა.

1848 წ. საფრანგეთმა თუ წააგო რევოლუცია იმიტომ რომ სწორეთ ეს ელემენტი აკლდა და ანგარიშ არ გაუწია. ეს არის ჩემი ღრმა რწმენა და დაფუძნებული ურყევ დასკვნაზედ! ცხოვრებას შკოლა აქვს და იმასაც ანგარიშს გაწევა უნდა.

ეხლა დავიწყოთ ჩვენს უბედურებაზედ. რომ ჩინგიზ-ხანის და ოსმალ-შაჰ ნადირების ბარბაროზობა სანატრელი გაუხადეს ქართველებს.

„სამეგრელოში ზარის ხმა არ ისმის, დაჰკეტეს ეკლესიები, ღვდლებს ჰკრეჭენ ხელ-ფეხ შეკრულებს!! აპატიმრებენ. დასდევენ მღვდლებს დასაკრეჭად; ძალად იჭერენ, ჰკრეჭამენ. ვინც გაუსხლტათ იმათ დასდევენ დასაჭერად და ათასნაირი უსამართლობა, ჭორი ვრცელდება ხალხში. ნუთუ ამისთანა ამბები სასარგებლო და ხელსაყრელია თვით მთავრობისათვის?! სამთავისის X-XI ს. ს. და სვეტიცხოვლის და სხვა დიდებულ ტაძრებს უპირებენ თეატრად გადაქცევას; აღდგომა ღამეს ბევრგან ძალით დაუკეტეს და ლიტანია მოუსპეს.

დიდ ძალმომრეობას ახმარებენ ეკლესიებზედ, მღვდლებზედ, ხალხის ნების წინააღმდეგ, რაც ხალხში დიდ ჩმ უკმაყოფილებას იწვევს და ხალხში ბოროტება ვრცელდება. ზოგიერთ ადგილებშ მორწმუნე ერმა მიმართა იარაღს. ასეთი ძალადობისათვის ეკლესიაზე და სამღვდელოებაზე როგორც. სოფ. მუხრანში და ბევრგან სხვაგან.

რაჭაში, ლეჩხუმში, გურიაში, მესხეთში სომხობა-კათოლიკობაზედ გადადის ქართველობა და ქართველის ერით იზრდება სომხობა. ბევრი რამ არის მოსაწერი მაგრამ აღშფოთებული მდგომარეობა ნებას არ მაძლევს, რომ დალაგებით მოგწერო ყველაფერი რითაც მეშნის შენი ყურადღება და ისეც დატვირთული აუარებელი საქმეებით არ გადაგღალო…

სოსო! როგორი რწმენისაც გინდა იყო, მაინც ქართველი კაცი ხარ, საქართველოს მიწამ გამოგზარდა და სამშობლოს და ერის სიყვარულს, ვგონებ, ვერრა დაშრეტს შენს გულში!

კიდევ გთხოვთ, რომ ეკლესიებისა და სარწმუნოების დევნას თავი ანებონ და ლმობიერება გამოიჩინონ.

რას აძლევთ ერს, როდესაც უგინებთ სჯულს, სიწმინდეს, სიფაქიზეს და უსპობთ დიდებულ კულტურას, რითაც შეეძლო ქართველს ერს თავი მოეწონებინა კაცობრიობის წინაშე? ნუთუ მარტო მაგისათვის იბრძვი, რომ სომხები, ურიები, ოსები და ვინ გინდა არ-წამოასვით კისერზე ქართველ ხალხსა?

საზღვრები ჩააჭრეს საქართველოს ყველა მხრიდან და აღარ იციან, როგორ შეავიწროვონ ხალხიც და ტერიტორია?

იქნება გწყინს, ჩემო სოსო? ნუ გეწყინება და მომიტევე ბევრის მნახველს, მომთმენს და ცრემლს შეშრობილს.

იმედია, რო მ ყურად იღებ ყველა ამას და მოალბობ ჩემს გულს და კარგს რასმეს სანუგეშოს მომწერ – რო აღარ განმეორდება და მანუგეშებ შენ მოხუცებულ მასწავლებელს, რომელსაც ბევრათ შესტიკიოდა შენზედ გული. პასუხს ველი.

წყარო და სხვა ფოტოები იხილეთ  ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი / National Centre of Manuscripts ოფიციალურ ფეისბუქგვედზე 

მთავარეპისკოპოსის ზენონის საშობაო ეპისტოლე ეპარქიისადმი

11/01/2018
By

დმ26169079_1647661298626577_1500782352549268283_nანისისა და აგარაკ (ახტალა)-ტაშირის , დიდი ბრიტანეთისა და ირლანდიის მთავარეპისკოპოსის ზენონის საშობაო ეპისტოლე ეპარქიისადმი

,,მალე დადგება დღესასწაული,
რომელიც არის ყველა დღესასწაულის დედა.
რომ არ ყოფილიყო შობა, არ იქნებოდა აღდგომა”. (წმ. იოანე ოქროპირი)

საქართველოს სამოციქულო მართლმადიდებელი ეკლესიის დმანისისა და აგარაკ (ახტალა)-ტაშირის, დიდი ბრიტანეთისა და ირლანდიის ეპარქიის კურთხეულო სამწყსოვ, მღვდელ-მოძღვარნო, მონოზონნო!

