ევქარისტიულ ძღვენთა და მათზე სხვადასხვა ზემოქმედების შესახებ

30/09/2021
By

ziarebaევქარისტიულ ძღვენთა და მათზე კორონა-ვირუსის, ბაქტერიისა და საწამლავის ზემოქმედების საკითხის შესახებ

ავტორი: იოანე კაზარიანი

ბოლო დროს, მეტად აქტუალური გახდა ევქარისტიის საიდუმლოსა და მასზე კორონა-ვირუსის ზემოქმედების საკითხი, რომელიც აზრთა სხვადასხვაობას იწვევს. აზრთა სხვადასხვაობა უკავშირდება კორონა-ვირუსის სწრაფ გავრცელებას, რომელიც ადამიანის მრავალ ორგანოს ზიანს აყენებს.  წინამდებარე სტატია ავტორის პირად მოსაზრებას და ვარაუდს გამოხატავს. ავტორის აზრი გამოწვეულია იმ შეშფოთებით, რომელიც საეკლესიო წრეებში გაჩნდა ევქარისტიის საიდუმლოსთან დაკავშირებით. სტატიაში მოცემულია ავტორის რეაქცია მართლმადიდებელი ეკლესიის ზოგიერთი წარმომადგენლის განცხადებებზე, რომლებიც აღნიშნული საკითხის რადიკალიზაციას ახდენენ. აზროვნებენ რა მაქსიმალისტური კატეგორიებით, მათი რადიკალური ნაწილი ღვთის მოქმედებისა და განგების თავისუფლებას აკნინებენ და ეწინააღმდეგებიან ეკლესიის ისტორიას, რომელიც, ამ საკითხის ობიექტური ხედვისათვის, უნდა გაეთვალისწინებინათ. ამიტომ, გვსურს, ამ საკითხს მაქსიმალური ობიექტურობა შევძინოთ და ამ ანალიზის შემდგომ განვითარებას ტონი მივცეთ, რათა ამ საკითხის გარჩევა გავაღრმავოთ (თუკი ჩვენს სტატიაზე ვინმეს რეაქცია ექნება, რასაც მივესალმებით) და შეძლებისდაგვარად გარკვეულ კონსენსუსამდე მივიდეთ. საეკლესიო წრეებში ამ საკითხზე კონსენსუსი არ არის, რადგან მსოფლიო მართლმადიდებელ ეკლესიას აღნიშნულ კონტექსტში ევქარისტიასთან დაკავშირებით ჯერ განსაზღვრება არ შეუმუშავებია, როგორც ეს დოგმატურად გააკეთა ქრისტოლოგიურ, ტრინიტარულ და ხატების სწავლებებთან დაკავშირებით.რაში მდგომარეობს ევქარისტიასთან დაკავშირებული (ჩვენი აზრით) მცდარი მოსაზრებების არსი? საქმე იმაშია, რომ მართლმადიდებელი ეკლესიის ზოგიერთი წევრისგან (შემდგომში – „მომხრეები“) გვესმის აზრი, რომ ევქარისტიული პური და ღვინო, რომლებიც ევქარისტიის საიდუმლოში ქრისტეს ჭეშმარიტ ხორცად და სისხლად გარდაიქმნება, ვერ იქნება ვირუსის ან შხამის მოქმედების გამტარებელი (1). ასეთი უკიდურესი კატეგორიებით, „მომხრეები“ ეკლესიურ საზოგადოებას (განსაკუთრებით, საღვთისმეტყველოს, აპოლოგეტურსა და მისიონერულს) მთელი რიგი პრობლემების წინაშე აყენებენ, რაც ასევე მრავალ კითხვას იწვევს. საკითხის ასეთი რადიკალური წარმოჩენა ძალიან სახიფათოა, რადგან სხვაგვარ ქრისტოლოგიურ-ევქარისტიულ სწავლებამდე და მთელ რიგ ახალ სწავლებებამდე მივყავართ („მომხრეებისთვის“ შეუმჩნევლად), რაც სულიერი თვალსაზრისით მეტად სახიფათოა.

ევქარისტიის საკითხი ძალიან საპასუხისმგებლოა და ჩვენ ეს კარგად გვესმის. ჩვენ, მართლმადიდებელ ქრისტიანებს, ევქარისტიის წმინდა საიდუმლოების განმწმენდელი და სიცოცხლის მომცემი ძალის გვწამს, მაგრამ უნდა გვახსოვდეს, რომ ამ საიდუმლოების საკითხს ორი მხარე აქვს: ფიზიკური (ხილული) და სულიერი (მისტიური), რასაც სამწუხაროდ, „მომხრეები“ ბოლომდე არ ითვალისწინებენ. ისინი ცალმხრივად მსჯელობენ – ხედავენ ამ საკითხის ერთ მხარეს და არ ითვალისწინებენ მეორეს. რა საკითხებია ეს, რომლებსაც „მომხრეები“ ევქარისტიის საიდუმლოს მცდარი ანალიზით იწვევენ? ამის თაობაზე შემდეგს ვიტყვით: თუკი (მათი მსჯელობის თანახმად), ევქარისტიული პური და ღვინო, რომლებიც ევქარისტიის საიდუმლოებაში ქრისტეს ჭეშმარიტ სისხლად და ხორცად გარდაიქმნება, პოტენციურადაც კი ვერ იქნება (ზუსტად ამაში არის რადიკალური შეხედულების საფუძველი) ვერანაირი ვირუსის და ბაქტერიის (ან ბარძიმში ჩამატებული შხამის) გამტარებლები, მაშინ, ლოგიკურად, შემდეგი კითხვები რჩება: თუ საქმე ნამდვილად ისეა, როგორც „მომხრეები“ ამტკიცებენ, მაშინ:

