მიტროპოლიტი იოანე ზიზიულასი: ეკლესია წმინდა ევქარისტიის გარეშე, უკვე აღარ არის ეკლესია

imageსერბულმა ინტერნეტ-ჟურნალმა САБОРНИК  (საბორნიკ), გამოაქვეყნა ინტერვიუ გამოჩენილ ბერძენ ღვთისმეტყველთან, პერგამოსის მიტროპოლიტ იოანე ზიზიულასთან. საუბრის თემა გახლდათ – წმინდა ევქარისტიასთან საღვთისმეტყველო, სამოძღვრო და პრაქტიკული მიდგომა კორონავირუსის ჟამს.

კორესპონდენტი: გვსურს, მოვისმინოთ თქვენი შეფასება შექმნილ მდგომარეობასთან დაკავშირებით, რადგან თქვენი ღვთისმეტყველება თამაშობს ძალიან დიდ როლს ამ მეტად აქტუალური კრიზისის დროს.

მიტროპოლიტი იოანე: ამ შემთხვევაში, სამწუხაროდ, ჩემი თეოლოგია ვერ გამოდგება. საბერძნეთში უკვე დაკეტეს ეკლესიები და აღარ აღევლინება ლიტურღია. სერბეთში აღავლენენ?

კორესპონდენტი: იქედან გამომდინარე, რომ ხელისუფლებამ აკრძალა ხალხმრავლობა, დაადგინა მიახლოების დისტანცია, ასევე სოციალური დისტანცია, პატრიარქმა მიიღო გადაწყვეტილებაწირვები აღესრულოს, მაგრამ ხუთ ადამიანზე მეტი არ უნდა ესწრებოდეს.

მიტროპოლიტი იოანე: ეს მისაღებია…

კორესპონდენტი: ამერიკაში მიიღეს გადაწყვეტილება, რომლის მიხედვითაც, წირვას მღვდელმსახურების გარდა ესწრებიან სტიქაროსანი და მედავითნემგალობელი, რათა ადამიანებს ჰქონდეთ წმინდა ზიარება (საუბარია წმინდა ნაწილებზე). თქვენ რას ფიქრობთ ამაზე?

 მიტროპოლიტი იოანე: ჩემთვის ეკლესია წმინდა ევქარისტიის გარეშე, უკვე აღარ არის ეკლესია. მეორე მხრივ, ვირუსის გავრცელების საშიშროება იძულებულს გვხდის გავაკეთოთ ის, რაც აუცილებელია. საბერძნეთის ხელისუფლებამ მიმართა უკიდურეს ზომას, რადგან საქმე ძალიან სერიოზულადაა.

კორესპონდენტი: ბევრი კითხულობსრას ამბობს მიტროპოლიტი იოანე, რადგან ყველასათვის არის ცნობილი, თქვენ საუბრობდით, რომ მართლმადიდებლობაში მიუღებელიაკერძოლიტურღია.

მიტროპოლიტი იოანე: ლიტურღია იწირება ცხოვრებისათვის სოფლისა. მას წირავს მღვდელი, რომ ერისთვის შესაძლებელი იყოს ზიარება. არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ლიტურღია იწირება სამართლისა მიზეზისათვის დაკლებულთათვისაც ანუ იმათთვის, ვისაც არ შეუძლია მოსვლა. ასეთი კი ყველაა დღეს. მისაღებია, რომ ეკლესიაში იყოს მღვდელი და რამოდენიმე ადამიანი, მაგრამ როგორ უნდა შევაკავოთ სხვები, ეს არ ვიცი. ვფიქრობ, საუკეთესო გადაწყვეტილებაა, ნაცვლად იმისა რომ ეკელსია საერთოდ დაიკეტოს, მღვდელმა იმსახუროს ხუთ ადამიანთან ერთად. ვამბობ, რომ ეკლესიები სრულიად არ უნდა დაიკეტოს, წირვა უნდა იყოს, მაგრამ ვირუსის გავრცელების საფრთხე უნდა დავიყვანოთ ნულამდე.