ორ ათასწლეულმა განვლო მას შემდეგ, რაც სიყვარულის მოძღვრების მწვერვალთან მყოფმა წმ. მოციქულმა პავლემ ეფესოში ქრისტეს ეკლესიას მიმართა: “გახსოვდეთ, რომ თქვენ, ოდესღაც ხორცით წარმართები (II,11) იმ ჟამს ქრისტეს გარეშე იყავით… არ გაგაჩნდათ სასოება და უღვთონი იყავით სოფელში (II,12) ახლა კი იესო ქრისტეში, ოდესღაც შორს მყოფნი, ახლობლები გახდით ქრისტეს სისხლით, რადგან ის არის ჩვენი მშვიდობა, რომელმაც ორნი ერთად აქცია და დაარღვია გამყოფი ზღუდე (II,13-14)”.

Read more »

წინასაშობაო რეფლექსია – იეროდიაკვანი ლეონიდე ებრალიძე

journey-to-bethlehem

რეფლექსია მართლმადიდებლური წინასაშობაო ლიტურგიული პერიოდის ზოგიერთ სულიერ თემაზე წაკითხული პონტიფიკალურ სემინარია ლომბარდოში 2017 წელს (2016 წ. წინასაშობაო რეფლექსია იხილეთ აქ )

 

ძვირფასო კოლეგებო, მადლობას გიხდით, რადგან უკვე მეორე წელია, მეძლევა საშუალება წარვდგე თქვენს წინაშე წინასაშობაო მედიტაციით (ლათინური ტერმინი ბიბლიურია და თარგმნის ებრაულ ზმნას Hāgâ, ბერძ. μέλετη, ძველ ქართულში თარგმნილი როგორც ზრახვა). ვიაზრებ რაოდენ დიდია პასუხისმგებლობა თქვენს წინაშე საუბრისა, რადგანაც წარმოადგენთ სხვადასხვა საეკლესიო მეცნიერებების დოქტორთა და განსწავლულ სასულიერო პირთა ანსამბლეას. ამჯერად ვისაუბრებთ ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის ფიგურაზე მართლმადიდებელი ეკლესიის ტრადიციაში.

Read more »

ზოგიერთი შენიშვნა სტატიისათვის “ევქარისტიული ცთომილებანი ლათინთა და სომეხთა ეკლესიებში”

ავტორი: იეროდიაკვანი ლეონიდე ებრალიძე

pope_fishermanring_cp_75122

წინამდებარე პუბლიკაციაში გვსურს მოკლედ შევეხოთ და რამდენიმე შენიშვნა გამოვთქვათ მღვდელ ლონგინოზ სუარიშვილის მიერ “თბილისის სასულიერო აკადემიის საღვთისმეტყველო-სამეცნიერო შრომებში” გამოქვეყნებულ სტატიაზე: “ევქარისტიული ცთომილებანი ლათინთა და სომეხთა ეკლესიებში”[1].

დასაწყისშივე აღვნიშნავთ, რომ სტატია, შესაბამისი ისტორიულ-კულტუროლოგიური კონტექსტუალიზაციის გარეშე, a priori ცდილობს დაამოწმოს ლათინურ ეკლესიაში უფუარი პურისა და სომხურ ეკლესიაში განუზავებელი ღვინის გამოყენების ტრადიციათა ცთომილება.

თუმცა, როდესაც ტრადიციათა სიმცდარეზე ვაპირებთ საუბარს, აუცილებელია სქოლასტიკური სტერეოტიპებისგან გათავისუფლება (სწორედ ბიზანტიაში შობილმა და კათოლიკურ ეკლესიაში აყვავებულმა სქოლასტიციზმმა მიგვიყვანა მსგავსი საკითხების ცალმხრივ განსჯასთან) და პატრისტიკული ხედვით აღჭურვა. შეიძლება ერთი შეხედვით უცნაურადაც კი მოგვეჩვენოს, მაგრამ ეკლესიის მამები გაცილებით აკადემიურნი და დიდი თვალსაწიერის მქონენი იყვნენ, ვიდრე საუკუნეთა გამოცდილების მქონე თანამედროვე ზიგიერთი საღვთისმეტყველო სკოლის წარმომადგენლები.