1) უნდა ვაღიაროთ, რომ ევქარისტიის საიდუმლოებაში არსებული ფიზიკური პური და ღვინო ოპტიკური ილუზიაა და ჩვენ, ვიტყუებთ რა თავს, თან ისიც უნდა დავძინოთ, რომ ევქარისტიის ამგვარად გაგებულ საიდუმლოებაში პურისა და ღვინის ფიზიკურობა ა) მთლიანად უქმდება ან ლოგოსის ღვთაებრიობას (ღვთაებრივი ენერგიების მეშვეობით) ანდა მის განმღრთობილ ადამიანურ ბუნებას შეერევა (ანუ, უხრწნელი ხდება); ბ) პური და ღვინო, ევქარისტიის საიდუმლოში ჰიპოსტასურად უერთდება ქრისტეს და ვერ იქნება ვირუსის (რომელიც ადამიანის ბუნებას ანგრევს/შლის და სიკვდილამდე მიყავს) გამტარი, რადგან ქრისტეში (ქრისტოლოგია და ევქარისტოლოგია ერთმანეთთან დაკავშირებულია, თუმცა იგივე არ არის), როგორც განკაცებულ ლოგოსში, ბუნების დამანგრეველი ცოდვას ადგილი ვერ უკავია (ებრ. 4, 15; 1 პეტრე. 2, 22) ისევე, როგორც ვერც ამგვარად გაგებულ ევქარისტიაში ექნება ადგილი და ვერ იქნება ადამიანის ბუნების დამანგრეველი ვირუსის გამტარი. ასეთ დასკვნამდე ავტომატურად მივდივართ, როდესაც „მომხრეთა“ ესოდენ რადიკალურ არგუმენტს ვუსმენთ. მაგრამ, აქ ისმის კითხვა: თუკი საქმე ასეა (?), მაშინ, უნდა ვაღიაროთ, რომ ლიტურგიაში ქრისტე გვევლინება არა ორი ბუნებით (451 წ. ქალკედონის კრების დოგმატის თანახმად), არამედ ოთხი ბუნებით (ევქარისტიის საიდუმლოში კიდევ არის ერთი ელემენტი – წყალი), ანუ პურის ბუნება და ღვინის ბუნება ჰიპოსტასურად უერთდება ქრისტეს და ასეთ შემთხვევაში, ვირუსის ან ბაქტერიის (იგულისხმება ის ბაქტერია, რომელიც ანგრევს, აზიანებს ადამიანის ორგანიზმს) ან შხამის მატარებელი ვერ იქნება. „მომხრეთა“ ამ აზრს ასეთ დასკვნამდე მივყავართ. ისინი არ უფიქრდებიან თავისი განცხადებების საღვთისმეტყველო შედეგებს. ჯერ ეგ ერთი, ისინი ეკლესიის სწავლებას ეწინააღმდეგებიან (ქალკედონის დოგმატის თანახმად, ქრისტეს ორი ბუნებით ვაღიარებთ და ორ ბუნებაში გავარჩევთ და არა ოთხით/ოთხში) და მეორეც, ისინი რაღაც ახალ ქრისტოლოგიურ-ევქარისტოლოგიურ სწავლებას ქმნიან:  ღვთაებრივი ლოგოსი არა მხოლოდ განკაცდება, არამედ „განპურდება“ და ღვინის ბუნებასაც იძენს და ეს ყველაფერი ჰიპოსტასურად ხდება. ჩვენ ვამბობთ (და ასეც არის), რომ ევქარისტიული პური და ღვინო, შინაგანად, ჭეშმარიტად არის ნამდვილად რეალურ-მისტიური ხორცი და სისხლი ქრისტესი, მაგრამ პურისა და ღვინის ხილული ფიზიკურობა, განპირობებულია მათი ქმნილი ბუნებრივი აქციდენციებით, ნარჩუნდება, არ უქმდება/არ ქრება (პურის სიმყარე, მისი ფშვნადობა, ტენიანობა; ღვინის მათრობელი მოქმედება, მისი გემო და ა. შ.). ეს ყოველივე ევქარისტიის ხილულ (ფიზიკურ) და მისტიურ მხარეზე და ევქარისტიული პურისა და ღვინის ფიზიკურ ცვალებადობაზეც მეტყველებს. მაგრამ, თუ ვაცხადებთ, რომ ევქარისტიული პური და ღვინო პოტენციურადაც კი ვერ იქნება ვირუსის, ბაქტერიის ან შხამის გადამტანი, მაშინ, ვაცხადებთ, რომ ამგვარი ევქარისტია თავისი ფიზიკური თვისებებით არაცვალებადია (უხრწნელია). აქ, უკვე, ამგვარი განცხადებიდან გამომდინარე, შემდეგ საკითხთან მივდივართ: ეკლესიის ისტორიიდან ვიცით, რომ ერთი მცდარი სწავლება მეორე მცდარ სწავლებას წარმოშობს.  სანამ ქრისტეს სხეულის უხრწნელების შესახებ სწავლებაზე გადავიდოდეთ, წმ. კირილე ალექსანდრიელის აზრს მოვიყვანთ. ქრისტოლოგია და ევქარისტოლოგია ერთმანეთთან დაკავშირებულია და ამიტომ, უნდა გავავლოთ პარალელი, თუმცა, წმ. კირილესთვის ეს პარალელი, გარკვეულ წილად, შეზღუდულია: არსით არ არის მისი იგივეობრივი, არამედ მსგავსია და ჩვენ მას ვეთანხმებით. ევქარისტია არ არის განკაცების გამეორება. წმ. კირილე ამ აზრს უარყოფს: „როდესაც ის (ქრისტე) ჩვენშია (ევქარისტიის მიერ), ეს არ ნიშნავს, რომ იგი განკაცდება და ხორციელი ხდება, რადგან ეს ერთხელ მოხდა (παξ)“ (PG. 72, 909). წმ. კირილეს თანახმად, ევქარისტიის მეშვეობით ღმერთის „განკაცება“ კი არ ხდება (ეს ერთხელ მოხდა, ორი ათასი წლის წინ და სახარებაშია აღწერილი), არამედ ცვლილება, ანუ ძღვენი მაცხოვრის სისხლად და ხორცად იქცევა.  ამ მოვლენის აღწერისათვის წმ. კირილე იყენებს ზმნებს μεθίστημι (შეცვლა), μεταποιέω (გადაკეთება), μεταπλάσσω (გარდაქმნა) (PG. 72, 912; 72, 452).  ეს რეალური გარდაქმნაა, თუმცა ის არ იგრძნობა – მაზიარებელნი წმინდა ძღვენს იღებენ  „როგორც პურში და ღვინოში (ς ν ρτ τε κα ον)“, რადგან „ღმერთი დიდსულოვნად  გვეპყრობა ჩვენი უძლურების გამო“, რათა „არ გავქვავდეთ, როდესაც ეკლესიების წმინდა ტრაპეზებზე სისხლსა და ხორცს ვიხილავთ“  (PG. 72, 912). ამგვარად, კირილე, როგორც აღმოსავლეთის წმინდა მამები, ევქარისტიული რეალიზმის მომხრეა. ერთის მხრივ, ის ქრისტეში, ლოგოსის რეალური ჰიპოსტასური განკაცების გარდა კიდევ რაიმეს განკაცებას უარყოფს, მეორეს მხრივ კი, ევქარისტიული პურისა და ღვინის ქრისტეს სისხლად და ხორცად „შეცვლის“, „გადაკეთების“ (μεθίστημι და μεταποιέω) მექანიზმს არ  იძლევა, რადგან ადამიანური უძლურების გამო  ამის დატევნა შეუძლებელია. ამიტომაც, ევქარისტიას საიდუმლოს (μυστήριον) ვუწოდებთ. წმ. გრიგოლ ნოსელმა სცადა ამ გარდაქმნის ჩვენება, თუმცა, საიდუმლოს შეუცნობლობიდან გამომდინარე, ეს ძალიან ფრთხილად გააკეთა (Greg. Nyss. Or. catech. 37. 79-96);  წმ. გრიგოლი ცვლილების შესახებ არისტოტელეს სწავლების ანალოგიას მიმართავს. ცვლილება სხვადასხვაგვარია. მისი ერთ-ერთი ნაირსახეობაა ნივთიერებათა ცვლა – „მეტაბოლიზმი“, სიტყვიდან μεταβολή – გარდაქმნა. ჩვენ შორს ვართ იმ აზრისგან, რომ ევქარისტიის პური და ღვინო, უბრალოდ, ნაკურთხ პურად და ღვინოდ ვაღიაროთ, არამედ, ვამბობთ, რომ ნამდვილად აქვს ადგილი ქრისტესა და ევქარისტიული პურისა და ღვინის ერთობას, მაგრამ იმავე დროს, ევქარისტიული პურისა და ღვინის ფიზიკური მხარე, თავისი აქციდენციებით, არ ქრება. ეს არის მისტიკა, რომლის მექანიზმის ახსნაც შეუძლებელია.