კორესპონდენტი: საბერძნეთის ეკლესიას ექნება ლიტურგიის პირდაპირი ტრანსლაცია, იგივეს მოიმოქმედებენ ამერიკაშიც. რას ფიქრობთ ამის შესახებ?

მიტროპოლიტი იოანე: არ ვეთანხმები ამ იდეას. მე თუ ჩაკეტილი ვარ სახლში და არ შემიძლია წირვაზე წასვლა, ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ჩავრთო ტელევიზორი და ვუყურო წირვას. ვფიქრობ, რომ ეს არ არის ღვთისმოწიწება. არ არის ღვთისმოწიწება, როდესაც ვიღაც ზის და ტელევიზორში უყურებს წირვას.

კორესპონდენტი: გავიგეთ, რომ საბერძნეთში ტელევიზიის საშუალებით მორწმუნეები მოისმენენ წირვას. სად იქნება წირვა აღსრულებული?

მიტროპოლიტი იოანე: ვფიქრობ, ალბათ, სამიტროპოლიტო (საკათედრო) ტაძარში. პირადად მე არ მომწონს ტელევიზიით წირვის გადაცემა. ჩემი აზრით, შესაძლებელი იყო ბევრ ტაძარში წირვის აღვლენა, მაგრამ არის ვირუსის გავრცელების საშიშროება.

კორესპონდენტი: ლიტურგიაზე ან ხარ, ან არ ხარეს ჩვენ წაკითხული გვაქვს თქვენს ნაშრომებში, მაგრამ რა უნდა გააკეთოს მორწმუნემ, რომელიც იძულებულია კვირას დარჩეს სახლში? რას ურჩევდით მორწმუნეებს დღევანდელ დღეს? 

მიტროპოლიტი იოანე: ასეთი ქრისტიანი დარჩეს სახლში და ილოცოს. ეკლესიამ შეიძლება შეიმუშავოს სპეციალური ტიპიკონი, რომლითაც მორწმუნე შეძლებს სახლში აღასრულოს მაგალითად ცისკარი, მაგრამ არანაირად წირვა. ლიტურგია მოითხოვს მყოფობას, იგი არ აღესრულება დისტანციურად. ამიტომ, ასეთმა ქრისტიანმა ილოცოს სახლში.

კორესპონდენტი: როდესაც ამბობთ ილოცონ, რას გულისხმობთ? ილოცონწარმოთქვან ის ლოცვები, რაც იციან, თუ ეპისკოპოსმა და მღვდლებმა უნდა ურჩიონ, თუ როგორ ილოცონ.

მიტროპოლიტი იოანე: ეპარქიამ უნდა შესთავაზოს ლოცვის ტიპიკონი. ჩემი აზრით, კვირას საკმარისია ცისკარი. ეპარქიამ უნდა გაავრცელოს საცისკრო მსახურების ტექსტი, რომელსაც მორწმუნეები წაიკითხავენ მაშინ, როცა ეკლესიაში აღესრულება წირვა. ტელევიზიით წირვის გადაცემა არ არის კარგი. ამასთანავე, მღვდელმა წირვა უნდა აღასრულოს მინიმუმ 2 ან 3 მორწმუნესთან. ასევე, ეკლესიამ უნდა იზრუნოს წმ. ზიარების სახლში მიწოდებაზე. დღეს ამის პრაქტიკაში განხორციელება ძნელია, რადგან არ გვყავს საკმარისი დიაკონი, რომლებიც მორწმუნეებს სახლში მიაწვდიან წმ. ზიარებას. ძველ ეკლესიაში იმათთვის, ვინც მსახურების, ან სხვა მიზეზით დაკლებული იყო წირვას, დიაკონს მიჰქონდა ზიარება. ასე რომ, თუ არ გვაქვს ამის საშუალებაც, მაშინ იმ ხუთი ადამიანისთვის მაინც იყოს წირვა.

კორესპონდენტი: რას ურჩევთ მორწმუნეებს პირადი ლოცვების საკითხში? 

მიტროპოლიტი იოანე: განაგრძონ ლოცვა, ანუ აღუვლინონ ღმერთს თავისი ვედრება.