ადგილობრივი ტრადიციისადმი პატრისტიკული დამოკიდებულების გადასააზრებლად, ნეტარი ავგუსტინესეული ერთი მაგალითით შემოვიფარგლებით: “როგორც ზემოთაც ვთქვი, სახარებასა და მოციქულთა ნაწერებში, რომელნიც წარმოადგენენ ახალი აღთქმის ნაწილს, არ არის გაწერილი თუ ზუსტად რომელ დღეებში ეგების მარხვა, რამდენადაც ეს პრაქტიკაც ჰპოვებს თავის ადგილს მეფის ასულის, ანუ ეკლესიის ფერადი სამოსლის მრავალსახეობაში, როგორც სხვა უამრავი [ტრადიცია, პრაქტიკა], რომელთა რიცხოვნების გამო ჩამოთვლა შეუძლებელია. ამიტომაც მსურს მოგითხრო, მილანის ეპისკოპოსის, უღირსეულესი ამბროსის, რომლის მიერაც მოვინათლე, პასუხი ჩემს მიმართ, როდესაც მას მივმართე ამ შეკითხვით[…] დედაჩემი შეწუხებული იყო და არ იცოდა, უნდა ემარხულა შაბათ დღეს, როგორც ჩვენს ქალაქშია მიღებული, თუ უნდა ეჭამა, როგორც მილანის ეკლესიაშია მიღებული, მისი მწუხარების გამო მივმართე ხსენებულ ღვთის კაცს, რომელმაც მომიგო: ‘რა შემიძლია ვასწავლო სხვებს, იმაზე მეტი, რასაც მე თავად ვიქმ? […] როდესაც ვარ აქ [მილანში], შაბათობით არ ვმარხულობ, ხოლო როდესაც ვარ რომში, შაბათობით ვმარხულობ. რომელ ეკლესიაშიც არ უნდა იყოთ, დაიცავით ადგილობრივი წესი, რომ არ იქცეთ დაბრკოლების მიზეზად[2].

ყურადღება მივაქციოთ იმ ფაქტს, რომ მოცემული მონაკვეთის სამივე პროტაგონისტი წმინდანია და სამივე მათგანი თანაბრად აღიარებს სხვა გეორგრაფიულ-კულტურულ არეალში არსებულ განსხვავებულ საეკლესიო ფორმათა ლეგიტიმურობას, ამდენად, როდესაც საკუთარისაგან განსხვავებულ ტრადიციებზე ვსაუბრობთ, უნდა მოვახერხოთ მაქსიმალურად გავთავისუფლდეთ სტერეოტიპებისაგან, ამისთვის კი დასახული საკითხის საფუძვლიანი, აკადემიური შესწავლაა საჭირო, მთელი რიგი გარეშე ფაქტორების გათვალისწინებით. თუმცა ამ ეტაპზე არ გვსურს სტატიაში მოცემულ ორ ძირითად თეზისსა და კვლევის მეთოდოლოგიის დეფექტებზე ვრცლად საუბარი, რადგან შესაძლოა აღქმული იქნეს, როგორც ლათინური და სომხური ეკლესიების აპოლოგია. მხოლოდ ნაშრომის შესავალით შემოვიფარგლებით, რამდენადაც პირველივე გვერდი მნიშვნელოვან ინფორმაციას გვაწვდის ლიტურგიული მეცნიერებისადმი სტატიის დამოკიდებულებაზე. ძირითადად სამ პუნქტზე გავამახვილებთ ყურადღებას:

  1.            პირველივე აბზაცში ავტორი თვითწინააღმდეგობრივად აცხადებს, რომ “ევქარისტიული მღვდელმოქმედების წმინდა წეს-განგება, რაც მოციქულთა დროსვე განისაზღვრა და დადგინდა, დღემდე უცვლელია”. სავარაუდოდ ავტორს სურდა ეთქვა, რომ წმ. ევქარისტიის არსი, ეკლესიას დღემდე ისევე ესმის, როგორც მოციქულთა ეპოქაში და დღემდე წმინდა მართლმადიდებელი ეკლესია იმავე რწმენით, იმავე მანდატითა და შეგნებით აღასრულებს წმინდა ევქარისტიას, როგორც ამას იესო ქრისტეს მოწაფეები აღასრულებდნენ. ამ გაგებითა და ევქარისტიის ზედროული, ესქატოლოგიური ბუნების ძალით, ფორმათა ცვალებადობის მიუხედავად, ეკლესიის მიერ ნებისმიერ ეპოქაში აღსრულებული ევქარისტია, იგივე არის იესო ქრისტეს აღსრულებული ევქარისტიისა. თუმცა ავტორი “წეს-განგებაზე” საუბრობს, ეს კი გაიგება როგორც ფორმათა (ტექსტები, ჟესტები, ინსტრუმენტები) იგივეობრიობა, რაც ისტორიულ სიმართლეს არ შეესაბამება, საკმარისია ვიფიქროთ თავად პოსტაპოსტოლური ეპოქის ლიტურგიულ მოწმობათა დიდ სხვაობრიობაზე, რომ მსგავსი დებულება აბსოლუტურად გაუმართლებელი აღმოჩნდეს[3].
  2.            მეორე აბზაცი პირველ აბზაცთან თვითწინააღმდეგობრივი განცხადებით იწყება: “მოგვიანებით სხვადასხვა ადგილობრივი ეკლესიის ღვთისმსახურებაში გაჩნდა მეტ-ნაკლებად განსხვავებული ტრადიციები” თუმცა, სამწუხაროდ, არც მოცემული აბზაცის აზრი შეესაბამება მეცნიერულ მოცემულობას. რობერტ ტაფტმა სწორედ შენიშნა სხვაობა XIX და XX საუკუნის მიდგომებს შორის: “XX საუკუნემდე განსხვავებული ლიტურგიული წესების შესახებ არსებულ თეორიებში დომინირებდა აზრი ე.წ. ‘რიტუალების დივერსიფიკაციაზე’, გერმანელი მკვლევარის, ფერდინანდ პრობსტის მიერ ფორმულირებული. ამ თეორიის თანახმად დასაწყისში არსებობდა საერთო სამოციქულო ლიტურგია, რომელიც ეტაპობრივად გადაიზარდა სხვადასხვა წესის ლიტურგიებში. […] ანტონ ბაუმშტარკმა კი დაამტკიცა, რომ პირველი სამი საუკუნის განმავლობაში ქრისტიანობა იცნობდა ადგილობრივი ლიტურგიების დიდ სიმრავლეს. […] საეკლესიო ადმინისტრაციული ერთეულების, შემდგომში საპატრიარქოების, განვითარებასთან ერთად კი ქრისტიანობა განიცდიდა რიტუალთა უნიფიკაციის მუდმივად მზარდ პროცესს, არსებული საეკლესიო ადმინისტრაციების საზღვრებში[4], და მართლაც, ანტონ ბაუმშტარკის ფუნდამენტურ ნაშრომში “კომპარატიული ლიტურგია” წარმოდგენილი სამი კანონიდან, რომელნიც ლიტურგიული კვლევის პრინციპულ მეთოდებს წარმოადგენენ თანამედროვე მეცნიერისთვის, პირველივე სწორედ ამ კანონზომიერებას ამტკიცებს: რიტუალები ადგილობრივი თემებიდან ნელ-ნელა უნიფიცირდებიან ცენტრისკენ და არა პირიქით[5]. ალბათ ნიშნეულია, რომ პირველივე ბიბლიოგრაფიული ერთეული, რომელსაც სტატიის ავტორი ეყრდნობა, სწორედ XIX საუკუნეში, 1855 წელსაა გამოცემული, კიევის აკადემიის ნაკლებად ცნობილი პროფესორის, ივანე ბობროვნიცკის მიერ.
  3.           მომდევნო აბზაციც ისტორიულ რეალობასთან შეუსაბამო მტკიცებით იწყება: “IV საუკუნიდან ბიზანტიის ეკლესიაში და მართლმადიდებლურ აღმოსავლეთში ერთიანი სახის ღვთისმსახურება მკვიდრდება…” ცალკე კვლევის საგანია რას გულისხმობს ავტორი, როდესაც IV საუკუნესთან მიმართებაში იყენებს ისეთ მყიფე დეფინიციებს, როგორიცაა “ბიზანტიის ეკლესია” და “მართლმადიდებლური აღმოსავლეთი”, მაგრამ რასაც არ უნდა გულისხმობდეს, მოცემული მტკიცებაც რომ არ შეესაბამება ისტორიულ სიმართლეს, ამის მაგალითად ისიც კმარა, რომ ვიდრე XI საუკუნემდე საქართველოში აღსრულებული ლიტურგია და კონსტანტინოპოლში აღსრულებული ლიტურგია არათუ ერთიანნი იყვნენ, არამედ განსხვავებულ ლიტურგიული ოჯახებს წამოადგენდნენ: კონსტანტინეპოლში დასავლურ-ანტიოქიურ მოდელზე ყალიბდებოდა ბიზანტიური ოჯახი, საქართველო კი ვიდრე XI საუკუნის ბიზანტინიზაციამდე, რჩებოდა იერუსალიმურ ლიტურგიულ ოჯახში[6].