 

2) ახლა, რაც შეეხება უხრწნელების საკითხს, როგორც ამგვარი ევქარისტიული ღვთისმეტყველების განვითარების ერთ-ერთ ვარიანტს. თუკი, („მომხრეების“ აზრით) ევქარისტიის ამგვარი საიდუმლო (ადამიანის ბუნების სტრუქტურის დამანგრეველი) ვირუსის, ბაქტერიის ან შხამის გამტარი ვერ იქნება, მაშინ, გამოდის, რომ ა) ევქარისტიული პური და ღვინო ჰიპოსტასურად უნდა შეუერთდეს ქრისტეს (რაც ქრისტეს ორი ბუნების შესახებ ქალკედონური კრების სწავლებას ეწინააღმდეგება) და ბ) ევქარისტიული პური და ღვინო, გარკვეული გაგებით, ფიზიკურად ხრწნადი ან ფუჭებადი არ უნდა იყოს, რადგან („მომხრეების“ თანახმად), ევქარისტიის პური და ღვინო, პრინციპში, ვერ იქნება ვერანაირი (ბუნების დამანგრეველი) ბაქტერიისა და ვირუსის მატარებელი, მაგრამ გ) ჩვენ ვიცით (და მღვდლებმაც იციან), რომ ხანგრძლივი შენახვისას ევქარისტიული პური და ღვინო შეიძლება დაობდეს (ობი კი ბაქტერიაა), ანუ ფიზიკური ფუჭება განიცადოს. ანუ, ევქარისტიული პურისა და ღვინის ფიზიკური შემადგენელი ცვლილებას განიცდის, რადგან ობი პურისა და ღვინის გარეგნობას ცვლის და მათ ქმნილ სტრუქტურაშიც ერევა. ანუ, ობის მოქმედების შედეგად ფიზიკური თვისებები განიცდიან ცვლილებას, რაც ევქარისტიული პურისა და ღვინის ხილული ფიზიკური ბუნების ხრწნადობაზე (ცვალებადობის გაგებით) მეტყველებს, ე. ი. ევქარისტიული პურისა და ღვინის უხრწნელებაზე ან უცვლელობაზე ვერ ვისაუბრებთ. თუკი ევქარისტიულ ღვინოს და პურს გახმობის გარეშე შევინახავთ (როგორც ამას ეკლესიაში აკეთებენ), მაშინ, ბუნებრივია, მათი ფიზიკური სტრუქტურის ფუჭება გაგრძელდება და ძღვენის საბოლოო გაფუჭება (სტრუქტურული რღვევა) მოხდება. ამის თავიდან არიდების მიზნით, ლიტურგიული პრაქტიკა ძღვენის გახმობას გულისხმობს, რაც მათი დიდი ხნით შენახვის გარანტიას იძლევა.  ისმის კითხვა: ობის ბაქტერია კარგია თუ ცუდი? სიკეთეა თუ ბოროტება/ცოდვა? ჩვენი აზრით, ეს იმ ბუნებრივი პროცესების შედეგია, რომლებიც არსის ქმნილ ბუნებაში მიმდინარეობს; წმინდა მამების თანახმად, ბოროტებას/ცოდვას ბუნება არ გააჩნია, ისინი ონტოლოგიურად ბუნების მიღმიერია. ბოროტება ბუნებით კი არ არის განპირობებული, არამედ გონიერი ბუნების (ადამიანის, ანგელოზის) პირადი არჩევანით. ბაქტერია ან ვირუსი გონიერი ბუნების ნაწილი არ არის, შესაბამისად, ის არ არის ონტოლოგიური ბოროტება (2), რადგან ეს არის თავად ბუნებაში მიმდინარე პროცესების შედეგი. ამიტომ, ევქარისტიულ ძღვენში ბაქტერიის არსებობა თუ არარსებობა ღვთის განგებას უნდა განვუკუთვნოთ, რის შესახებაც ქვემოთ ვისაუბრებთ. ამგვარი ხედვა იმაზე მეტყველებს, რომ  დ) ევქარისტიული პური და ღვინო, თავისი შინაგანი მისტიური ბუნებით უხრწნელი და უცვლელია (რადგან, ქრისტეს სისხლი და ხორცი უხრწნელია), ხოლო ხილული ბუნებით ხრწნადი და ცვალებადია და ეს ე), გარკვეულ წილად, გვაგონებს (თუმცა, არსებითად მასთან არ იგივდება) წმინდა მამათა სწავლებას ქრისტეს სხეულის ერთდროულად ხრწნადობისა და უხრწნადობის შესახებ. ვიმეორებთ, ეს მაგალითი არ არის იგივეობრივი, არამედ, შესაძლებელი ჩვენს პრობლემატიკასთან მხოლოდ გარკვეული პარალელების გავლება. წმინდა მამების თანახმად, ქრისტეს ადამიანური ბუნება იმავდროულად ხრწნადიც იყო და უხრწნადიც (ანუ არ ექვემდებარებოდა ბუნებით დაშლას, ფუჭებას, ლპობას). წმ. იოანე დამასკელი ქრისტეს ადამიანური ბუნების (რომელიც ექვემდებარებოდა ტანჯვას, შიმშილს, წყურვილს და ა. შ., ანუ უყვედრელ ვნებებს) ხრწნას (φθορά) განასხვავებს διαφθορά-გან, რასაც ქრისტეს სხეული არ ექვემდებარებოდა, ანუ ის, სიკვდილის შემდეგ, ლპობას/დაშლას არ განიცდიდა. წმ. იოანე დამასკელს, აფტარტოდოკეტების-მონოფიზიტების ერესის წინააღმდეგ საუბრისას, φθορά-ს და διαφθορά-ს  შორის ცალსახა ზღვარი გაჰყავს (მართლმადიდებელი სარწმუნოების ზედმიწევნითი გადმოცემა, III, 28). ეს გასაგებია, რადგან ლოგოსმა ნებაყოფლობით მიიღო დაზიანებული, ანუ მოკვდავი და ვნებებს დაქვემდებარებული ადამიანური ბუნება, რომელიც ჯვარცმის მიერ უხრწნელად, უვნებლად და უკვდავად აქცია. აქედან ჩანს, რომ მიწიერი ცხოვრებისას, ქრისტეს სხეული ბუნებით ხრწნადი იყო იმ გაგებით, როგორც ამაზე წმ. იოანე დამასკელი საუბრობს. ეს აზრი წმ. ანასტასი სინელის აზრს ეხმიანება.  წმ. ანასტასი სინელიც ქრისტეში ხრწნადობას უხრწნელობისგან განასხვავებდა, მაგრამ წმ. ანასტასის აქვს საინტერესო აზრი ევქარისტიული ძღვენის ხანგრძლივი შენახვის შესახებ. წმ. ანასტასი ამის შესახებ თავისი „გზამკვლევის“ 23 თავში საუბრობს. ეს ნაშრომი „ჰაინიტი“-მონოფიზიტების (იულიანე ჰალიკარნასელის მიმდევრების) ერესს ეძღვნება. ისინი მიიჩნევდნენ, რომ ქრისტეს სხეული ჯერ კიდევ აღდგომამდე იყო უხრწნელი (ამ და კიდევ სხვა მიზეზების გამო მათ მონოფიზიტებს უწოდებდნენ, ანუ ქრისტეში ერთი ბუნების აღმსარებლებს, ხოლო ჩვენ, მართლმადიდებლებს, ქრისტეში ორი ბუნების აღმსარებლებს, დიოფიზიტები გვეწოდა, რადგან ჩვენთვის რეალურად არსებობს ქრისტეს მეორე ბუნება, რომელიც ლოგოსის განკაცებისას არც ღმერთი გახდა, არც განკაცების გამო უხრწნელი (წმ. იოანე დამასკელის გაგებით), როგორც მონოფიზიტები ასწავლიდნენ).

