Posts Tagged ‘ რომის პაპი ’

პაპი ფრანცისკე: ქალები წიგნისმკითხველებად

როგორც აღმოსავლეთის, ასევე დასავლეთის ეკლესიაში სასულიერო ხარისხები იყოფა ქვედა და ზედა საფეხურებად.

მაშინ, როდესაც ზედა საფეხურის ხარისხები ძირითადად ფიქსირებულია (ეპისკოპოსობა, პრესვიტერობა, დიაკვნობა), ქვედა საფეხურის ხარისხთა რაობა ხშირად ცვალებადობდა დროსა და სივრცეში.

რომის ეკლესიაში ქვედა საფეხურის კლერიკოსებს განეკუთვნებოდნენ: ოსტიარი (ostiarius – ითავსებდა მნათეს ფუნქციებს), წიგნის-მკითხველი (lector), ეგზიორცისტი, აკოლითოსი (acolythus – საკურთხველში ეხმარებოდა მღვდელს წირვის აღსრულებაში). ზოგიერთ შემთხვევაში ქვედა საფეხურს მიეწერებოდა იპოდიაკვნობაც (subdiaconus), რომლის ბუნებაც ხშიურად იყო დისკუსიის საგანი.

სავალდებულო იყო ყველა ამ საფეხურის გავლა, რათა კანდიდატს ჯერ დიაკვნის, შემდეგ კი მღვდლის ხარისხი მიეღო. მაშასადამე, ქვედა საფეხურის კლიროსში მხოლოდ მამაკაცებს შეეძლოთ გაწვრიანება.

ვატიკანის მეორე კრების შემდეგ, 1972 წელს პაპმა პავლე VI-მ გადაწყვიტა გაეუქმებინა  ქვედა საფეხურის მსახურებათა მინიჭების პრაქტიკა და დაეტოვებინა მხოლოდ წიგნისკმითხველისა და აკოლითოსის მსახურებები, ამასთანავე შეენარჩუნებინა ამ ხარისხებში ექსკლუზიურად მამაკაცების მიღების წესი.

მართალია კათოლიკურ ტრადიციაში, განსაკუთრებით ვატიკანის მეორე კრების შემდეგ, ქალების მიერ ღვთისმსახურებისას სამოციქულოს კითხვა, გალობა და მღვდლის წირვისას დახმარება სიახლე აღარ არის, მაგრამ მათი ასეთი მსახურება აქამდე რჩებოდა „არაოდინალურ“ პრაქტიკად.

პაპმა ფრანცისკემ ამა წლის 11 იანვარს, სამოციქულო წერილით Spiritus Domini გადაწყვიტა გამოეცხადებინა კათოლიკურ საეკლესიო სამართალში შესწორების შეტანის შესახებ, რომელიც ქალებს უფლებას აძლევს უკვე ოფიციალურად და პერმანენტულად, სპეციალური ლოცვის მეშვეობით დადგენილნი იქნენ მკითხველებად და აკოლითოსებად.

რომის პაპი წერილში აღნიშნავს: „სული უფლისა, მარადიული წყარო ეკლესიის ცხოვრებისა და მისიისა, განუყოფს ნიჭებს ღვთის ერის წევრებს, რაც თითოეულს, მათი საზომისაებრ, საშუალებას აძლევს მონაწილეობა მიიღონ ეკლესიის დაფუძნებასა და სახარების უწყებაში. ეს ქარიზმები, რომლებსაც მსახურებები ეწოდება, რამდენადაც საჯაროდ არიან განცხადებულნი და დაფუძნებულნი ეკლესიის მიერ, სტაბილური სახით იმყოფებიან ქრისტიანული თემებისა და მათი მისიის განკარგულებაში“.

შემდეგ კი პაპი ხაზს უსვამს სხვაობას ქვედა საფეხურის მსახურებებსა და სამღვდელო ხარისხის მსახურებებს შორის და მიიჩნევს, რომ ერთი მხრივ ნათლობისას მიღებული უნივერსალური მღვდლობის ძალით (შდრ. 1პეტრ. 2:9), ყველა ზრდასრულ ადამიანს უნდა ჰქონდეს საშუალება რომ ორდინალური სახით მონაწილეობა მიიღოს ქვედა საფეხურის მსახურებაში, მეორე მხრივ კი არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ეს „საერო ხარისხები“ „თავისი ბუნებით სავსებით განსხვავებულია ხელთდასხმაში მიღებული სამღვდელო ხარისხებისაგან“.

გრიგოლ დიდი – ეპისტოლე მელიტი აბატს

COPERTINA-Gregorio-Magno-detta-i-suoi-canti-a-un-monaco-benedettino-miniatura-Cleveland-Museum-of-Art.

 

გრიგოლ დიდის (540-604) სახელს უკავშირდება ადრეული შუა საუკუნეების უდიდესი სამისიონერო აქტივობა დასავლეთ ევროპის ქვეყნებში. გთავაზობთ წერილს, რომელიც წმინდა პაპმა 601 წელს გაუგზავნა ინგლისში მის მიერ მივლენილ მისიონერ ბერს, მელიტის, მოგვიანებით კენტერბერიის ეპისკოპოსს (+ 640), სადაც კარგად ჩანს გრიგოლ დიდის ის შესანიშნავი მისიონერული ხედვა, რომელმაც განსაზღვრა ევროპის ქრისტიანული ისტორია.