როგორც უკვე ვთქვით, ჩვენი პუბლიკაციის მიზანი დასახელებული სტატიის შესავლისათვის სამი ფუნდამენტური შენიშვნის დართვა იყო. ვფიქრობთ მოცემული შენიშვნების წყალობით მკითხველს გარკვეული წარმოდგენა შეექმნება სტატიაში გამოთქმულ ზოგიერთ გაუმყარებელ დებულებაზე, მეორეს მხრივ ისიც არ უნდა დავივიწყოთ, რომ შეცდომებისგან დაზღვეულნი არავინ ვართ, მითუმეტეს კვლევისთვის საჭირო ინსტრუმენტების არარსებობის პირობებში.

 

[1] იხ. სუარიშვილი, ლ., ევქარისტიული ცთომილებანი ლათინთა და სომეხთა ეკლესიებში, ჟურნ. თბილისის სასულიერო აკადემიის საღვთისმეტყველო-სამეცნიერო შრომები, 7 (2017), გვ. 485-497.

[2] Aurelius Augustinus Hipponensis, Epistola 36 (14:32), In CSEL 34 (1), Wien 1895, 61-62.

[3] იხ. Siniscalo, P., L’eucaristia nei padri apostolici, In Dizionario di Spiritualità Biblio-Patristica, L’Eucaristia nei Padri della Chiesa, Vol 20, Roma 1998, გვ. 12-61.

[4] Taft, R.F., The Byzantine Rite, A Short History, Collegeville 1992, გვ. 24-25.

[5] Baumstark, A., Litutgie comparée, Chevetogne 1934, გვ. 16-32.

[6] Tarchnišvili, M., Georgia, In Enciclopedia Cattolica VI, Città del Vaticano 1951, გვ. 74, (= თარხნიშვილი, მ., წერილები, თბილისი 1994, გვ. 241).

 

აბორტი და კონტრაცეფცია – მსოფლიო პატრიარქი ბართლომე

05/10/2017
By

Thessaloniki

 

“… ქალისა და კაცის სიყვარული არ არის გამართლებული და განპირობებული მხოლოდ ბავშვების მოვლინებით ამ ქვეყანაზე, ბავშვი ეს უკვე სიყვარულის ნაყოფი და შედეგია. თქვენ არ უნდა ელოდეთ პატრიარქისაგან მოთხოვნებს და აკრძალვებს, თუ როგორ უნდა გიყვარდეთ ერთმანეთი! ორივე პატრიარქი, ბართლომე პირველი და მისი წინამორბედი, პატრიარქი ათენაგორა აცხადებდნენ: თუ კაცსა და ქალს ჭეშმარიტი სიყვარულით უყვართ ერთმანეთი, მე არაფერი მესაქმება მათ საძინებელ ოთახში! ხოლო რაც შეეხება ჩასახვის კონტროლის მეთოდებს, მათ უნდა იხელმძღვანელონ პირველ რიგში პირადი სინდისით, ასევე პირადი ექიმის და პირადი სულიერი მოძღვრის რჩევით. ეს ჩემი საქმე არ არის! რაც შეეხება აბორტს, ეს ძლიერ მტკივნეული მომენტია ქალისათვის და ღრმა ჭრილობას აყენებს მის ქალურობას. ამიტომ ჩვენ არ შეგვიძლია არ ვთქვათ მთელი სერიოზულობითა და კატეგორიულობით , რომ აბორტი საკუთარი კომფორტისათვის ყოვლადმიუღებელია და არ არის რეკომენდირებული. მაგრამ არსებობს გამოუვალი მდგომარებები, როდესაც აბორტი შეიძლება მიჩნეულ იქნეს ნაკლებ ბოროტებად, ასე მაგალითად, როდესაც მომავალი დედის სიცოცხლე საფრთხეშია. მთელ რიგ შემთხვევებში, ქალები უფრო პასუხისმგებლობით ეკიდებიან ამ საკითხს, ვიდრე კაცები, ზოგიერთი კაცები ძალადობენ რა ქალებზე ან უკვე ჩასახულ ნაყოფის პასუხსიმგებლობაზე უარს აცხადებენ. ფაქტიურად ისინი უბიძგებენ ახლადდაორსულებულ ქალებს უარი თქვან ბავშვზე – ახალი სოცოცხლის მოვლინებაზე ჩვენს სამყაროში…”

წყარო:  Olivier Clement. Conversations with Ecumenical Patriarch Bartholomew I. N-Y, SVS Press 1997, p. 128
თარგმნა შოთა კინწურაშვილმა

 

 

 