მათი პოზიციის კრიტიკისას, წმ. ანასტასმა გამოთქვა არგუმენტები, მათ შორის ევქარისტიულიც. ის თავის ოპონენტს („ჰაინიტს“) ეკითხება, რას ფიქრობს ის ზიარების სისხლა და ხორცზე (ჯერ საუბარია მონოფიზიტურ ეკლესიაში ზიარებაზე, შემდეგი კი ზოგადად ზიარებაზე): ეს არის „ქრისტეს, ღვთის ძის, ჭეშმარიტი სისხლი და ხორცი თუ ჩვეულებრივი პური (ψιλς ρτος)… და ქრისტეს ხორცის ნაცვალსახე (νττυπος), ვაცის მსხვერპლის მსგავსი, რომელსაც იუდეველები სწირავდნენ?“ წმ. ანასტასიმ პასუხად მიიღო, რომ ძღვენი „არავითარ შემთხვევაში“ არ არის „ქრისტეს სხეულის ანტიტიპოსი“, არც „ჩვეულებრივი პურია“, არამედ, „ჭეშმარიტად, ქრისტეს, ღვთის ძის, სისხლი და ხორცია… ღვთისმშობლისგან, ყოვლადწმიდა მარიამისგან შობილი“. წმ. ანასტასი „ჰაინიტს“ გამოუვალ მდგომარეობაში აყენებს ასეთი შეკითხვით: როგორ ავხსნათ ის, რომ ევქარისტიული ძღვენი, ხანგრძლივი შენახვისას, იცვლება (თუკი ის უხრწნადი და უცვლელია).  თვითონ წმ. ანასტასისთვის ამ წინააღმდეგობიდან გამოსავალი იმაშია, რომ ქრისტეს სხეული აღდგომამდე ხრწნადი იყო (წმ. იოანე დამასკელიც ასე მიიჩნევდა). ამგვარად, წმ. ანასტასი (როგორც საუბრის კონტექსტიდან ჩანს) ჰაინიტ-მონოფიზიტს აჩვენებს, რომ ევქარისტიული სხეული შეესაბამება ქრისტეს სხეულს, რომელიც აღდგომამდე იყო და არა აღდგომის შემდეგ და ამიტომ ის შეიძლება იცვლებოდეს, იმსხვრეოდეს და იჭმებოდეს (PG. 89. 297); აღსანიშნავია, რომ წმ. ანასტასის აზრი თეოლოგუმენია,  რადგან, 1) თავად წმ. ანასტასი არ ახდენდა ამ საკითხის რადიკალიზაციას და არც მის აქტიურ ახსნას ითხოვდა (რადგან ეს აზრი გარკვეულ ქრისტოლოგიურ-აპოლოგეტურ კონტექსტში გამოთქვა), მიქაელ გლიკას (XII ს.) მსგავსად, რომელმაც თავისი საღვთისმეტყველო სისტემა შექმნა, რომელიც კონსტანტინოპოლის იმდროინდელმა საეკლესიო საზოგადოებამ არ მიიღო და 2) წმ. ანასტასის აზრი ეკლესიამ კერძო აზრის სახით მიიღო, რადგან აღმოსავლელი მართლმადიდებელი მამების უმეტესობა მიიჩნევს, რომ ჩვენ მკვდრეთით აღმდგარი ქრისტეს სისხლსა და ხორცს ვეზიარებით. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ წმინდა მამების სწავლების თანახმად, ქრისტეს სხეული განკაციებისთანავე განიღმრთო და მუდამ განმღრთობილად დარჩა, შეიცვალა მხოლოდ ლოგოსის განმღრთობილი ადამიანური ბუნების ტროპოსი, რომელიც ჯვარცმამდე და მის მიერე სხვადასხვა იყო. აქვე ერთ-ერთ იმ წმინდა მამის აზრს მოვიყვანთ, ვინც მიიჩნევდა, რომ ზიარებაში ქრისტეს სხეული არის მკვდრეთით აღმდგარი სხეული (და ასე მიიჩნევს მამათა უმრავლესობა); წმ. ნიკოლოზ კავასილა, „საღვთო ლიტურგიის განმარტებაში“ (თ. 27) წერს, რომ საუბარია მკვდრეთით აღმდგარ სხეულზე: „ეს ის სისხლია და ის ხორცი, რომელიც სული წმიდით ერთ სხეულშია გაერთიანებული, რომელიც წმიდა ქალწულისგან იშვა, დაიმარხა მესამე დღეს აღსდგა, ზეცად ამაღლდა და მარჯვენით მამისა დაჯდა“.

არგუმენტების ამ ნაწილის დასასრული:

 

თუ ჩვენი აზრი ევქარისტიული პურისა და ღვინის ფიზიკური ნაწილის უხრწნადობის/უცვლელობის ასეთ რადიკალურ გაგებამდე მივა, მაშინ ამგვარი გაგება 1) ეხმიანება ლოგოსის განკაცების დოგმატის მონოფიზიტურ გაგებას (თანაც, ისეთი რადიკალური ფორმით, როგორიც იყო „ჰაინიტობა“) და 2) შედეგად, ასეთი გაგება ევქარისტიული პურისა და ღვინის მცდარ გაგებაზე აისახება, ამ ცდომილებას კი ევქარისტიული ძღვენის (ხანგრძლივი შენახვისას) ფიზიკური ცვალება/ფუჭება (ფიზიკური სტრუქტურის ცვლილება) ადასტურებს.  კიდევ ერთხელ გავიმეორებთ ჩვენს აზრს: წმ. კირილეს თანახმად (იხ. ზემოთ) კი შეგვიძლია განკაცებასა და ევქარისტიას შორის პარალელების გავლება, მაგრამ ეს პარალელი შეზღუდულია და განკაცების საიდუმლოება თავისი არსით არ არის ევქარისტიის იგივეობრივი.   წმ. კირილესთვის ევქარისტია არ არის განკაცების განმეორება. ის ჯვარცმამდე ქრისტეს სხეული ხრწნადობას, ხოლო აღდგომის მერე მისი სხეულის უხრწნადობას აღიარებს, წმ. იოანე დამასკელისა და სხვა მამათა მსგავსად. ქრისტეს სხეულში ცოდვა არ იყო (მისი მკვდრეთით აღმდგარი სხეული არ ექვემდებარებოდა ხრწნას, რაზედაც ფსალმუნშიც (15.10) ვკითხულობთ (διαφθοράν), თუმცა, ამავდროულად, იგივე სხეული (მაცხოვრის მიწიერი ცხოვრების დროს) ცვალებადობას ექვემდებარებოდა. აქ ერთი დაზუსტება უნდა შემოვიტანოთ: ევქარისტიული ფიზიკური პური და ღვინო შეუერთდა რა ღვთაებას (არა ჰიპოსტასურად), ქრისტეს სისხლი და ხორცი გახდა მისტიურად და რეალურად; ერთის მხრივ, ეს პური და ღვინო არ ატარებს რაიმე ბოროტებას ან ცოდვას, მეორეს მხრივ კი, ფიზიკურად სტრუქტურულ ცვლილებებსა და ფუჭებას ექვემდებარება, რაც სტრუქტურის მაქსიმალურ ცვლილებას იწვევს; შეიძლება ვირუსებისა და ბაქტერიების გადამტანი იყოს, რადგან თავად ღმერთი პურისა და ღვინის ბუნებრივ სტრუქტურას ნებას რთავს, იმოქმედოს იმ პროცესების შესაბამისად, რომლებიც ბუნების ამჟამინდელი ხრწნადი/ცვალებადი კანონებისთვის არის დამახასიათებელი.