 

უტკბეს შვილს, მელიტი აბატს, გრიგოლი, ღვთის მსახურთა მსახური.

მას შემდეგ, რაც გაემგზავრეთ ჩვენი შესაკრებლის წევრებთან ერთად, ფრიად შეწუხებული ვიყავი, რადგან არ მოსულა სიახლეები თქვენი მგზავრობის შესახებ, არც ის ვიცოდი, თუ ყველაფერმა კარგად ჩაიარა. როდესაც ყოვლისშემძლე ღმერთის შემწეობით მიაღწევთ ჩემს ძმასთან, უღირსეულეს ეპისკოპოს ავგუსტინესთან, უთხარით მას ის, რაც მე გადავწყვიტე დიდი განსჯის შემდეგ (cogitans tractaui), ანგლებთან დაკავშირებით (de causa Anglorum), ანუ ის, რომ [ქრისტიანებმა] არ უნდა გაანადგურონ მათი ღმერთების ტაძრები, არამედ მხოლოდ კერპები, რომლებიც იქ დგანან. შემდეგ კი აიღონ ნაკურთხი წყალი, ასხურონ ამ ტაძრებს, აღმართონ საკურთხევლები და დაასვენონ წმინდანთა ნაწილები. დიახ, თუ ეს ტაძრები კეთილად არის ნაშენები, საჭიროა მათი გარდაქმნა, რათა იქცნენ დემონის კულტიდან ჭეშმარიტი ღვთის დიდების ადგილებად (necesse est ut a cultu daemonum in obsequio ueri Dei debeant commutari). ამ გზით, ის ადამიანები, ვერ ნახავენ საკუთარ ტაძრებს დანგრეულს, განდევნიან შიშს საკუთარი გულიდან და დაიწყებენ ჭეშმარიტი ღვთის შეცნობასა და თაყვანისცემას, იმ ადგილებში, რომლებიც მათთვის შინაურია (ad loca quae consueiut familiarius concurrat).

რაც შეეხება საქონელს, რომლებსაც ისინი დიდი რაოდენობით ხოცავდნენ დემონების სამსხვერპლოდ (in sacrificio daemonum multos occidere), საჭიროა რომ აქაც განხორციელდეს დღესასწაულებთნ დაკავშირებული ზოგიერთი ცვლილება: ტაძრის კურთხევის წლისთავებზე (die dedicationis), ან იმ წმინდა მოწამეების ხსენების დღეს, რომელთა წმინდა ნაწილებიც იქ განისვენებენ (quorum illic reliquiae ponuntur), ხის ტოტებით მოაწყონ კარვები (tabernacula) მათი ძველი, გარდაქმნილი (commutatae) ტაძრების გარშემო, და აღნიშნონ ერთად რელიგიური დღესასწაულები (religiosis conuiuiis sollemnitatem celebrant); ნუღარ დაკლავენ (immolent) საქონელს ეშმაკისათვის, მაგრამ დაკლან საქონელი თვიაანთ საკვებად (in esu suo), ღვთის დიდებისათვის, და მადლობა შესწირონ საკვებისათვის (de satietate sua gratias referant) ყოვლიმომცემელ ღმერთს: ისინი გაცილებით ადვილად მიაღწევენ შინაგან სიხარულს (interiora gaudia), თუ მათ ექნებათ გარეგანი სიხარულის (exterius gaudia) საშუალებაც. ეჭვი არაა, რომ შეუძლებელია მარტივი გონების (duris mentibus) მქონე ხალხს ყველა [ცუდი ჩვეულება] ერთბაშად მოაშორო (omnia abscidere): ისიც, ვინც ცდილობს მაღლა ასვლას, ადის ნაბიჯ-ნაბიჯ და არ ნახტომებით. ასე განეცხადა უფალი იესრაელის ერს ეგვიპტეში და ეშმაკისათვის მირთმეული მათი მსხვერპლები საკუთარ კულტად გარდაქმნა (in cultu proprio reseruauit), უბრძანა მათ ცხოველთა სამსხვერპლოდ დაკვლა, რათა შეცვლილი გულებით, მათი ცერემონიებიდან რაღაცეებზე უარი ეთქვათ, რაღაცეები კი შეენარჩუნებინათ (იხ. ლევ. 17:1-9). [ამიტომ] მიუხედავად იმისა, რომ იგივენი იყვნენ ცხოველები (etsi ipsa essent animalia), რომლებსაც [ებრაელები] ჩვეულებისამებრ წირავდნენ მსხვეპრლად [კერპებს], მათი ღმერთისთვის და არა კერპებისთვის შეწირვით, თავად მსხვერპლი აღარ იყო იგივე (iam sacrificia ipsa non essent).

აუცილებელია, რომ შენმა ღირსებამ მოახსენოს ეს ყოველივე ჩვენს ძმას [ავგუსტინეს], რათა შეძლოს და ადგილზე შეაფასოს, დიდი სიფრთხილით, თუ როგორ უნდა დარეგულირდეს ეს საკითხები, ცალკეულ შემთხვევბში.

ღმერთმა უვნებლად დაგიცვას, საყვარელო შვილო.

18 ივლისი, 601 წ.

ლათინური ტექსტისათვის იხილეთ: Gregorii Magni, Registrum Epistularum, XI, 56 (CCSL 140/a, 961-962).

თარგმნა და შენიშვნები დაურთო მღვდელ-მონაზონმა ლეონიდე ებრალიძემ