მეცნიერება და რელიგია

24/05/2017
By

12ავტორი: თემურ ბუაძე

პაპმა ფრანცისკემ ვატიკანში დაპატიჟა მსოფლიოს წამყვანი კოსმოლოგები და მეცნიერები, რათა თეოლოგებთან ერთად განიხილონ მეცნიერულ წრეებში საყოველთაოდ აღიარებული სამყაროს წარმოშობის კოსმოლოგიური მოდელი – დიდი აფეთქების თეორია. პაპის სურვილია ერთმანეთთან კიდევ უფრო დაახლოოს ქრისტიანული რწმენა და მეცნიერება; მას უნდა ხაზი გაუსვას, რომ ახალი მეცნიერული თეორიები შინაგანი აუცილებლობით წინააღმდეგობაში არ მოდიან ქრისტიანული რწმენის დოქტრინალურ საფუძვლებთან.
ზოგიერთი მართლმადიდებელი მორწმუნე პაპის ამ სურვილში მოდერნისტული ტენდენციებისადმი ეკლესიის დაქვემდებარების აქტს ხედავს, სინამდვილეში პაპის მოქმედება მოდერნისტული ჟესტი კი არაა, არამედ ღრმად გააზრებული თეოლოგიური პოზიცია.
დიდი ქრისტიანული ღვთისმეტყველება ყოველთვის და ყველგან იქმნებოდა ქრისტიანული რწმენის მიერ თანამედროვე ფილოსოფიური და მეცნიერული ცოდნის სათანადო ასიმილაციის შედეგად. დიდი ქრისტიანი ღვთისმეტყველები ბასილი დიდი, გრიგოლ ღვთისმეტყველი, გრიგოლ ნოსელი, მაქსიმე აღმსარებელი და ა.შ. თავიანთი საღვთისმეტყველო აზრის ჩამოყალიბებისას პლატონის, არისტოტელეს, ნეოპლატონური ფილოსოფიების ასიმილაციას ახდენდნენ, ისინი ქრისტიანული რწმენის დოქტრინალური მოძღვრების გადმოსაცემად სისტემატიურად იყენებდნენ მათი თანამედროვე ფილოსოფოსების ნააზრევს, ფილოსოფიურ ტერმინებსა და ინტუიციას. ასევე იყო ნატურფილოსოფიის (წინამოდერნული მეცნიერება) შემთხვევაშიც. ბასილი დიდი და გრიგოლ ნოსელი შესაქმის კომენტირებისას მაშინდელი ნატურფილოსოფიური ცოდნის შეთავსებას ცდილობდნენ გამოცხადებით ჭეშმარიტებასთან. შუა საუკუნეებში პლატონის წიგნთაგან ყველაზე პოპულარული “ტიმეოსი” იყო, რომელშიც პლატონური კოსმოლოგიაა გადმოცემული. ქრისტიანი მამები არასდროს უარყოფდნენ ფილოსოფიას და მეცნიერებას იმ საბაბით, რომ ისინი ყველაფერში ზუსტად არ ეთანხმება წმინდა წერილის ბუკვალურ ინტერპრეტაციას. ასეთ რიგორისტულ, ობსკურატნისტულ და იზოლაციურ პოზიციას ეკლესია გნოსომახიურ (ცოდნისმოძულეობა, მეცნიერებათმოძულეობა) ერესად მოიხსენიებს.
თანამედროვე თეოლოგიის ამოცანაა კარგან ჩაწვდეს თანამედროვე მეცნიერებას და შეეცადოს აჩვენოს, რომ ჩვენი რწმენის პრინციპები წინააღმდეგობაში არაა ფუნდამენტურ მეცნიერულ მონაცემებთან.
მეცნიერებას ათეისტურ გარემოშიც შეუძლია არსებობა, მას არ ჭირდება რელიგიურ დოქტრინებთან ეძიოს თავსებადობა, სამაგიეროდ ეკლესიის ინტერესებში შედის აჩვენოს, რომ მისი მოძღვრება წინააღმდეგობაში არაა ფუნდამენტურ მეცნიერულ ფაქტებთან. აუცილებელი არაა ეკლესიამ რომელიმე კონკრეტული მეცნიერების ჭეშმარიტება აღიაროს (თეორიები ხშირად იცვლება), მაგრამ აუცილებელია ხაზი გაესვას იმ ფაქტს, რომ ეკლესიური სწავლება წინააღმდეგობაში არაა მეცნიერულ ფაქტებთან. ამის გასაკეთებლად ორი რამაა საჭირო: ახალი მეცნიერული თეორიების კარგად ცოდნა და იმის გათვალისწინება, რომ წმინდა წერილი წმინდად მეცნიერულ ცოდნას არ იძლევა. გალილეო გალილეის ცნობილი გამოთქმის თანახმად, მეცნიერება გვამცნობს, თუ როგორაა ცა მოწყობილი, წმინდა წერილი კი ზეცაში მოხვედრის გზას გვიჩვენებს. წმინდა წერილს სიმბოლური, პრეფიგურაციული და პარაბოლური ენა აქვს, ყოველთვის შეიძლება წმინდა წერილის ტექსტების ისეთი ინტერპრეტირება და მეცნიერული ფაქტების ისეთი ფორმულირება, რომ გამოცხადებითი ჭეშმარიტება და მეცნიერება ერთმანეთში წინააღმდეგობაში არ მოვიდეს.
პაპი ფრანცისკე ცდილობს თანამედროვე კათოლიკურმა თეოლოგიამ ზუსტად ის გააკეთოს, რასაც ძველი დიდი ღვთისმეტყველები აკეთებდნენ – ჩაწვდეს უახლეს მეცნიერულ მიღწევებს, და იქ რაც მისთვის მისაღები და კარგია, ქრისტიანული მსოფლმეხედველობის ელემენტებად აქციოს.
იმისთვის რომ ეკლესიამ მეცნიერები მიიზიდოს, უნდა აჩვენოს, რომ მას მეცნიერება გულწრფელად აინტერესებს. ამას აკეთებს კათოლიკური ეკლესია, ხვდება მეცნიერებს და დიალოგს მართავს მათთან. ასევე თვითონაც ზრდის მის წიაღში პირველხარისხოვან მეცნიერებს. კათოლიკურ ეკლესიას უამრავი პადრე ყავს, რომლების მსოფლიო რანგის მეცნიერები არიან სხვადასხვა დარგში. (დიდი აფეთქების თეორიის წარმოშობაც კათოლიკე მღვდელმსახურს ლემეტრს უკავშირდება).
კათოლიკურმა ეკლესიამ ბევრი რამ ისწავლა გალილეის მაგალითზე, ჩვენს ეკლესიასაც შეუძლია კათოლიკური ეკლესიის გამოცდილება გაითვალისწინოს.