ამგვარად, წმ. ანასტასი სინელის აზრი (თუნდაც თეოლოგუმენი) არ ემთხვევა „მომხრეთა“ მოსაზრებას. იგივე შეიძლება ითქვას წმ. ნიკოლოზ კავასილას აზრეც, რომელიც „მომხრეთა“ არგუმენტად ვერ გამოდგება, რადგან თუნდაც „მომხრეთა“ აზრი ევქარისტიის შესახებ ევქარისტიული პურისა და ღვინის უხრწნელობამდე მიდიოდეს, წმ. ნიკოლოზ კავასილას აზრი (რომ ჩვენ მკვდრეთით აღმდგარ, შესაბამისად, უხრწნელ სხეულს ვეზიარებით) ქრისტეს მკვდრეთით აღმდგარ სხეულში ლოგოსთან ჰიპოსტასურად გაერთიანებულ ადამიანურ ბუნებას აღიარებს, ქალკედონის კრების სწავლების შესაბამისად;  ხოლო, ევქარისტიული პური და ღვინო არ არის ამგვარად ქრისტესთან შეერთებული და ამიტომაც შესაძლებელი ხდება მათი ბუნების ფუჭება და ხრწნა. ამას გვიჩვენებს ეკლესიის პრაქტიკისა და ცალკე ისტორიის მაგალითები (მაგ., ბარძიმში შხამის ჩაწვეთება), რომლებზეც ჩვენ ქვემოთ ვისაუბრებთ. აქ კი, გვსურს, ძალიან მოკლედ ვთქვათ, რომ არა მარტო ევქარისტიული პური და ღვინო არ არის ღვთაებრივი თავისი ბუნებით, არამედ, თავად ქრისტეს სხეული, მისი ადამიანური ბუნება არ არის ბუნებით ღმერთი – ქრისტეს უწმინდესი სხეული არ არის თავად ღმერთი, არამედ ღმერთის სხეულია, რომელიც ლოგოსმა თავის პირად ერთობაში მიიღო; ეს სხეული ღმერთის სხეული გახდა, მაგრამ არ გამხდარა ბუნებით ღმერთი, რადგან ქმნილი ბუნება უქმნელ და ღვთაებრივ ბუნებად ვერ გარდაიქმნება,  რის შესახებაც წერს წმ. კირილე: „ამიტომ, როდესაც განკაცებას ვუფიქრდებით, ვხედავთ, რომ ორი ბუნება შეერთდა  განუყოფელი ერთობით, შეურწყმელად და განუყრელად, რამეთუ ხორცი არის ხორცი და არა ღვთაება მაშინაც კი, როდესაც იგი ღვთის ხორცი გახდა; ისევე, როგორც სიტყვა არის ღმერთი და არა ხორცი, მიუხედავად იმისა, რომ მან განგებით ხორცი დაისაკუთრა“ (ამონარიდი სუქენსისადმი 1 ეპისტოლედან. (PG 77. 232). „რამეთუ ქმნილება ღვთაებრივ არსში ვერ გადავა ანუ ვერ მიიღებს ღვთაებრივ ბუნებას; ხორცი კი ქმნილებაა» (PG 77. 236).

„მომხრეთა“ აზრი იმის შესახებ, რომ ევქარისტიული პური და ღვინო ვერ იქნება ვირუსის, ბაქტერიის თუ შხამის გამტარი, ლოგიკურად, ევქარისტიის კიდევ ერთ მცდარ გაგებამდე მიდის, რაც ღვთის წმინდა ნების და ღმერთის მიერ დაშვების, ანუ ღმერთის მოქმედების თავისუფლებისა და ამ მოქმედების, როგორც ევქარისტიის მიზნის საკითხს ეხება.

3) ჩვენი აზრით, ევქარისტიის საიდუმლოს ასეთი რადიკალური და მცდარი გაგება ამ საიდუმლოების შესახებ ახალ სწავლებას წარმოშობს, კერძოდ, ევქარისტიის საიდუმლოს დეისტურ გაგებას. რადიკალური მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ევქარისტიული ძღვენი პოტენციურადაც კი ვერ იქნება ბაქტერიის, ვირუსის თუ შხამის გამტარი, მთელ რიგ პრობლემას უკავშირდება: თუ საქმე მართლაც ასეა, მაშინ ა) უგულებელყოფილია პავლე მოციქულის სიტყვები  (1 კორ. 11, 27-30) მათ შესახებ,  ვინც უღირსად ეზიარება უფლის სისხლსა და ხორცს: „ამიტომ თქვენს შორის ბევრია უძლური, ბევრი – სნეული, და ბევრიც კვდება“. ანუ, ღვთის დაშვებით, ევქარისტიული პური და ღვინო შეიძლება სულის ცხონებად კი არ იყოს, არამედ დაღუპვად, რაც ზიარების სულიერ მხარეს ასახავს (ეს კარგად ჩანს იუდას მაგალითზე).  (იოანე. 13, 27): „ამ ლუკმის შემდეგ შევიდა მასში სატანა“. მადლი არის უქმნელი ღვთაებრივი ენერგია, რომელიც ერთს განწმენდს, მეორეს კი წვავს. ჩვენი სიტყვების პარალელის სახით, წმ. ეფრემ ასურის აზრს მოვიყვანთ. წმ. ეფრემი ევქარისტიის საიდუმლოს „მსხვერპლს“, „ცოცხალ მსხვერპლს“ უწოდებს და ძველ აღთქმისეულ მსხვერპლს ადარებს. გვხვდება ისეთი განსაზღვრებებიც, როგორებიცაა „პურის გატეხვა“, „სამეფოს ტრაპეზი“ და სხვ. წმ. ეფრემი ქრისტეს ევქარისტიული სხეულს უწოდებს „პურს“ ან „ანგელოზებრივ პურს“, „უბიწო სხეულს“, „სიცოცხლის სხეულს“; ასევ, ხშირად იყენებს ძველ ქრისტიანულ გამოთქმებს, როგორებიცაა „წამალი“ ან „სიცოცხლის წამალი“ (Ephraem Syr. De azymis. 14. 16; 18. 15; Carmina Nisibena. 46. 8 და სხვ.), რომელიც უღირსებს შეიძლება „შხამად“ ექცეს (ბერძნულ სიტყვა φάρμακον-ს მრავალი მნიშვნელობა აქვს), როგორც იუდას შემთხვევაში მოხდა (De azymis. 18. 16);  ბ) ევქარისტიის ასეთი რადიკალური გაგება 1) ღვთის განგებას ადგილს არ უტოვებს და 2) მაზიარებლის სულიერ მდგომარეობას არ ითვალისწინებს (ეს ორი მომენტი კი ერთმანეთთან კავშირშია). აქ არა მხოლოდ წერილიდან მოყვანილი, სულიერებასთან დაკავშირებული მაგალითები, არამედ ეკლესიის ისტორიის მაგალითებიც გამოგვადგება. მაგ,. ბარძიმში მაზიარებლებისთვის განკუთვნილ შხამს ურევდნენ და ეს შხამი, ღვთის დაშვებით, მოქმედებდა. ასეთ მაგალითებს ვერ უარვყოფთ. ასეთი მაგალითი არაერთია და არა ობიექტური იქნებოდა თქმა, რომ ეს „ყალბი“, „გამოგონილი“, „არანამდვილი“ მაგალითებია, რასაც ზოგიერთი  სრულიად უსაფუძვლოდ და სუბიექტურად აცხადებს. ზოგ ასეთ მაგალითს ქვემოთ მოვიყვანთ; გ) შესაბამისად, ევქარისტიისადმი „მომხრეების“ ასეთი სუბიექტური დამოკიდებულება, ევქარისტიას მაგიურ რიტუალად აქცევს, რომელიც ასევე მაგიურად აღიქმება; რიტუალად, რომელიც არავითარ შემთხვევაში არ ირღვევა და გარე მოქმედებით ვერ იცვლება. ასეთი დამოკიდებულება, „მომხრეების“ უნებლიედ, ევქარისტიული საოდუმლოს ღვთის განგებაზე მაღლა აყენებს და ღვთის მოქმედებას გასაქანს არ აძლევს („მომხრეები“ ამ მოქმედებას ეპიკლეზაში და ევქარისტიულ კანონში აღიარებენ, შემდეგ კი ღვთის მოქმედებას – დაშვებასა და განგებას – ადგილს არ უტოვებენ). „მომხრეებს“ ზიარებასთან დაკავშირებით ახალი აღთქმის მაგალითები და დარიგებები ავიწყდებათ. ასეთი გაგება საიდუმლოს ღვთის მოქმედებაზე, განგებასა და თავისუფალ ნებაზე მაღლა აყენებს. ასეთი ხედვისას, ღმერთი თავისივე განგების მიღმა რჩება, იქცევა რა მხოლოდ გარე დამკვირვებლად და დეისტური ღვთაებრიობის სახეს იძენს, რომელსაც სტოიკოსი ფილოსოფოსები აღიარებდნენ და რასაც, ქრისტეს განკაცების წინა პერიოდში, სინაგოგებში ასწავლიდნენ. ზუსტად ამას ამხელდა ქრისტე იუდეველებში,  როდესაც ეუბნებოდა: „სულის გმობა არ მიეტევება“ (მათე. 12, 31). ქრისტე გულისხმობდა, რომ ეს არის ცოდვა ღვთაებრივი გამოცხადებისა და მოქმედების წინაშე, რადგან იმ დროინდელ იუდეველებს სული ჩამქვრალი ეგონათ, ქრისტესთვის კი ის მოქმედებდა (3). ეს ყოველივე უნებლიედ ცვლის ევქარისტიის ჭეშმარიტ სულიერ ორიენტირებს: ნაცვლად იმისა, რომ ღმერთი იყოს ზიარების მიზანი, ევქარისტია კი მიზნის მიღწევის საშუალება, ყველაფერი პირუკუ გამოდის: მიზანი თავად ევქარისტიაა და არ ის, ვისაც უნდა ვეზიაროთ, ანუ ღმერთი. ეს არის ევქარისტიული ორიენტირების გადანაცვლება. და საერთოდ უნდა ითქვას, რომ ძველი აღთქმის და ახალი აღთქმის ღმერთი – ერთია. ძველ აღთქმაში მას შეეძლო არ მიეღო იუდეველთა მსხვერპლშეწირვა (ამოს. 5, 21- 25; იერემ. 6, 20) და ზუსტად ასევე ძალუძს ახალი აღთქმის მსხვერპლი, თუ მას იგი არ ესათნოება, რადგან, ღმერთი ძველ აღთქმაში და ახალ აღთქმაშიც  ყოვლის მპყრობელია, როგორც მამა, ასევე, ძე (გამოცხ. 1, 8). ეს წმინდა წერილის დოგმატია.