 კორესპონდენტი: როგორ შეაფასებდით ამ მდგომარეობას, ამ სიტუაციას? რადგან ეს ყველაფერი ახლა არის საგანგებო. ბრძანეთ, რომ ეკლესია ევქარისტიის გარეშე არ არის ეკლესია და საჭიროა შევინარჩუნოთ ევქარისტია. რას უწოდებდით ევქარისტიის ამ ტიპს, რომ იგი არ გადაიქცეს კერძო მსახურებად?

მიტროპოლიტი იოანე: თუ ლიტურღიაზე იქნება 5 ადამიანი მაინც, იგი უკვე აღარ არის კერძო მსახურება. საჭიროა მოვიდნენ ისინი, ვინც არ არის საშიშროების ქვეშ და ვინც სხვას არ უქმნის საშიშროებას.

კორესპონდენტი: რაც შეეხება საშიშროებას, არავის არ შეუძლია მოგვცეს სრული გარანტია, რომ არ ვართ საშიშები.

მიტროპოლიტი იოანე: როგორც მედიცინის მუშაკები გვეუბნებიან, საშიშროება შეიძლება დავიყვანოთ მინიმუმამდე, თუ დავიცავთ დისტანციას და ჰიგიენის წესებს.

 კორესპონდენტი: მაშასადამე, თქვენ გამორიცხავთ საშიშროებას, რომ ევქარისტია შეიძლება დაყვანილ იქნეს კერძო მსახურებამდე, თუკი შეიკრიბება 5 ადამიანი მაინც.

 მიტროპოლიტი იოანე: უმჯობესია იყოს ასე, ვიდრე გვქონდეს საერთოდ დაკეტილი ეკლესიები.

კორესპონდენტი: ზოგიერთი ფიქრობს, რომ ასეთი, ანუ ლიმიტირებული (შეზღუდული) შეკრების დროს, უკვე აღარ გვაქვს ეკლესია, როგორც ევქარისტიული შესაკრებელი, ან ევქარისტიული საზოგადოება. ამიტომაც, უმჯობესია, არ აღესრულოს წირვა. აქვე ამატებენ, რომ ეს აკრძალვა არის ჩვენი ნების საწინააღმდეგოდ, ამიტომაც ჩვენ არ მიგვატოვებს ღმერთი. ასევე სვამენ კითხვასთუ არ გვაქვს თავისუფლად შეკრების უფლება, მაშინ რატომ უნდა ვწიროთ ასეთი შეზღუდული წირვა?

 მიტროპოლიტი იოანე: კრებული (koinonia), ან საზოგადოება (koinotita) არასდროს არ არის სრული დამსწრეობით. ყოველთვის არის წარმოდგენილი მცირე ნაწილი, რომელიც წარმოადგენს, ან გამოთქვამს იმათ, ვინც არ ესწრება. ამიტომაც, ჩვენ, რა თქმა უნდა, ვლოცულობთ მათთვის, ვინც სამართლიანი მიზეზით არის დაკლებული. ეს არავისთვის არ უნდა იყოს სიახლე. ყოველთვის არსებობენ ისეთები, ვინც დაკლებულია წმინდა ლიტურგიისაგან. ვინც მონაწილეობას ღებულობს წირვაში, ლოცულობს იმისათვის, ვინც არ არის წირვაზე. ვიცით, რომ ვინმე შეიძლება არ ესწრებოდეს წირვას იმიტომ, რომ არის ავად, ან არის გზაზე – მოგზაურობაში მყოფი. ასევე შეიძლება არსებობდნენ ისეთებიც, ვისაც სახელმწიფო, საგანგებო ზომების გამო, არ აძლევს უფლებას დაესწროს წირვას. აქ არ არსებობს არსობრივი პრობლემა, რადგან გვაქვს მცირერიცხოვანი კრებული, რომელიც არის სრული ეკლესია. უკეთესია გვქონდეს მცირერიცხოვანი კრებული, ვიდრე არავინ არ ესწრებოდეს ევქარისტიულ შეკრებას.

კორესპონდენტი: არსებობს სტერეოტიპი, რომ ისინი, ვინც ესწრება მსახურებას არის გამორჩეული და ამით სხვასთან შედარებით ფლობს უპირატესობას.