წყარო

წმინდა ისტორიზმი

09/05/2017
By

18386631_1612584942103532_95036128_n ავტორი: არჩილ მეტრეველი

ერთ-ერთი, არც თუ დიდი ხნის წინანდელი კვლევის თანახმად საქართველო გამოირჩევა იმ ქვეყნებს შორის, რომელთა ახალგაზრდობის კრიტიკულად დიდი რაოდენობა რელიგიურია. ამ კვლევის ზუსტ ციტირებას, ამ შემთხვევაში, გადამწყვეტი მნიშვნელობა არ აქვს, რადგან ეს მდგომარეობა მარტივი დაკვირვებითაც საკმაოდ თვალსაჩინოა.

ფაქტი იმით არის მნიშვნელოვანი, რომ, როგორც წესი, ახალგაზრდობა, რომელიც აქტიურ საგანმანათლებლო პროცესებშია ჩართული და შესაბამისად, მუდმივად რაციონალურ-შემეცნებით მდგომარეობაშია, შეუძლებელია ირაციონალური და შეუმეცნებელი ღმერთის მიმართ ამგვარ ლტოლვას განიცდიდეს. გარდა ამისა, ფართო პიროვნული შესაძლებლობებისა და მრავალფეროვანი ინტერესების მქონე ახალგაზრდა ადამიანის ღრმა რელიგიურობა და აქტიური რიტუალური ცხოვრება, თავისთავად წინააღმდეგობრივი ფენომენია. თუ ამ მდგომარეობის ახსნას შევეცდებით, აუცილებლად გაჩნდება კითხვა, ამის მიზეზი მახინჯი განათლებაა თუ ზედაპირული რელიგიურობა? ცხადია, მათგან უკანასკნელს საკუთარი ფასდაუდებელი წვლილი შეაქვს ამ ამბავში. აქაც და ჩვენს რეალურ ცხოვრებაშიც, კრიტიკის საფუძველს რელიგიურობის ის ზედაპირული და ოდენ უსიცოცხლო ტრადიციებამდე დამცირებული ფორმები იმსახურებს, რაც არა მარტო კონკრეტულ რელიგიურ მრწამსს აკნინებს, რამედ, ზოგადად რელიგიისა და რწმენის ფენომენს შეურაცხყოფს. თუმცა, სამართლიანობა მოითხოვს ითქვას, რომ დიდ წილად ის თავადვეა პირველის შედეგი.

Read more »

ევროკავშირი – მსოფლიო პატრიარქი ბართლომე

03/02/2017
By

539260_465249516828615_1141464478_nყველაზე ნათელი დადასტურება და  განსხეულება თანამედროვე მულტიკულტურიზმის  – ევროპის კავშირის აღმოცენებაა.  1950 წელს  საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა რობერტ შუმანმა ევროპულ საზოგადოებას შესთავაზა შეექმნათ ქვანახშირისა და ფოლადის საზოგადოება. 1951 წელს სწორედ ამ ორგანიზაციით დაიწყო ევროპის კავშირის შექმნა. ამჟამად ევროკავშირში  28 წევრი ქვეყანა ერთიანდება და კვლავაც აგრძელებს გაფართოებას.