სანამ ისტორიულ მაგალითებზე გადავიდოდეთ, გვსურს, ერთ ასპექტს შევეხოთ, რომელზედაც „მომხრეები“ შეიძლება შეგვეკამათონ. ეს ასპექტი იმ პატერიკებიდან ან სხვა ქრისტიანული  ლიტერატურიდან მაგალითებს ეხება, სადაც ნაჩვენებია, რომ ღმერთი, მაზიარებელს, მისი ურწმუნოების გამო, ევქარისტიული პურისა და ღვინის ნაცვლად ადამიანის სისხლს და ხორცს წარმოუდგენდა.  თუ ლიტერატურაში მოყვანილი აღნიშნული მაგალითები ნამდვილია, ეს არანაირად არ ეწინააღმდეგება ჩვენს აზრს, არამედ, პირიქით, ამტკიცებს მას და აი, რატომ: ა) მსგავსი მაგალითებით ღმერთი თავის პედაგოგიურ ძალაუფლებას და ადამიანის რწმენაზე ზემოქმედების სურვილს ავლენდა, რაც მხოლოდ ცალკეულ შემთხვევებში ხდებოდა და ზუსტად ეს არის ბ) ზიარების ცალკეულ შემთხვევებში ღმერთის განგებით ჩარევა და გ) ეს განგებით მოქმედება სულიერ ჭრილშიც ჩანს, ანუ ღვთის დაშვებით, მაზიარებელი სულის წარსაწყმედელად ეზიარებოდა და არა საცხოვნებლად, რის შესახებ პავლე მოციქულიც წერს და იოანე ღვთისმეტყველმაც გვიჩვენა იუდას ზიარების მაგალითზე; დ) ღვთის განგება ევქარისტიის პურსა და ღვინოში ბუნებრივი პროცესების მიმდინარეობას დაუშვებს, როდესაც ბოროტმოქმედნი ევქარისტიულ ბარძიმში შხამს ამატებდნენ და ამით ადამიანებს ღუპავდნენ; ე) პატერიკებისა და სხვა ჰაგიოგრაფიული ნაწარმოებების მაგალითებიდან ჩანს, რომ ღმერთი, ცალკეულ შემთხვევებში, ევქარისტიასა თუ ზიარების წესში ერეოდა და ადამიანის რეალურ დასისხლიანებულ სისხლს და ხორც ავლენდა (ასეთი იყო ქრისტეს სხეული ჯვარზე, ნაწამები და დასისხლიანებული, ანუ ჯერ კიდევ ცვალებადი). ვერავინ უარყოფს, რომ ეს რეალური მოვლენები ევქარისტიაში ღვთის განგების ჩარევას გვიჩვენებს. ქვემოთ ორ მაგალითს მოვიყვანთ ეკლესიის ისტორიიდან (ასეთი მაგალითი არაერთია, უბრალოდ, სტატიის ფორმატიდან გამომდინარე, მხოლოდ ეს სამი მოგვყავს). ეს მაგალითები საინტერესოა როგორც სტატიის საკითხის კუთხით, ისე იმ მხრივაც, რომ ზიარებასთან დაკავშირებით შუა საუკუნეების ქრისტიანთა რწმენას გვიჩვენებს.