 მიტროპოლიტი იოანე: რას ნიშნავს გამორჩეული? მათ, ვინც ესწრება მსახურებას ძალიან დიდი სურვილი უნდა ჰქონდეთ, რომ სხვებიც ესწრებოდნენ მსახურებას, მაგრამ გაცნობიერებული უნდა ჰქონდეთ ისიც, რომ ისინი შეაფერხეს. დამსწრეები ამას არ უნდა აღიქვამდნენ სასიხარულო ფაქტად, რომ სხვები არ არიან წირვაზე. აქედან უნდა გაიაზრონ ისიც, რომ მათ განშორებულთა მყოფობა უნდა იტვირთონ.

კორესპონდენტი: დიმე, რომლის წინაშეც ბევრი დგას, ასეთია: მოვერიდოთ წმინდა ევქარისტიას, რომ ამით დავეხმაროთ სხვას (თუ არ მივალ წირვაზე, ამით არ გავავრცელებ ვირუსს), თუ მივიდე წირვაზე იმ იმედით, რომ არ დავაზიანებ სხვას. არის თუ არა საკმარისი დავიცვათ ყველა რეკომენდაცია, რომ არ გავავრცელოთ ვირუსი?

 მიტროპოლიტი იოანე: უნდა შევაკავოთ ვირუსის გავრცელება, რადგან ძალიან დიდი საშიშროების წინაშე ვდგავართ არა მხოლოდ ჩვენ, არამედ ისინიც, ვინც შორს არიან ჩვენგან. ამიტომ, არავინ და არც ჩვენ არ უნდა გავხდეთ ვირუსის გავრცელების მიზეზი.

 კორესპონდენტი: ლიტურგიის ასეთი სურათი, როგორიც დღეს გვაქვს, სადაც იგი შემოსაზღვრულია მხოლოდ რამდენიმე ადამიანით, არღვევს თუ არა ლიტურგიის იკონიზმს (ხატობრიობას), ანუ რაოდენობრივად შეზღუდული ლიტურგიული შესაკრებელი გამოხატავს თუ არა ცათა სასუფეველს, რაც არის ლიტურგიული შესაკრებელის უმთავრესი აზრი.

მიტროპოლიტი იოანე: მცირე (რიცხვოვანი) კრებული არ აკნინებს ლიტურგიის მიერ მომავალი საუკუნის გამოხატვას. ძალიან ბევრჯერ ვყოფილვარ ევროპის სხვადასხვა ტაძარში, სადაც წირვა აღგვისრულებია მცირერიცხოვან მრევლთან, ანუ იმ ქვეყნებში, სადაც ბევრი მართლმადიდებელი არ ცხოვრობს. მაგრამ ევქარისტიული შესაწირავი შეიწირება მთელი სამყაროსათვის. ის სამრევლო (შესაკრებელი) არ წარმოადგენს მხოლოდ იმ ადგილის ეკლესიას, არამედ მთელ კრებსითს – თავის თავში.

 კორესპონდენტი: ბევრი შიშობს, რომ ამ მდგომარეობამ შეიძლება წარმოშვას ერთგვარი ელიტიზმი, ანუ იმათი პრივილეგურობა, ვინც დამსწრეა ლიტურღიაზე. თქვენ ხედავთ ამის საშიშროებას?

მიტროპოლიტი იოანე: ვერ ვხედავ ამ საშიშროებას.

კორესპონდენტი: რა გაგებით?

მიტროპოლიტი იოანე: საკმარისია, რომ ადგილობრივმა ეპისკოპოსმა, ან მღვდელმა მოახდინოს დასწრების ორგანიზება ისე, რომ ყოველთვის ერთი და იგივე ადამიანები არ ესწრებოდნენ წირვას. ერთ კვირას იყოს ერთი სამეული ან ოთხეული, მეორე კვირას სხვა და ასე, ვიდრე ეს ყველაფერი არ დასრულდება.

კორესპონდენტი: და ეს რომ მოხდეს მთელ სამყაროში, როგორ ფიქრობთ იარსებებს ეკლესია?