Read more »

ჰომო ლიბერ

20/01/2017
By

maxresdefault

ავტორი: ზურაბ კიკნაძე

როდესაც ვლაპარაკობთ ადამიანის უფლებებზე, ამოსავალ დებულებად ვიღებთ აქსიომას, რომლის თანახმად არსებობს ერთი კაცობრიობა და მასში ყოველი მოდგმა ერთადერთი და განუმეორებელია. ასევე ყოველ მოდგმაში ყოველი ადამიანი, თითოეული ადამიანის არსებობა უნიკალურია. უნიკალობის უღიარებლად ადამიანის უფლებებზე საუბარი გაუგებარი იქნებოდა. ღრმად რომ არ წავიდეთ, ადამიანის საიდუმლოებრივ უნიკალობაზე საუბარში, ვთქვათ ერთი ჭეშმარიტება: ადამიანის ღირსების თავი და თავი მისი პიროვნების უნიკალობაა. ამ უნიკალობაში ყველა ადამიანი თანასწორია. ყველას აქვს უფლება თქვას სიღრმისეულად მე და არავის _ ვინმეს აუკრძალოს ამის თქმა.

Read more »

წინასაშობაო რეფლექსია – იეროდიაკვანი ლეონიდე ებრალიძე

86251რეფლექსია მართლმადიდებლური წინასაშობაო ლიტურგიული პერიოდის ზოგიერთ სულიერ თემაზე წაკითხული პონტიფიკალურ სემინარია ლომბარდოში.

“რწმენით მიიყვანა აბრაჰამმა მსხვერპლად ისაკი, როცა გამოიცადა; და რაკი აღთქმა ჰქონდა, მხოლოდშობილსაც სწირავდა. რომელზეც ითქვა: “ისაკში გეყოლება შენ შთამომავლობა”. ვინაიდან სჯეროდა, რომ ღმერთს მკვდრეთით აღდგენის ძალაც შესწევს; ამიტომ შეგვიძლია ვთქვათ, რომ დაიბრუნა იგი, როგორც მკვდართაგან აღმდგარი რწმენით აკურთხა ისაკმა იაკობი და ესავი მომავლისთვის. რწმენით აკურთხა იაკობმა სათითაოდ იოსების ძეები და თავის კვერთხს დაყრდნობილმა თაყვანი სცა ღმერთს. რწმენით მოიხსენია აღსასრულისას იოსებმა ისრაელიანთა გამოსვლა და ანდერძი დატოვა თავისი ძვლების თაობაზე” (ებრ. 11:17-22).

 

ძვირფასო კოლეგებო, საკმაოდ რთული დავალება მომანდეთ – გესაუბროთ მართლმადიდებელი ეკლესიის წინასაშობაო ლიტურგიული პერიოდის ზოგიერთ თემაზე. ასეთ შემთხვევებში ყოველთვის არის საცდური, მედიტაცია იქცეს ლიტურგიის ლექციად, მაგრამ ვეცდებით ყურადღება სულიერ თემებზე შევაჩეროთ.

მართლმადიდებლურ ლიტურგიულ ციკლში, კათოლიკურისგან განსხვავებით, არ არსებობს მკვეთრი წინასაშობაო ლიტურგიული პერიოდი, რამდენადაც კვირეულთა ათვლა კვლავ სულთმოფენობიდან გრძელდება, მაგრამ მართლმადიდებელი ეკლესია დიდი მარხვით შთაგნოებული, ამზადებს ორმოც დღიან წინასაშობაო მარხვასაც, რომელიც იწყება 14 ნოემბერს და გრძელდება 25 დეკემბრამდე. სავარაუდოდ მარხვის 14 ნოემბერს დაწყება გვიანდელი ფაქტია, რამდენადაც საღვთისმსახურო ტექსტებში შობის თემა მხოლოდ 21 ნოემბრიდან ჩნდება და შობის დღესასწაულის მოახლოებასთან ერთად მოსამზადებელი ელემენტები მატულობენ და შობის წინა ორ კვირა დღეს მთლიანად იკავებს წინასაშობაო მნიშვნელობის თემები, სწორედ ამ უკანასკნელზე მსურს ყურადღება შევაჩერო: მართლმადიდებელი ეკლესიის ლიტურგიულ წელიწადში ძველი აღთქმის პერსონაჟთა ცალკეულ ხსენებათა გარდა მათ ეთმობათ წინასაშობაო ორი კვირა – პირველი მათგანი იხსენებს იესო ქრისტეს წინაპრებს, ხოლო მეორე მათგანი ძველი აღთქმის ყველა მართალს, რომელნიც ღმერთს ესათნოვნენ, დაწყებული ადამიდან დასრულებული იოსებ დამწინდველით, რომელიც წმ. ოჯახის მცველი იყო.

Read more »