 

1 – სომეხი ისტორიკოსი, მოვსეს ხორენაცი (მიიჩნევა, რომ V საუკუნეში ცხოვრობდა), თავის ძირითად ნაშრომში, „სომხეთის ისტორია“ (წიგნი III, თ. 24), სომეხთა დედოფლის, ოლიმპიის მოწამვლას აღწერს (IV ს. მეორე ნახევარი). ოლიმპია სომეხთა მეფის, არშაკის, პირველი ცოლი იყო, რომლისაც მის მეტოქეს, ფარანძემს, შურდა. ამ უკანასკნელის დავალებით, რომელიღაც ცრუ მღვდელმა (սուտանուն քահանայիւ) ზიარებაში „მომაკვდინებელი შხამი“ გაურია (դեղն զմահացուն) (ზიარებას ტექსტში „სიცოცხლის“ საშუალება ეწოდება – ի կենաց) და ოლიპმია მოწამლა. სიტყვა դեղ ითარგმნება, როგორც წამალი და შხამი. საინტერესოა, რომ მოვსეს ხორენაცი ზიარებას „სიცოცხლეს“ უწოდებს, რაც ამ საიდუმლოს სახარებისეული გააზრება, რადგან ქრისტე არის სიცოცხლე „ἡ ζωή“ (იოანე. 14, 6). იგივე ისტორია დააფიქსირა სხვა სომეხმა ისტორიკოსმაც, ფავსტოს ბუზანდმა (რომელიც ასევე V საუკუნეში ცხოვრობდა). „სომხეთის ისტორიაში“ (წიგნი IV, თ. 15) ის ადასტურებს მოვსესთან აღწერილ ამბავს, თუმცა უფრო დაწვრილებით აღწერს მას. ჩვენ მხოლოდ იმ მონაკვეთს მოვიყვანთ, რომელიც ამ ამბის ყველაზე საინტერესო ნაწილს აღწერს.  ფავსტოსი უღირს მღვდელს ასახელებს – მრჯუნიკს: „ფარანძემი ოლიმპიასადმი დიდი შურითა და ბოროტებით აღივსო და მისი მოწამვლისთვის ხელსაყრელ გარემოებას ეძებდა. მისმა მცდელობებმა შედეგი არ გამოიღო, რადგან ოლიმპია მეტად ფრთხილი იყო, განსაკუთრებით ჭამა-სმაში – მხოლოდ იმას ჭამდა, რასაც მისი მოსამსახურე ქალები უმზადებდნენ და მათ მიერ გაწმენდილ ღვინოს სვამდა.  როდესაც მოწამლვის ვერანაირი საშუალება ვერ ნახა, უკეთური ფარანძემი გაურიგდა მეფის კარის მღვდელს, სახელად მრჯუნიკს, არშამუნიკელს, ტარონის გავარიდან. მრჯუნიკმა უღირსი, აქამდე არარსებული, წარუხოცელი და დაუვიწყარი ბოროტება ჩაიდინა – მარადიული ტანჯვის ღირსი, გაუგონარი, უღირსი ქმედება ჩაიდინა მან: სიცოცხლის წამალს სიკვდილის შხამი გაურიაარსად, არასოდეს, არავის დედამიწაზე მსგავსი რამ არ ჩაუდენია.  უფლის წმინდა და ღვთაებრივ სხეულს, ანუ ზიარებას, მან მომაკვდინებელი შხამი შეურია და ეკლესიაში დედოფალ ოლიმპიას მიაწოდა ეს მომაკვდინებელი (ზიარება) და მოკლა იგი. ფარანძემის ბოროტი დარიგებით, მან, ბოროტებით განმსჭვალულმა, მისი სურვილი შეასრულა. ამ ცრუ მღვდელმა უკეთური ფარანძემისგან საჩუქრად სოფელი გომქუნქი მიიღო, ტარონის გავარში, საიდანაც თავად იყო წარმოშობით“. ფავსტოსი ფარანძემისა და მღვდლის ზრახვებისა და ქმედებებისგან თავის შეძრწუნებას არ მალავს.  ის აკონკრეტებს, რომ შხამი იქ იყო, სადაც ოლიმპია არ მოელოდა, ანუ – ტაძარში. შეგახსენებთ, რომ ეს IV საუკუნის პერიოდია, როდესაც სომხეთი ჯერ კიდევ მსოფლიო მართლმადიდებლური კონსენსუსის შემადგენლობაში შედიოდა,

 

2 – მეორე მაგალითი უკვე ქართველ მეფეს, დავით კურაპალატს, უკავშირდება (+1001 წ.). დავითის მოწამლვის მცდელობა რამოდენიმე ისტორიკოსმა აღწერა. ჩვენ ორ მაგალითს მოვიყვანთ – არისტაქეს ლასტივერცის (XI ს.) და მათე ედესელის (XII ს.). არისტაქესი, თავის ნაწარმოებში, სახელწოდებით „ვარდაპეტ არისტაქეს ლასტივერცის თხრობა“ პირველ თავში წერს ქართველ თავადებზე, რომლებმაც ბიზანტიის იმპერატორ ბასილის სასარგებლოდ დავითს უღალატეს: „მათ ეს უმიეზიდ არ დამართნიათ, რამეთუ დიდ ხუთშაბათს, ლიტურგიის საიდუმლოსას, მომაკვდინებელი შხამი გაურიეს და დაალევინეს [დავითს]. დაახრჩეს ნეტარი კაცი, რადგან უკმაყოფილონი იყვნენ მისი ქმედებებით და იმპერატორის დაპირებების იმედი ჰქონდათ„. არისტაქესი დავითს „ნეტარ კაცს“ უწოდებს და მის სიკვდილში მოღალატე თავადებს ადანაშაულებს, რომლებმაც, როგორც ჩანს, ხელი შეუწყვეს დავითის მოწამლვას. ავტორი ამ ეპიზოდს დაწვრილებით არ გადმოგვცემ, თუმცა კი ამბობს, რომ დავითი „დაახრჩეს“, რითიც მიგვანიშნებს, როგორ იქნა მოკლული დავითი, რის შესახებაც უფრო დაწვრილებით მათე ედესელი მოგვითხრობს. მისი თხრობის თანახმად, დავით კურაპალატმა წინასწარ იცოდა, რომ მისი მოწამლვა ზიარებით სურდათ, ამიტომ მას შხამის საწინააღმდეგო წამალი ჰქონდა თან, რომელიც ზიარების შემდეგ დალია. როდესაც ეპისკოპოსმა ილარიონმა დაინახა, რომ შხამმა არ იმოქმედა (მოვსეს ხორენაცის მსგავსად მათეც სიტყვა դեղ იყენებს – შხამი, წამალი), ლიტურგიის შემდეგ დრო იხელთა და თავისი ხელით დაახრჩო სამეფო პალატებში მძინარე დავითი (Պատմութիւն Մատթէոսի Ուռհայեցւոյ, յԵրուսաղէմ, 1869, էջ 46-47). აღსანიშნავია, რომ დავითი მათეს აზრითაც კეთილშობილი ადამიანია და არისტაქესის მსგავსად, მათე შეძრულია იმაზე გაფიქრებითაც კი, რაც ილარიონმა და თავადებმა ჩაიდინეს.  ამ შემთხვევაში აღსანიშნავია არა მხოლოდ მოწამლვის მცდელობის ფაქტი, არამედ ილარიონისა და დავითის მიერ ამ მოვლენის გაცნობიერება. მიუხედავად იმისა, რომ ილარიონი უღირსი ეპისკოპოსი იყო, დავითი კი კეთილმსახური ქრისტიანი, მათ ორივეს ერთი და იგივე და სწორი შეხედულება ჰქონდათ იმის თაობაზე, რომ ევქარისტიის საიდუმლოებაში შხამი იმოქმედებდა, წინააღმდეგ შემთხვევაში, შეუძლებელია აიხსნას 1) ილარიონ ეპისკოპოსის ზრახვა, მოეწამლა დავითი ზიარებით და 2) დავითის ქმედება, როდესაც ის ლოგიკურად ფიქრობდა, რომ შხამი შეიძლება მოქმედებდეს და შხამსაწინააღმდეგო წამალი დალია.  ამგვარად, მათ ორივეს სჯეროდა შხამის მოქმედების შესაძლებლობის (4).