მიტროპოლიტი იოანე: ეს მხოლოდ ჰიპოთეზაა. არ ვფიქრობ, რომ ეს შეიძლება ასეთი სიმძაფრით მოხდეს მთელ მსოფლიოში. მაგრამ სულ იარსებებენ ადამიანები, რომლებიც აღასრულებენ წირვას. მაგალითად, მონასტრებში.

კორესპონდენტი: ზოგი ფიქრობს, რომ ამით ხდება მხოლოდცეცხლის შენარჩუნება“, რაც სინამდვილეში ერთი პოეტური სურათია, არის თუ არა ეს თეოლოგიური და არსებითი პასუხი?

 მიტროპოლიტი იოანე: ეს არ არის პასუხი. როდესაც რაიმეს ვაკეთებთ ჩვენი თავისუფალი არჩევანის მიღმა, სხვისგან ვართ იძულებული მოვიქცეთ ასე. ამას ჰქვია იკონომია ანუ დაშვება. პრაქტიკაში ბევრი რამ არ კეთდება ისე, როგორც ზუსტი წესია, მაგრამ კეთდება ისე, როგორც შესაძლებელია. ასეთ დროს ამ ყველაფერს ვღებულობთ, როგორც იკონომიას. ამ შემთხვევაშიც ასე ვიქვევით. ვხელმძღვანელობთ იკონომიით, რომ თვალი გავუსწოროთ ერთ ძალიან სერიოზულ პრობლემას. მე ამას აღვიქვამ, როგორც იკონომიის ზომას.

კორესპონდენტი: ბრძანეთ და ადრეც წერდით, რომ ეკლესიოლოგიაში მთავარი არ არის მხოლოდ სიწმინდესთან ზიარება (communion in sacris), არამედ ასევე მნიშვნელოვანია წმინდანთა ერთობაში მონაწილეობის მიღება (communion sanctorum, ურთიერთობა წმინდებთან). თითქოსდა ზოგიერთს ავიწყდება, რომ წმინდა ტრაპეზიდან არ ღებულობს რაღაცნივთს“, რომელსაც ჭამს და ანულირებს მის ორგანიზმში. რა შეგიძლიათ ამ კორონავირუსის პერიოდში გვითხრათ ამ თემაზე?

მიტროპოლიტი იოანე: წმინდანთა ეს კრებული არსებობს ყოველთვის (ყველა შემთხვევაში), მაშინაც კი, თუ წირვაზე მყოფობს მრევლის მცირე ნაწილი. ეს არის წმინდანთა კრებული და არა მხოლოდ კრებული სიწმინდეში (ტაძარში).

კორესპონდენტი: გაქვთ თუ არა რაიმე კომენტარი ზიარების მიღების წესთან დაკავშირებით? ალბათ ხართ საქმის კურსში, თუ როგორ არის აქტუალური დღეს ეს თემა. ერთნი არ იშურებენ ძალისხმევას დაამტკიცონ ერთი კოვზით ზიარების უსაფრთხოება, ხოლო მეორენი ეძიებენ ზიარების სხვა ფორმას, რათა პასუხისმგებლობით შეხვდნენ ეპიდემიის გამოწვევას და ასევე საზოგადოებას აჩვენონ პასუხისმგებლობა. ერთერთმა ადგილობრივმა ეკლესიამ სავალდებულოდ დააწესა კოვზის დეზინფექცია. სხვებმა შემოიღეს ერთჯერადი კოვზები. რას იტყვით თქვენ, რომელი იკონომია ანუ დაშვება შეიძლება იყოს ამ შემთხვევაში მართებული?

მიტროპოლიტი იოანე: უფლის ძმის, მოციქულ იაკობის ლიტურღიაზე მორწმუნეები ეზიარებიან ცალკე უფლის სხეულს და ცალკე უფლის სისხლს. ამ უძველესი ტიპიკონის მიხედვით, ეს ორი სიწმინდე (სისხლი და ხორცი) ერთად არ ჩაესვენებიან ბარძიმში. მაშასადამე, არსებობს ზიარების სხვადასხვა წესი. არ ვარ იმის მომხრე, რომ ყველა მორწმუნეს ზიარებისთვის ჰქონდეს საკუთარი კოვზი. ვფიქრობ, ეს არ არის კარგი გადაწყვეტილება. უმჯობესია, მორწმუნეებმა მიიღონ წმინდა ზიარება ისე, რომ ხორცი იყოს დალტობილი სისხლში. ამგვარი პრაქტიკით გამოვრიცხავთ ვირუსის გავრცელების შესაძლებლობას. ეს არის ერთი ad hos პასუხი, პროვიზორული ხასიათის.