 

დასკვნა

 

ზემოთ, ჩვენ ვეცადეთ მოკლედ გვეჩვენებინა და განგვეხილა იმ მცდარი ქრისტოლოგიური და საღვთისმეტყველო ასპექტები, რომლებიც „მომხრეთა“ განაცხადიდან გამომდინარეობს, როდესაც ისინი ევქარისტიულ პურსა და ღვინოში ვირუსის ან შხამის მოქმედებას პოტენციურადაც კი უარყოფენ, რითიც კიდევ უფრო მეტ რადიკალიზაციას ახდენენ.  გვესმის, რომ მათი შეხედულება რწმენასა და მათ მიერ კეთილმსახურების მცდარ გაგებას ეფუძნება. მათი განსაზღვრება შემდეგია: „ასეთ რამ შეუძლებელია“. ჩვენ გვმართებს ობიექტური მსჯელობა (რადგან, სახარებისეული ქრისტიანობა, თავისი არსით, ობიექტურია). ეკლესიის საიდუმლოებებს ორი მხარე აქვს: მისტიური და ფიზიკური. ზუსტად ფიზიკურ მხარეს „მომხრეები“ სათანადოდ ვერ აფასებენ. ჩვენ ვეთანხმებით იმ ქრისტიანებს, რომლებიც ევქარისტიულ პურსა და ღვინოში ვირუსის ან შხამის მოქმედებას უშვებენ (ამის საღვთისმეტყველო საფუძვლები ზემოთ მოვიყვანეთ და ამის პოტენციური შესაძლებლობა არსებობს) ამ აზრის რადიკალიზაციის გარეშე: ჩვენ არ ვამბობთ და ვერც ვიტყვით, რომ ვირუსი ან შხამი აუცილებლად იმოქმედებს, რადგან ყველა პროცესს ადამიანისთვის შეუცნობელი ღვთის განგება აკონტროლებს. ღმერთმა თავად იცის, როგორ უნდა ჩაერიოს თუ არ ჩაერიოს ევქარისტიული პროცესში თუ ზიარების საიდუმლოში. მოცემული სტატია ერთგვარი შეთავაზებაა, რომ ეს საკითხი საეკლესიო წრეებში განიხილონ, ყოველგვარი რადიკალიზაციის გარეშე: ჩვენ ჩვენს აზრს არ ვამტკიცებთ, რადგან მსოფლიო მართლმადიდებელ ეკლესიაში, მსოფლიო კრების დონეზე ევქარისტიის საკითხი (ჩვენს მიერ განხილული საკითხის მხრივ) ჯერ არ გადაწყვეტილა ისე, როგორც ქრისტოლოგიისა და სხვა საკითხებს წყვეტდა მსოფლიო ეკლესია. მართლმადიდებლებში ხომ არავინ დაობს, რამდენი ბუნება აქვს ქრისტეს, რადგან ასეთი საკითხები მსოფლიო კრებების დონეზე გადაწყდა და კრებების დოგმატური განსაზღვრებებით წერტილი დაესვა, ხოლო ჩვენთვის საინტერესო საკითხზე მსოფლიო კონსენსუსი ჯერ არ არსებობს. ევქარისტიის საკითხზე კრების დონეზე დაწვრილებითი ანალიზი არ არსებობს, რაც საეკლესიო წრეებში გაუგებრობას იწვევს.  ამიტომ, ერთის მხრივ, ჩვენ საკითხის ჩვენებურ ხედვას გთავაზობთ, მეორეს მხრივ კი, „მომხრეებს“ მაქსიმალური სიფრთხილისკენ მოვუწოდებთ, რათა მათი გამონათქვამები არ იყოს კატეგორიული, არამედ კითხვით და ვარაუდის ტონს ატარებდეს და ღვთის განგებას ითვალისწინებდეს. სტატიას პავლე მოციქულის სიტყვებით დავასრულებთ: „რადგანაც ახლა ბუნდოვნად ვხედავთ, როგორც სარკეში, მაშინ კი პირისპირ ვიხილავთ; ახლა ნაწილობრივ ვიცი, ხოლო მაშინ შევიცნობ, როგორც თავად შევიმეცნები“ (1 კორ. 13, 12). პავლე მოციქულის მოწმობა ღმერთთან მაზიარებლებისთვის დღესაც და მომავალშიც აქტუალურია. ახლა თუ „სარკეში ბუნდოვნად ვხედავთ“, მომავალ სიცოცხლეში ღმერთს „პირისპირ“ ვიხილავთ, როდესაც ღმერთს უშუალოდ ვეზიარებით  (2 პეტრესი. 1, 4).

 

_ _ _ _ _

 

  1. მოცემულ სტატიაში საკითხს განვაზოგადებთ და ევქარისტიულ ძღვენზე არა მხოლოდ ვირუსის, არამედ ბაქტერიის და შხამის გავლენაზეც ვსაუბრობთ. ასეთ განზოგადებას შეგნებულად ვახდენთ, რადგან „მომხრეები“ ამ საკითხის განზოგადებისას ამბობენ, რომ ვერაფერი – ვერანაირი შხამი, (ორგანიზმისზთვის დამანგრეველი) ბაქტერია თუ ვირუსი – ვერ მოახდენს გავლენას ევქარისტიულ ძღვენზე. ჩვენ კი გვსურს აღვნიშნოთ, რომ არსებობს ვირუსები, რომლებიც საკვებით არ გადადის, მაგრამ კორონა ვირუსს არაცალსახა ზემოქმედება ახასიათებს.  კორონა ვირუსის შესახებ მეცნიერთა მოსაზრებები განსხვავდება. მათი აზრით, ეს ვირუსი საჭმლითაც გადადის, თუ ის არ ავადუღეთ ან მაღალ ტემპერატურაზე არ მოვამზადეთ. ცხელი კერძები მაღალ ტემპერატურაზე მზადდება, რა დროსაც ვირუსი კვდება. ევქარისტიული ძღვენის მომზადებისას მდუღარე წყლის უმნიშვნელო ნაწილი, რომელსაც ევქარისტიულ ბარძიმში ამატებენ, ვერ იქნება ძღვენში ვირუსის აგრესიულობის წინაღობა. მეტიც, კორონა ვირუსი მუდამ განიცდის მუტაციას – მომდევნო შტამები წინა შტამებზე უფრო გადამდებია, რაც აუცილებლად უნდა გავითვალისწინოთ. კორონა ვირუსი ჯერ კიდევ შესწავლის სტადიაშია და ძნელია იმის თქმა, როგორი იქნება ამ ვირუსის ახალი მუტაციები, თუმცა კი, ვიცით რა მუტაციების თანმიმდევრობა, შეგვიძლია ვივარაუდოთ, რომ ისინი ბევრად უფრო აგრესიულები იქნებიან (ამ სიკითხის თაობაზე იხ.: „Seeding of outbreaks of COVID-19 by contaminated fresh and frozen food“  https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2020.08.17.255166v1.full?fbclid=IwAR276Ip9L4VHv9-QGYNpl4JFFv_S8OwG19Yhj39tTfoECSe9H_idMCP4ZZQ )
  2. იხ: http://www.orthodoxtheology.ge/hovorundualism/?fbclid=IwAR1hy8S8-41-LpExoCizMq7-om42zI3ANoBdRrHIhvM__ZjmYftywzFT-uE
  3. И. Иеремиас. Богословие НовогоЗавета. М., 1999. С. 172.
  4. ამ თემასთან დაკავშირებით იხ დამატებით ვანო შოშიაშვილის სტატია „საწამლავი ბარძიმში“ https://www.palamacentre.com/2020/04/14/%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98-%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%9B%E1%83%A8%E1%83%98/?fbclid=IwAR0DTObBuX2ojaY_Bt8vHfXIm6GAgRCnW6zSHIBfdSKic14UTqheRhYO12Q

 

 

 

 

 

Print Friendly

Tags: ,

Comments are closed.