კორესპონდენტი: კოვზით ზიარების წესი შემოღებულია XI თუ XII საუკუნეში.

 მიტროპოლიტი იოანე: დიახ, ეს გვიანდელი პრაქტიკაა. ვიდრე ეპიდემია მძვინვარებს, მოსაძებნია სხვა წესი. მაგრამ ვინ ფიქრობს დღეს ამაზე?
კორესპონდენტი: ზოგმა ლიტურგიკოსმა მოიფიქრა ასეთი გამოსავალი – მღვდლები დატეხილ წმინდა პურს (ქრისტეს ხორცს) ფეშხუმზე დაალტობენ წმინდა სისხლით და ასე მიაწვდიან მორწმუნეებს. რას ფიქრობთ ამის შესახებ?
მიტროპოლიტი იოანე: თუკი მორწმუნეთა შორის არსებობს შიში ვირუსისა, მაშინ ეს კარგი გამოსავალია. მე პირადად მსურს და გამიხარდებოდა, რომ მორწმუნეებს არაფრის არ ეშინოდეთ. ვფიქრობ, რომ ქრისტეს სისხლი და ხორცი ჭეშმარიტად არის უკვდავების წამალი და არ ვფიქრობ, რომ იგი საშიშია. პირადად მე არ მაქვს პრობლემა, რომ ეპიდემიის დროს ვეზიარო საერთო ბარძიმისაგან, ან საერთო კოვზისაგან. თუმცა, რადგან არსებობენ ისინი, პავლე მოციქულის სიტყვებით რომ ვთქვათ, ვინც რწმენაში სუსტია, უნდა გავუფრთხილდეთ, რომ არ ცდუნდნენ. ეკლესიამ ასეთებისთვისაც უნდა გამონახოს გამოსავალი. ასევე უნდა ავიცილოთ გარედან მოსული ბრალდებები, რომ ჩვენ ქრისტიანები არ ვზრუნავთ საფრთხის თავიდან ასაცილებლად.

კორესპონდენტი: როგორც ჩანს, თქვენთვის მნიშვნელოვანია ის ბრალდებები, რაც გარედან მოდის. ფიქრობთ თუ არა, რომ ეკლესია უნდა უფრთხილდებოდეს, თუ როგორ სურათს აჩვენებს თავის თავზე სამყაროს?

 მიტროპოლიტი იოანე: ყოველ შემთხვევაში, თუ გავცელდება ვირუსი, ძალიან ბევრი დასდებს ეკლესიას ბრალს, რომ იგია ამაში დამნაშავე.

კორესპონდენტი: მაშასადამე, არსებობს ეკლესიის ძალიან დიდი პასუხისმგებლობა ქმნილების მიმართ.

 მიტროპოლიტი იოანე: რა თქმა უნდა, არსებოს.

კორესპონდენტი: თქვენო მაღალყოვლადუსამღვდელოესობავ, ძალიან დაგვავალეთ ამ პასუხებით. კარგია, რომ ჩვენს მკითხველს ექნება საშუალება, გაეცნონ თქვენს პასუხებს ამ აქტუალურ თემასთან დაკავშირებით.

 მიტროპოლიტი იოანე: იმედი მაქვს, რომ ვინც ინებებს წაკითხვას, სწორად წაიკითხავს და არ გაიგებს შეცდომით. ღმერთს ვთხოვ შეწევნას, რომ ამ მდგომარეობას შევხვდეთ მართებულად.

 

სერბულიდან თარგმნა ეპისკოპოსმა საბა ინწკირველმა

წყარო

Print Friendly

Tags: , , , , ,

Comments are closed.